[print_thumbnail_slider]

მკურნალობა უცხოეთში

ადამიანის ნორმალური ანატომია. ლიმფური სისტემა Systema lymphaticum  Lymphatic system

ლიმფური სისტემა – სისხლძარღვთა სისტემის ნაწილი; მონაწილეობს ორგანიზმის ნივთიერებათა ცვლაში, გამოაქვს უჯრედებიდან და ქსოვილებიდან ნივთიერებათა ცვლის სხვადასხვა პროდუქტები, ასევე უცხო სხეულები (ბაქტერიები), რომლებიც აღწევენ სისხლძარღვთა სისტემაში >>>>

ლალი დათეშიძე

ლიმფური სისტემა – systema lymphaticum სისხლძარღვთა სისტემის ნაწილია. მონაწილეობს ორგანიზმის ნივთიერებათა ცვლაში, გამოაქვს უჯრედებიდან და ქსოვილებიდან ნივთიერებათა ცვლის სხვადასხვა პროდუქტები, ასევე უცხო სხეულები (ბაქტერიები), რომლებიც აღწევენ სისხლძარღვთა სისტემაში.

ლიმფურ სისტემას მიეკუთვნება:
1. ლიმფური კაპილარები – უწვრილესი ლიმფურ ძარღვებია, რომელთა კედლები აგებულია მხოლოდ ენდოთელური უჯრედებისაგან. ლიმფური კაპილარები, მრავალჯერადად უკავშირდებიან ერთმანეთს და ყველა ორგანისა და ქსოვილში წარმოქმნიან სხვადახვა კაპილარულ ლიმფურ ქსელებს.
2. ლიმფური ძარღვები – vasa lymphatica, წარმოიქმნებიან ლიმფური კაპილარების შერწყმით. ლიმფური ძარღვების კედელი უფრო თხელია სისხლძარღვების კედელზე და შედგება სამი გარსისაგან: შიგნითა – tunica intima, ენდოთელური; შუა, – tunica media, წარმოქმნილი უპირატესად ირგვლივი გლუვი კუნთოვანი ბოჭკობით, ელასტიკური ბოიჭკოების შერევით; გარეთა, – ადვენტიციური – tunica externa, s. adventitia, რომლის შემადგენლობაში შედის შემაერთებელქსოვილოვანი კონები, ელასტიკური გასწვრივი კუნთოვანი ბოჭკოები. ლიმფური ძარღვები მომარაგებულია დიდი რაოდენობის წყვილი ნამგლისებრი სარქველებით, რომლებიც ლიმფას ატარებენ მხოლოდ ცენტრალური მიმართულებით, აქვთ ძარღვთა ძარღვები vasa vasorum და ნერვები. ლიმფური ძარღვები კრებენ ლიმფას ამა თუ იმ მიდამოს ლიმფური კაპილარებიდან და მიაქვთ მსხვილი ლიმფური სადინრების მიმართულებით. არჩევენ ზედაპირულ ლიმფურ ძარღვებს – vasa lymphatica superficialia, რომლებიც მდებარეობენ კანქვეშა შემაერთებელ ქსოვილში, და ღრმა ლიმფურ ძარღვებს, – vasa lymphatica profunda, რომლებიც განლაგებულნი არიან მსხვილი არტერიული ღეროების გაყოლებაზე. ლიმფური ძარღვები უერთდებიან ერთმანეთს, წარმოქმნიან წნულებს კანქვესა შემაერთებელ ქსოვილში, ორგანოებსა და სისხლძარღვთა გაყოლებაზე. ზედაპირული და ღრმა ლიმფური ძარღვები და მათი წნულები ქმნიან ანასტომოზებს ერთმანეთთან.
