საშვილოსნოს ლულა

ლალი დათეშიძე

ადამიანის ნორმალური ანატომია. საშვილოსნოს ლულა Tuba uterina (salpinx) Uterine [fallopian] tube

საშვილოსნოს ლულა – tuba uterina (salpinx), ცილინდრული ფორმის, წყვილი ორგანოა; მდებარეობს საშვილოსნოს ორივე მხარეს ჰორიზონტალურად. მისი ლატერალური ბოლო იხსნება პერიტონეუმის ღრუში, მედიალური კი – საშვილოსნოს ღრუში. ზრდასრულ ასაკში ლულის სიგრძე საშუალოდ 10 – 12 სმ-ია, სიგანე 0,5 სმ. მარჯვენა და მარცხენა ლულა არაერთნაირი სიგრძისაა.

საკვერცხე

ლულაში არჩევენ რამდენიმე ნაწილს: საშვილოსნოს ლულის ძაბრი – infundibulum tubae uterinae, საშვილოსნოს ლულის ამპულა – ampulla tubae uterinae, საშვილოსნოს ლულის ყელი – isthmus tubae uterinae და საშვილოსნოს ლულის საშვილოსნოსეული ნაწილი – pars uterina. ლულის გარეთა ბოლოს, ლულის ძაბრს აქვს მუცლისკენა ხვრელი – ostium ahdominale tubae uterinae, რომელიც შემოქობილია ე. წ. ლულის ფოჩებით – fimbriae tubae. ერთ – ერთი ფოჩი გრძელია და შეერთებულია საკვერცხის გარეთა ბოლოსთან. ლულის მუცლისკენა ხვრელის დიამეტრი 2 მმ-მდეა; ამ ხვრელით პერიტონეუმის ღრუ ლულის, საშვილოსნოსა და საშოს გავლით უკავშირდება გარემოს. ლატერალური, გაფართოებული ნაწილი – საშვილოსნოს ლულის ამპულა – ampulla tubae uterinae, ლულის ყველაზე გრძელი ნაწილია, აქვს მოხრილი ფორმა; მისი სანათური შედარებით ფართოა. ლულის მედიალური, შედარებით ვიწრო და სწორი ნაწილი – ლულის ყელი – isthmus tubae uterinae, მდებარეობს საშვილოსნოს ძირისა და სხეულის საზღვარზე; მისი სანათური ძალიან ვიწროა, სისქე დაახლოებით 3 მმ. იგი გრძელდება საშვილოსნოს კედელში მოქცეულ ლულის საშვილოსნოსეულ ნაწილში – pars uterina, და ლულის საშვილოსნოსკენა ხვრელით – ostium uterinum tubae, იხსნება საშვილოსნოში. საშვილოსნოს ლულა გვერდებიდან და ზემოდან დაფარულია სეროზული გარსით – tunica serosa, ხოლო ლულის ნაწილი, რომელიც მიმართულია განიერი იოგის სანათურში, თავისუფალია პერიტონეუმისაგან. აქ განიერი იოგის წინა და უკანა ფურცლები ერთდება და ქმნის საშვილოსნოს ლულის ჯორჯალს – mesusalpinx.

ქალის სასქესო ორგანოები

სეროზული გარსის ქვეშ ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილი – ლორწქვეშა გარსია – tunica subserosa; კიდევ უფრო ღრმად მდებარეობს კუნთოვანი გარსი – tunica muscularis, რომელიც შედგება სამ შრედ განლაგებული გლუვკუნთოვანი ბოჭკოებისაგან: გარეთა – შედარებით თხელი, შუა – შედარებით სქელი და შიგნითა გასწვრივი შრეებისაგან. საშვილოსნოს ლულის კუნთოვანი გარსი ყველაზე უფრო გამოხატულია მის მედიალურ და საშვილოსნოსეულ ნაწილში, და თანდათანობით მცირდება დისტალური მიმართულებით. კუნთოვანი გარსი აკრავს ლულის ლორწოვან გარსს – tunica mucosa, რომელზედაც გამოხატულია ლულის ნაოჭები – plicae tubariae; ნაოჭები კარგადაა განვითარებული ლულის ამპულის ლორწოვანზე, შედარებით ნაკლებად – ლულის ყელის ლორწოვანზე, ხოლო საშვილოსნოსეულ ნაწილში ნაოჭები ოდნავაა გამოხატული. ფოჩების კიდეებზე ლულის ლორწოვანი გარსი წარმოქმნილია ერთშრიანი ცილინდრული მოციმციმე ეპითელიუმით, რომლის წამწამები ირხევიან ლულის საშვილოსნოსეული ნაწილისაკენ; ეპითელის უჯრედთა ნაწილს კი წამწამები არ აქვს და შეიცავენ სეკრეტორულ ელემენტებს

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.