მოყინვა

მოყინვა frostbite

არჩილ შენგელიალალი დათეშიძე

მოყინვა ქსოვილთა დაზიანება დაბალი ტემპერატურის ადგილობრივი მოქმედებით.

მოყინვა სიმპტომები. აღინიშნება გაცივების, შემცივნების შეგრძნება. კანის საფარველი ფერმკრთალია, კანი კარგავს ელასტიკურობას, ხდება მშრალი და ხორკლიანი (,,ბატის კანი”). სხეულის 350 C ტემპერატურის დროს ვლინდება  ციანოზი, ტკივილი მუხლებში, ტერფებში, სასქესო ორგანოებში, წარმოიქმნება გასტროენტერიტული სინდრომი. მოშარდვა მტკივნეულია, აღინიშნება პოლიურია.

გუნებ-განწყობა იცვლება, ვლინდება განურჩევლობა, აპათია, მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა, მხედველობის დარღვევა, დაღლილობა, ძილიანობა. შესაძლებელია განვითარდეს ჰალუცინაციები. გამოყოფენ ზოგადი გადაცივების 4 ფაზას. პირველ ფაზაში სხეულის ტემპერატურა დაქვეითებული არ არის პერიფერიული ვაზოკონსტრიქციის ხარჯზე. მეორე ფაზაში ტემპერატურა ქვეითდება 1 – 2 გრადუსით. კანის საფარველი ფერმკრთალი და ცივია. სიცივე შეიგრძნობა როგორც ტკივილი. თავდაპირველად შესაძლებელია არტერიული წნევის მცირედი მომატება და ტაქიკარდია; გონება ნათელია, შესაძლებელია გამოვლინდეს მსუბუქი აგზნება, რეფლექსები ცოცხალია. მესამე ფაზაში სხეულის ტემპერატურა 34-დან 27 გრადუსამდეა. ტკივილის შეგრძნება მცირდება ანესთეზიამდე, გონება დაბინდულია, რეფლექსები შესუსტებულია, სუნთქვის წუთმოცულობა დაქვეითებულია. სხეულის ტემპერატურის დროს 30 გრადუსამდე გულის შეკუმშვები რეგულარულია, აღინიშნება ბრადიკარდია, ტემპერატურის შემდგომი დაქვეითებისას ვლინდება არითმია და გულის დეკომპენსაციის ნიშნები. მეოთხე ფაზაში სხეულის 270 C ტემპერატურაზე ქვევით, წარმოიქმნება ,,მოჩვენებითი სიკვდილის” სურათი. სუნთქვა, პულსი და არტერიული წნევა ოდნავ შესამჩნევია. რეფლექსების გამოწვევა ვერ ხერხდება. ტემპერატურის დაქვეითებისას 240 C – ზე ქვევით, ორგანიზმში ვითარდება შეუქცევადი ცვლილებები. სიკვდილის მიზეზია ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციის დათრგუნვა, განსაკუთრებით ვაზომოტორული და სუნთქვითი ცენტრებისა.

მოყინვა მკურნალობის დაწყება ხდება დაუყონებლივ; რაც მეტია ინტერვალი სიცივით მიყენებულ ტრავმასა და სხეულის გათბობას შორის, მით მძიმეა შედეგები. საჭიროა ავადმყოფი მოვათავსოთ თბილ შენობაში, გავხადოთ ცივი თეთრეული და შევახვიოთ გამთბარ პლედში. ავადმყოფს ეძლევა ცხელი სასმელი, ინტრავენურად – ნატრიუმის ქლორიდის იზოტონური ხსნარი ან 5%-იანი გლუკოზა, კეთდება ოყნა თბილი წყლით. სწრაფი გათბობა შესაძლებელია თბილ აბაზანაში ჩაწვენით. სხეულის ტემპერატურის მიღწევისას 33 – 35 გრადუსამდე აბაზანაში გათბობა უნდა შეწყდეს. ერთდროულად ტარდება ბრძოლა აციდოზთან, ჰიპოვოლემიასთან და ჰიპოქსიასთან.

მოყინვა პროგნოზი რჩება სერიოზული, შესაძლებელია გართულებები გულისა და სისხლმიმოქცევის სისტემის მხრივ.

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com

ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია

ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები

თემატურად მომიჯნავე სტატიები

საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

ქირურგიული დაავადებები