3. ლიმფური კვნძები – nodi lymphatic, განლაგებულნი არიან ზდაპირული და ღრმა ლიმფური ძარღვების გზაზე და მათი გავლით ღებულობენ ლიმფას იმ ქსოვილებიდან, ორგანოებიდან ან სხეულის ნაწილებიდან, საიდანაც ეს ძარღვები იწყებიან. ამიტომ მათ ეწოდებათ რეგიონული ლიმფური კვანძები. ლიმფურ კვანძში არჩევენ ლიმფურ ძარღვებს, რომლებიც შედიან მასში და ლიმფურ ძარღვებს რომლებიც გამოდიან მისგან. პირველებს ეწოდება მომტანი ძარღვები – vasa afferentia, და მათ მიაქვთ ლიმფა კვანძისაკენ, მეორეებს ეწოდება გამომტანი ძარღვები – vasa efferentia, და მათ ლიმფა გამოაქვთ კვანძიდან. ამგვარად, ლიმფური ძარღვები ლიმფურ კვანძებში წყდებიან, რაც წარმოადგენს ლიმფური სისტემის ერთ – ერთ დამახასიათებელ თავისებურებას. ლიმფურ კვანძებს შესაძლოა ჰქონდეთ სხვადასხვა ფორმა და ზომა. თითოეულ კვანძს აქვთ კაფსულა – capsula, რომელიც წარმოადგენს მჭიდრო შემაერთებელქსოვილოვან გარსს გლუვი კუნთოვანი ბოჭკოების შერევით; ეს უზრუნველყოფს კვანძის შეკუმშვის უნარსა და ლიმფური სითხის აქტიურ გადაადგილებას. კაფსულიდან კვანძის სისქეში გადიან მორჩები – ხარიხები – trabeculae, რომლებიც ერთდებიან და წარმოქმნიან კვანძის ჩონჩხს. კვანძის ადგილი, სადაც მისგან გამოდიან გამომტანი ლიმფური ძარღვები და შედიან ძარღვები და ნერვები, კარი – hilus. ეწოდება. კვანძის ძირითად მასას წარმოქმნის ლიმფური ქსოვილი, რომელიც ავსებს ხარიხებშორის სივრცეებს. იგი წარმოქმნის მოწითალო-ყვითელი ფერის, ქერქოვან ნივთიერებას – cortex, და ტვინოვან ნივთიერებას – medulla, რომელსაც მოწითალო ფერი აქვს. კაფსულას, ხარიხებსა და ლიმფურ ქსოვილს შორის არსებობს თავისუფალი სივრცე, რომელიც ენდოთელიუმითაა ამოფენილი. კვანძში შესული ლიმფა შემოუვლის კვანძის ლიმფოიდურ ქსოვილს,  თავისუფლდება უცხო სხეულებისაგან (ბაქტერიები, სიმსივნის უჯრედების და სხვ.) და ლიმფოციტებით გამდიდრებული, გაედინება კვანძიდან გამომტანი ძარღვებით. ლიმფური ძარღვები, რომლებსაც მიაქვთ ლიმფა რეგიონული ლიმფური კვანძებიდან, ერთდებიან მსხვილ ლიმფურ ღეროებად და საბოლოო ჯამში წარმოქმნიან ორ მსხვილ ლიმფურ სადინარს; ესენია: გულმკერდის სადინარი – ductus thoracicus, და მარჯვენა ლიმფური სადინარი – ductus lymphaticus dexter.

