მკურნალობა უცხოეთში


ლალი დათეშიძე

ფიზიოლოგია და ფუნქციური ანატომია

ნაღვლის ბუშტინაღვლის ბუშტი (vesica fellea) – ღრუ ორგანო, რომელშიც გროვდება და კონცენტრირდება ნაღველი; ეს უკანასკნელი პერიოდულად ხვდება თორმეტგოჯა ნაწლავში ნაღვლის ბუშტის და ნაღვლის საერთო სადინრის მეშვეობით.

ფუნქციონალური ანატომია. ნაღვლის ბუშტს გააჩნია მსხლისებური ფორმა და მდებარეობს ღვიძლის ქვედა ზედაპირზე მარჯვენა და კვადრატულ წილებს შორის. ნაღვლის ბუშტის სიგრძე მერყეობს 5 სმ–დან 14 სმ–მდე, სიგანე – 2–4 სმ, მოცულობა – 30–70 მლ; პათოლოგიური მდგომარეობების დროს მისი ფორმა, სიდიდე და მოცულობა შესაძლებელია მნიშვნელოვნად მერყეობდეს. ნაღვლის ბუშტში განასხვავებენ ძირს, სხეულს და ყელს,რომელიც გადადის ნაღვლის ბუშტის სადინარში.

ნაღვლის ბუშტის კედელი შედგება ლორწოვანი, კუნთოვანი და შეამერთებელქსოვილოვანი გარსებისგან; ნაღვლის ბუშტის ქვედა ზედაპირი დაფარულია სეროზული გარსით. ნაღვლის ბუშტის ლორწოვან გარსს გააჩნია მრავლობითი ნაოჭები. ერთ–ერთ მათგანს, რომელიც მიემართება ყელის მიდამოსკენ, ეწოდება ჰეისტერის სარქველი და გლუვკუნთოვან ბოჭკოებთან ერთად ქმნის ე.წ. კუტკენსის სფინქტერს. კუნთოვანი ბოჭკოების კონებსა და შემაერთებელი ქსოვილის გარსს შორის განლაგებულნი არიან მილაკოვანი არხები, რომლებიც არ უკავშირდებიან ბუშტის ღრუს – ლუშკას სავალი გზები.

ნაღვლის ბუშტი
ნაღვლის ბუშტის მდებარეობა დამოკიდებულია ადამიანის ასაკსა და სხეულის აგებულებაზე. ჩვეულებრივ ის პროეცირდება მუცლის წინა კედელზე მარჯვენა პარასტერნალური ხაზის და მე–10 ნეკნების შემაერთებელი ხაზის გადაკვეთის ადგილას, ხოლო ხერხემალთან მიმართებაში – LI-LII დონეზე.
ნაღვლის ბუშტის ინერვაცია ხორციელდება ღვიძლის ნერვული წნულის (plexus hepaticus), რომელიც წარმოქმნილია ფაშვის ღეროს ტოტებისგან, ცდომილი ნერვის წინა ღეროს, დიაფრაგმის ნერვების და კუჭის ნერვული წნულის მეშვეობით.

ნაღვლის ბუშტი

ნაღვლის ბუშტის სისხლმომარაგება ჩვეულებრივ ხორციელდება ღვიძლის საკუთარის არტერიის მარჯვენა ტოტიდან გამომავალი ნაღვლის ბუშტის არტერიით (a. cystica). ნაღვლის ბუშტის ვენები – v. v. cysticae (როგორც წესი მრავლობითი – 3–4) ყალიბდებიან ნაღვლის ბუშტის ინტრამურული ვენური წნულებისგან და ჩაედინებიან კარის ვენის ღვიძლშიდა ტოტებში. ნაღვლის ბუშტიდან ლიმფის უკუდინება ხდება ღვიძლის ლიმფურ კვანძებში (nodi lymphatici hepatici), რომლებიც განლაგებულნი არიან ნაღვლის ბუშტის ყელის მიდამოში, ღვიძლის კარში, ნაღვლის საერთო სადინრის გაყოლებაზე.

ნაღვლის ბუშტი

საკვების მიღების შემდეგ ნაღვლის ბუშტის შეკუმშვის შედეგად მასში წნევა მატულობს 200–300 მმ. წყ. სვ–მდე და კონცეტრირებული ნაღველი გადადის ნაღვლის საერთო სადინარში. ყველაზე ინტენსიურად ნაღველის გადასვლა ხდება კვერცხის გულის, მცენარეული და ცხოველური ცხიმების მიღების შემდეგ. ნაღვლის ბუშტის შეკუმშვას მოსდევს მისი მოდუნება და ის ივსება ღვიძლისმიერი ნაღველით (ყველაზე ინტენსიურად ღამის საათებში).
ნაღვლის ბუშტის ფუნქციის რეგულაცია ხორციელდება ნეიროჰუმორული მექანიზმებით. თორმეტგოჯა ნაწლავის და წვრილი ნაწლავის ლორწოვანი გარსის მიერ გამომუშავებული ქოლეცისტოკინინი იწვევს ნაღვლის ბუშტის ძლიერ ტონურ შეკუმშვას და ერთდროულად ოდის სფინქტერის მოდუნებას, რაც ხელს უწყობს ნაღვლის გადასვლას ნაწლავებში.

გვერდზე წარმოდგენილი მასალები ზოგადი საინფორმაციო და ლიტერატურაში გზამკვლევის დანიშნულებისაა. ისინი გამოცემა–გავრცელების მომენტისათვის შეიძლება შეიცავდნენ მოძველებულ ან არაზუსტ ინფორმაციას. გვერდ – სტატიის მასალების გამოყენება უშუალოდ მკურნალობის პროცესის დასაგეგმად დაუშვებელია.
გვერდ–სტატია, მისი საძიებო და ლინკების სისტემები, რამდენიმე იტერაციად მზადდებოდა 1997 წლიდან. პირველი ვერსიები განთავსებულია ნაშრომებში [1], [2]. გვერდ–სტატიაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია (2007 წლიდან). სტატიის პირველი ვერსია მომზადებულია [3]–ის ბაზაზე. სტატიის 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.
წყაროები და ლიტერატურა:
1. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ ”ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “   ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო–გამოცემა.    ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა” . N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის  საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა,  ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
3. “დიდი სამედიცინო ენციკლოპედია” 1983; რუსულ ენაზე.
4. “ანატომიური ენციკლოპედია”. მომზადებული ლალი დათეშიძის პროექტის “ქართული ელექტრონული სამედიცინო  ენციკლოპედია” ფარგლებში.

Comments are closed.

nostalgia

დარგობრივი საიტები

vaka