გულმკერდის სადინარი – ductus thoracicus კრებს ლიმფას ორივე ქვემო კიდურიდან, მუცლისა და მენჯის ღრუს ორგანოებიდან და კედლებიდან, მარცხენა ფილტვიდან, გულის მარცხენა ნახევრიდან, გულმკერდის მარცხენა ნახევრის კედლიდან, მარცხენა ზემო კიდურიდან და კისრისა და თავის მარცხენა ნახევრებიდან. გულმკერდის სადინარი წარმოიქმნება მუცლის ღრუში, წელის მეორე მალის დონეზე სამი ლიმფური ძარღვის შეერთებით: წელის მარცხენა ღეროს და წელის მარჯვენა ღეროს – truncus lumbalis sinister et truncus lumbalis dexter, და ერთი კენტი ნაწლავის ღეროსაგან – truncus intestinalis. წელის მარცხენა და მარჯვენა ღეროები კრებენ ლიმფას ქვემო კიდურებიდან, მენჯის ღრუს კედლებიდან და ორგანოებიდან, მუცლის კედლიდან, ზურგის ტვინის არხის წელისა და გავის ნაწილებიდან და ზურგის ტვინის გარსებიდან. ნაწლავის ღერო კრებს ლიმფას მუცლის ღრუს ყველა ორგანიდან. წელის ორივე და ნაწლავის ღეროები შეერთებისას წარმოქმნიან გულმკერდის სადინრის გაფართოებულ ნაწილს, რომელსაც წრბოლის ცისტერნა – cistema ductus thoracici ეწოდება და რომელიც ხშირად საერთო არ არსებობს. და მაშინ აღნიშნული სამი ღერო ერთვიან უშუალოდ გულმკერდის სადინარს. წრბოლის ცისტერნა მდებარეობს მალების სხეულების წინა ზედაპირზე, დაწყებული წელის მეორე მალიდან გულმკერდის მეთერთმეტე მალამდე, შუასაძგიდის ფეხებს შორის ადგილამდე. ცისტერნის ქვემო ნაწილი ძევს აორტის უკან, ზემო – მისი მარჯვენა კიდის გასწვრივ. ზემოთ გულმკერდის სადინრის ცისტერნა ვიწროვდება და გრძელდება უშუალოდ გულმკერდის სადინარში – ductus thoracicus. გულმკერდის სადინარი აორტასთან ერთად შუასაძგიდის აორტული ხვრელით – hiatus aorticus diaphragmatis გადის გულმკერდის ღრუში. გულმკერდის ღრუში გულმკერდის სადინარი ძევს უკანა შუასაყარში, აორტის მარჯვენა კიდის გასწვრივ, აორტასა და კენტ ვენას შორის, მალების სხეულების წინა ზედაპირზე. აქ გულმკერის სადინარი გადაუვლის მარჯვენა ნეკნთაშუა არტერიების წინა ზედაპირს. გულმკერდის სადინარი მიემართება ზემოთ, იხრება მარცხნივ, წვება საყლაპავი მილის უკან და გულმკერდის მესამე მალის დონეზე მდებარეობს მისგან მარცხნივ და მიემართება კისრის მეშვიდე მალის დონემდე. აქ გულმკერდის სადინარი ბრუნდება წინ, შემოუვლის პლევრის მარცხენა გუმბათს, გაივლის მარცხენა საერთო საძილე არტერიასა და მარცხენა ლავიწქვეშა არტერიას შორის და ჩაერთვება მარცხენა ვენურ კუთხეში (შიგნითა საუღლე ვენისა და ლავიწქვეშა ვენის შეერთების ადგილი). გულმკერდის ღრუში VII-VIII მალების დონეზე გულმეკრდის სადინარი შესაძლოა გაიყოს ორ ან რამოდენიმე ღეროდ, რომლებიც შემდგომ კვლავ ერთდებიან. გულმკერდის სადინარი გულმკერდის ღრუში ღებულობს ნეკნთაშუა ლიმფურ ძარღვებს, ასევე მსხვილ ბრონქ – შუასაყარის ღეროს – truncus bronchomediastinalis, იმ ორგანოებიდან, რომლებიც მოთავსებულნი არიან გულმეკერის ღრუს მარცხენა ნახევარში (მარცხენა ფილტვი, გულის, საყლაპავის და სასულეს მარცხენა ნახევარი) და ფარისებრი ჯირკვლიდან. ლავიწზედა მიდამოში, მარცხენა ვენურ კუთხეში შერთვის ადგილზე, გულმკერდის სადინარი თავის შემადგენლობაში ღებულობს კიდევ ორ მსხვილ ლიმფურ ძარღვს:
1. მარცხენა ლავიწქვეშა ღეროს – truncus subclavius sinister, რომელიც ლიმფას კრებს მარცხენა ზემო კიდურიდან;
2. მარცხენა საუღლე ღეროს – truncus jugularis sinister, – თავისა და კისრის მარცხენა ნახევრებიდან.

გულმკერდის სადინრის სიგრძე 35 – 45 სმ-ია. მისი სანათურის დიამეტრი ყველგან ერთნაირი არ არის: გარდა საწყისი გაფართოებისა, რომელსაც წრბოლის ცისტერნა – cistema ductus thoracici ეწოდება,  მას აქვს კიდევ რამდენიმე გაფართოება ბოლო ნაწილში. სადინრის გაყოლებაზე განლაგებულია დიდი რაოდენობით ლიმფური კვანძები. ლიმფის მოძრაობა ხორციელდება ერთის მხრივ, გულმკერდის ღრუში და მსხვილ ვენებში არსებული უარყოფითი წნევის შედეგად, მეორეს მხრივ – შუასაძგიდის ფეხების პრესული მოქმედებით და სარქველების არსებობით. სარქველები გულმკერდის სადინრის მთელს გაყოლებაზეა, განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით კი მის ზემო ნაწილშია. სარქველები განლაგებულია სადინრის შეერთების ადგილას მარცხენა ვენურ კუთხეში და ეწინააღმდეგებიან ლიმფის უკუდინებას და სისხლის გადასვლას ვენებიდან გულმკერდის სადინარში.

მარჯვენა ლიმფური სადინარი – ductus lymphaticus dexter მოკლე, 1- 1,5 სმ და 2 მმ დიამეტრის მქონე ლიმფური ძარღვია, რომელიც მდებარეობს მარჯვენა ლავიწზედა ფოსოში და ერთვის მარჯვენა ვენურ კუთხეს (შიგნითა საუღლე ვენისა და ლავიწქვეშა ვენის შეერთების ადგილი). მარჯვენა ლიმფური სადინარი კრებს ლიმფას მარჯვენა ზემო კიდურიდან, თავისა და კისრის მარჯვენა ნახევრებიდან და გულმკერდის მარჯვენა ნახევრიდან. მას წარმოქმნიან შემდეგი ლიმფური ღეროები:
1. მარჯვენა ლავიწქვეშა ღერო – truncus subclavius dexter, რომელსაც მიაქვს ლიმფა ზემო კიდურიდან;
2. მარჯვენა საუღლე ღერო – truncus jugularis dexter, – თავისა და კისრის მარჯვენა ნახევრიდან.
3. მარჯვენა ბრონქ – შუასაყარის ღერო – truncus bronchomediastinalis dexter,- კრებს ლიმფას გულის მარჯვენა ნახევრიდან, მარჯვენა ფილტვიდან, საყლაპავის მარჯვენა ნახევრიდან და სასულეს ქვემო ნაწილიდან, ასევე გულმკერდის ღრუს მარჯვენა ნახევრის კედლებიდან.

მარჯვენა ლიმფურ ღეროს აქვს სარქველები. ლიმფური ღეროები, რომლებიც წარმოქმნიან მარჯვენა ლიმფურ სადინარს, შესაძლოა შეუერთდნენ ერთმანეთს აღნიშნული ლიმფური სადინრის შექმნამდე.

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.

ადამიანის ნორმალური ანატომია. კავა-კავალური და პორტო-კავალური ანასტომოზები

კავა-კავალური და პორტო-კავალური ანასტომოზები – ანასტომოზები ზემო და ქვემო ღრუ ვენებს შორის, ანასტომოზები კარის ვენის სისტემასა და ზემო და ქვემო ღრუ ვენებს შორის >>>>

ლალი დათეშიძე

ანასტომოზები ზემო და ქვემო ღრუ ვენებს შორის

1. ზემო ღრუ ვენა – vena cava superior ქმნის ანასოტომოზურ კავშირს ქვემო ღრუ ვენასთან – vena cava inferior ტანის წინა გვერდითი კედლების ვენებით. ჭიპის არეში არსებულ ვენურ წნულში არსებობს ანასტომოზები ზემო და ქვემო ეპიგასტრულ ვენებს შორის. ქვემო ეპიგასტრული ვენები – V. epigastrica inferior, რომლებიც მიემართებიან თეძოს გარეთა ვენებში – V. iliaca externa, მათგან კი – თეძოს საერთო – V. ILIACA COMMUNIS და ქვემო ღრუ ვენაში, ეანასტომოზებიან ზემო ეპიგასტრულ ვენებს – Vv. epigastricae superiores, რომლებიდანაც სისხლი გულმკერდის შიგნითა ვენებითა და მხარ – თავის ვენებით გადაედინება ზემო ღრუ ვენაში. ზედაპირული ეპიგასტრული ვენები – V. epigastrica superficialis, რომლებიც ერთვიან ბარძაყის ვენებს, მათგან კი გადადიან თეძოს, შემდეგ კი ქვემო ღრუ ვენაში, ჭიპის მიდამოში ეანასტომოზებიან კანის ვენებს, რომლებიც ერთვიან გულმკერდის შიგნითა ვენას  – Vv. thoracicae internae ზემო ღრუ ვენის სისტემიდან. გულმკერდ – ეპიგასტრული ვენა – v. thoracoepigastrica, რომელიც მიყვება გულმკერდისა და მუცლის გვერდით კედელს, აკავშირებს ბარძაყის ვენას – V. femoralis (ქვემო ღრუ ვენის სისტემა) იღლიის ვენასათან – V. axillaris (ზემო ღრუ ვენის სისტემა)

2. კენტი და ნახევრად კენტი ვენების სისტემა წარმოადგენს საკმაოდ კარგად განვითარებულ ანასოტმოზს ზემო და ქვემო ღრუ ვენებს შორის. კენტი ვენა – VENA AZYGOS, რომელიც თავის შემადგენლობაში ღებულობს ნახევრად კენტ – V. hemiazygos და მარჯვენა ნეკნთაშუა ვენებს, ერთვის უშუალოდ ზემო ღრუ ვენას. კენტი და ნახევრად კენტი ვენების საწყის ნაწილებს წარმოადგენს წელის ასწვრივი ვენები – V. lumbalis ascendens; ეს ვენები ქმნიან ანასოტმოზს წელის ვენებთან – Vv. lumbales, რომლებიც უშუალოდ ერთვიან ქვემო ღრუ ვენას, ასევე უკავშირდებიან თეძოს საერთო ვენებს.

3. ხერხემლის გარეთა და შიგნითა ვენური წნულები წარმოადგენენ უწყვეტ ჯაჭვს, რომელიც იწყება კეფის დიდი ხვრელიდან – Foramen magnum და გრძელდება გავის არხის – Canalis sacralis  ბოლომდე. მკერდის არეში სისხლი ხერხემლის ვენური წნულებიდან გადადის ნეკნთაშუა უკანა ვენებში – Vv. intercostales posteriores; ეს უკანასკნელნი უერთდებიან კენტ და ნახევრად კენტ ვენებს და შემდეგ – ზემო ღრუ ვენას. წელის ნაწილში ხერხემლის ვენური წნულები უერთდებიან წელის ვენებს, რომლებიც ერთვიან ქვემო ღრუ ვენას. გავის ნაწილში ხერხემლის ვენური წნულები ეანასტომოზებიან გავის ლატერალურ და შუა ვენებს, რომლებსაც სისხლის მიაქვთ ქვემო ღრუ ვენის სისტემაში. ამგვარად, ანასტომოზების დიდი რაოდენობის წყალობით, ხერხემლის წნულების გავლით მყარდება ფართო კავშირი ქალას ღრუს ვენებსა და მცირე მენჯის ვენებს შორის.

ანასტომოზები კარის ვენის სისტემასა და ზემო და ქვემო ღრუ ვენებს შორის

1. კარის ვენა ზემო და ქვემო ღრუ ვენებთან ამყარებს ანასოტომოზურ კავშირს ჭიპისახლო – vv. paraumbilicales, ვენების საშუალებით. ჭიპისახლო ვენების ცენტრალური ბოლო უერთდება კარის ვენას ან მის მარცხენა ტოტს.

2. კარის ვენა ზემო ღრუ ვენის სისტემასთან ანასტომოზურ კავშირს ამყარებს საყლაპავის ვენებით. საყლაპავის ვენები წარმოქმნიან ვენურ წნულს

3. კარის ვენა ქვემო ღრუ ვენასთან ამყარებს ანასოტმოზურ კავშირს სწორი ნაწლავის ვენური წნულით. სწორი ნაწლავის ქვემო და შუა ვენებს სისხლი მიაქვთ თეძოს შიგნითა ვენებში და ქვემო ღრუ ვენის სისტემაში. წნულის ზედა ნაწილიდან სისხლი კარის ვენის სისტემაში გადადის ჯორჯლის ქვემო ვენით.

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.

ადამიანის ნორმალური ანატომია. კარის ვენა Vena portae; Portal vein

კარის ვენა – კრებს სისხლს მუცლის ღრუს კენტი ორგანოებიდან. იგი იქმნება პანკრეასის თავის უკან, სამი ვენის შეერთების შედეგად >>>>

ლალი დათეშიძე

კარის ვენა – v. portae, კრებს სისხლს მუცლის ღრუს კენტი ორგანოებიდან. იგი იქმნება პანკრეასის თავის უკან, სამი ვენის – ჯორჯლის ქვემო ვენის – v. mesenterica inferior, ჯორჯლის ზემო ვენის – v. mesenterica superior, და ელენთის ვენის – v. lienalis შეერთების შედეგად.

კარის ვენა მიემართება ზემოთ და მარჯვნივ, გაივლის თორმეტგოჯა ნაწლავის ზემო ნაწილის უკან, შედის ღვიძლ – თორმეტგოჯას იოგში – Lig. hepatoduodenale და მის ფურცლებს შორის მიემართება ღვიძლის კარისაკენ. აღნიშნული იოგის სისქეში კარის ვენა მოთავსებულია ნაღვლის საერთო სადინართან – Ductus choledochus და ღვიძლის საერთო არტერიასთან – A. hepatica communis ერთად, ისე, რომ სადინარს უკავია უკიდურესი მარჯვენა მდებარეობა, მის მარცხნივ არის ღვიძლის საერთო არტერია, ხოლო მათ შორის და ღრმად – კარის ვენა. ღვიძლის კართან კარის ვენა – v. portae იყოფა ორ ტოტად: მარცხენა ტოტად – ramus sinister და მარჯვენა ტოტად – ramus dexter, ღვიძლის მარცხენა და მარჯვენა წილების შესაბამისად. კარის ვენის მარჯვენა ტოტი მარცხენაზე უფრო ფართოა; იგი შედის ღვიძლის კარიდან ღვიძლის მარჯვენა წილის სისქეში და იყოფა წინა და უკანა ტოტებად – rr. anterior et posterior. მარცხენა ტოტი გრძელია მარჯვენაზე; მიემართება ღვიძლის კარის მარცხენა ნაწილისაკენ და  გზაზე იძლევა განივ ტოტს – r. transversus, ასევე ტოტებს კუდიანი წილისაკენ – კუდის ტოტებს – rr. caudati, ლატერალურ და მედიალურ ტოტებს – rr. laterales et mediates ღვიძლის მარცხენა წილის პარენქიმაში.

კარის ვენა

ჯორჯლის ქვემო ვენას – v. mesenterica inferior, ჯორჯლის ზემო ვენას – v. mesenterica superior, და ელენთის ვენას – v. lienalis, რომლებიც ქმნიან კარის ვენას, უწოდებენ ღვიძლის კარის ფესვებს; კარის ვენას უერთდება კუჭის მარჯვენა და მარცხენა ვენები – vv. gastricae sinistra et dextra, პილორუსისწინა ვენა – v. prepylorica,  პანკრეასის ვენები – vv. pancreaticae.

1. ჯორჯლის ქვემო ვენა – v. mesenterica inferior, სისხლს კრებს დასწვრივი კოლინჯის, სიგმოიდური კოლინჯისა და სწორი ნაწლავის ზემო ნაწილის კედლებიდან და თავისი ტოტებით მიყვება ჯორჯლის ქვემო არტერიის ტოტებს. იგი იწყება მცირე მენჯის ღრუში, სწორი ნაწლავის ზემო ვენის – v. rectalis superior, სახელწოდებით, რომელიც სწორი ნაწლავის კედელში თავისი ტოტებით უკავშირდება სწორი ნაწლავის ვენურ წნულს – plexus venosus rectalis. სწორი ნაწლავის ზემო ვენა მიემართება ზემოთ, მარცხენა გავა – თეძოს სახსრის დონეზე წინიდან გადაუვლის თეძოს სისხლძარღვებს – vasa iliaca და ღებულობს სიგმოიდურის კოლინჯის კედლიდან გამომავალ .სიგმოიდურ ვენებს – vv. sigmoideae. ჯორჯლის ქვემო ვენა მდებარეობს რეტროპერიტონეულად, მიემართება ზემოთ, წარმოქმნის მცირე რკალს, რომელიც გამოდრეკილობით მარცხნივაა მიმართული. ჯორჯლის ქვემო ვენა ღებულობს კოლინჯის მარცხენა ვენას – v. colica smistra, გადაიხრება მარჯვნივ, გაივლის პანკრეასის ქვეშ და უერთდება ელენთის ვენას. ზოგჯერ ჯორჯლის ქვემო ვენა უშუალოდ ერთვის კარის ვენას.

2. ჯორჯლის ზემო ვენა – v. mesenterica superior სისხლს კრებს წვრილი ნაწლავიდან და მისი ჯორჯლიდან, ბრმა ნაწლავიდან და ჭიანაწლავიდან, ასწვრივი და განივი კოლინჯიდან და ჯორჯლის ლიმფური კვანძებიდან. ჯორჯლის ზემო ვენის ღერო მდებარეობს თანამოსახელე არტერიის მარჯვნივ და თავისი ტოტებით მიყვება არტერიის მთელ დატოტიანებას. ჯორჯლის ზემო ვენა იწყება თეძო – ბრმა ნაწლავის კუთხის მიდამოში, სადაც მას თეძო – კოლინჯის ვენა – V. ileocolica ეწოდება. თეძო – კოლინჯის ვენა – v. ileocolica, სისხლს კრებს თეძოს ნაწლავის ბოლო ნაწილიდან, ჭიანაწლავიდან და ბრმა ნაწლავიდან. თეძოს – კოლინჯის ვენა მიემართება ზემოთ და მარცხნივ და უშუალოდ გრძელდება ჯორჯლის ზემო ვენაში. ჯორჯლის ზემო ვენა მდებარეობს წვრილი ნაწლავის ჯორჯლის ფესვში; იგი წარმოქმნის რკალს და ღებულობს ვენებს. ესენია: ა) მლივი და თეძოს ნაწლავის ვენები – vv. jejunales et ilei, რომელთა რაოდენობა 16 – 20-მდეა, მიემართებიან წვრილი ნაწლავის ჯორჯლიდან, თავიანთი ტოტებით მიყვებიან წვრილი ნაწლავის არტერიის ტოტებს; ნაწლავის ვენები ერთვიან ჯორჯლის ზემო ვენას;  ბ) კოლინჯის მარჯვენა ვენები – vs. colicae dextrae, მიემართებიან რეტროპერიტონეულად, ასწვრივი კოლინჯიდან და ქმნიან ანასტომოზს თეძო – კოლინჯისა და კოლინჯის შუა ვენებთან; გ) კოლინჯის შუა ვენა – v. colica media, მდებარეობს განივი კოლინჯის ჯორჯლის ფურცლებს შორის; იგი კრებს სისხლს ღვიძლის ნაკეციდან და განივი კოლინჯიდან – colon transversum. კოლინჯის შუა ვენა კოლინჯის მარცხენა ნაკეცის – flexura coli sinistra მიდამოში  ქმნის ანასტომოზს კოლინჯის მარცხენა ვენასთან – v. colica sinistra; დ) კუჭ – ბადექონის მარჯვენა ვენა – v. gastroepiploica dextra, მიყვება თანამოსახელე არტერიას კუჭის დიდი სიმრუდის – Curvatura ventriculi major გასწვრივ; მასში ჩაედინებს სისხლი კუჭიდან კუჭის ვენებით – vv. gastricae, და დიდი ბადექონიდან – ბადექონის ვენებით – vv. epiploicae; პილორუსის დონეზე იგი ერთვის ჯორჯლის ზემო ვენას. ჩართვამდე კი ღებულობს პანკრეასისა და პანკრეას – თორმეტგოჯას ვენებს – vv. pancreaticoduodenales, რომლებსაც სისხლის მოაქვთ თორმეტოგოჯა ნაწლავიდან და პანკრეასიდან.

3. ელენთის ვენას – v. Uenalis, სისხლი მოაქვს ელენთიდან, კუჭიდან, პანკრეასიდან და დიდი ბადექონიდან. იგი წარმოიქმნება ელენთის კარის მიდამოში, მრავალრიცხოვანი ელენთის ვენებით – vv. lienales. აქ ელენთის ვენა ღებულობს: კუჭ – ბადექონის მარცხენა ვენას – v. gastroepiploica sinistra, რომელიც მიყვება თანამოსახელე არტერიას და კრებს სისხლს კუჭიდან, დიდი ბადექონიდან, და კუჭის მოკლე ვენებს – vv. gastricae breves, – კუჭის ძირის – Fundus ventriculi მიდამოდან. ელენთის კარიდან ელენთის ვენა მიემართება მარჯვნივ, პანკრეასის ზემო კიდის გასწვრივ, თავსდება თანამოსახელე არტერიის ქვემოთ. იგი გადაკვეთს აორტის წინა ზედაპირს, ერთვის ჯორჯლის ზემო ვენას და  წარმოქმნის კარის ვენას. ელენთის ვენა ღებულობს: პანკრეასის ვენებს – vv. pancreaticae, და პანკრეასის თავის მიდამოში – თორმეტგოჯა ნაწლავის ვენებს. გარდა აღნიშნული ვენებისა, რომლებიც წარმოქმნიან კარის ვენას, უშუალოდ მის ღეროს უერთდებიან შემდეგი ვენები: ა) პანკრეას – თორმეტგოჯას ვენები – Vv. pancreaticoduodenales; ბ) პანკრეასის ვენები – Vv. pancreaticae; გ) პილორუსისწინა ვენა – v. prepylorica, რომელიც იწყება პილორუსის ნაწილის მიდამოში და ახლავს კუჭის მარჯვენა არტერიას; დ) კუჭის ვენები – v. gastrica sinistra et v. gastrica dextra, რომლებიც მიემართებიან კუჭის მცირე სიმრუდის გასწვრივ, თანამოსახელე არტერიებთან ერთად. პილორუსის მიდამოში მათ უერთდება პილორუსის ვენები, ხოლო კუჭის კარდიის ნაწილში – საყლაპავი მილის ვენები.

უშუალოდ ღვიძლის ნივთიერებაში კარის ვენა ღებულობს ერთ მსხვილ და მრავალ წვრილ ვენას: ნაღვლის ბუშტის ვენას – v. cystica, კარის ვენის კედლებიდან გამომავალ ვენებს, ღვიძლის არტერიებსა და სადინრებს, ასევე შუასაძგიდიდან გამომავალ ვენებს. კარის ვენა უერთდება მუცლის წინა კედლის ვენებს პარაუმბილიკალური [ჭიპისახლო] ვენებით – Vv. paraumbilicales. ჭიპისახლო ვენები დასაბამს ღებულობენ მუცლის წინა კედელში, ჭიპის ირგვლივ, სადაც ქმნიან ანასტომოზს ზედაპირულ და ღრმა ზემო და ქვემო ეპიგასტრული ვენების ტოტებთან. ჭიპისახლო ვენები მიყვებიან ღვიძლის მრგვალ იოგს ღვიძლისაკენ, უერთდებიან ერთმანეთს და წარმოქმნიან ერთ ღეროს, ან რამოდენიმე ტოტით ერთვიან კარის ვენას.

 

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.

ადამიანის ნორმალური ანატომია. ხერხემლის ვენები

ლალი დათეშიძე

ხერხემლის ვენები ხერხემლის სვეტის გარეთა და შიგნითა ზედაპირებზე წარმოქმნიან ვენურ წნულებს. >>>>

1. ხერხემლის გარეთა ვენური წნულები – plexus venosi vertehrales externi, მდებარეობს ხერხემლის სვეტის წინა და უკან ზედაპირებზე. ამიტომ არჩევენ: ა) ხერხემლის გარეთა წინა წნულებს – plexus venosi vertehrales externi anteriores, რომლებიც კრებენ სისხლს მალების სხეულების წინა ნაწილებიდან, წინა გასწვრივი იოგიდან – Lig. longitudinale anterius და მიმდებარე კუნთებიდან (კისრის ღრმა კუნთები); ბ) ხერხემლის გარეთა უკანა წნულები – plexus venosi vertebrates externi posleriores, მდებარეობს განივი და წვეტიანი მორჩების რკალების უკანა ზედაპირებზე; ეს წნულები კრებენ სისხლს ზურგის ღრმა კუნთებიდან და კანიდან,  და მალებიდან.

ხერხემლის ვენები

2. ხერხემლის შიგნითა ვენური წნულები – plexus venosi vertebrates interni, მდებარეობს ხერხემლის არხში – Canalis vertebralis, მისი ძვლოვანი კედლების შიგნითა ზედაპირზე, ტვინის მაგარი გარსის გარეთ;  წარმოქმნის: ა) ხერხემლის შიგნითა წინა წნულებს და ხერხემლის შიგნითა უკანა წნულებს. ამასთან, წინა წნულები წარმოქმნილია შედარებით მსხვილი ვენებით, ხოლო უკანა წნულები – შედარებით წვრილით. ისინი განლაგებულნი არიან კეფის ხვრელიდან გავის არხის ბოლო კიდემდე. წინა და უკანა ვენური წნულები დაკავშირებულნი არიან განივი ანასოტომოზებით, რომლებიც თითოეული მალის დონეზე ქმნიან ვენურ რგოლს. გარდა ამისა, ხერხემლის შიგნითა უკანა წნულებს აქვთ კავშირი ხერხემლის გარეთა უკანა ვენურ წნულებთან, ხოლო შიგნითა წინა წნულებს – გარეთა წინა წნულებთან. ეს წნულები აგროვებენ სისხლს მალებიდან და შიგნითა იოგებიდან და კეფის დიდი ხვრელის დონეზე უკავშირდებიან კეფის ვენურ სინუსსა და ძირითად ვენურ წნულს.

3. ხერხემლის ძირითადი ვენები მიემართებიან ღრუბლისებრი ნივთიერების (დიპლოეს) არხებში, მალების სხეულების უკანა ზედაპირების მიმართულებით და ერთვიან ხერხემლის შიგნითა წინა ვენურ წნულებს – plexus venosus vertebralis internus anterior. ხერხემლის შიგნითა ვენური წნულები უკავშირდებიან ხერხემლის გარეთა წინა ვენურ წნულებს მალთაშუა ხვრელების მეშვეობით: ხერხემლის ვენებს – კისრის ნაწილში, ნეკნთაშუა ვენებს – ხერხემლის გულმკერდის ნაწილში და წელის ვენებს – წელის ნაწილში. ხერხემლის წნულები უერთდებიან ზურგის ტვინის ვენებს – vv. spinales, რომლებიც ზურგის ტვინის რბილ გარსში არიან მოთავსებულნი. სისხლი ზურგის ტვინიდან და ხერხემლის წნულებიდან გაედინება: მალთაშუა ტოტებით – vv. intervertebrales, ან უშუალოდ – vv. vertebrales, vv. intercostales, vv. lumbales, vv. sacrales laterales.

 

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.

ადამიანის ნორმალური ანატომია. ნეკნთაშუა ვენები Venae intercostales; Intercostal veins

ნეკნთაშუა წინა და უკანა ვენები მიყვებიან ნეკნთაშუა არტერიების ტოტებს. ნეკნთაშუა წინა ვენები  მოთავსებულნი არიან ზემო 9 – 10 ნეკნთაშუა სივრცეში და უერთდებიან  გულმკერდის შიგნითა მარჯვენა და მარცხენა ვენას. >>>>

ლალი დათეშიძე

ნეკნთაშუა წინა და უკანა ვენები – vv. intercostales anteriores et posteriores – მარჯვენა და მარცხენა – თავისი ტოტებით მიყვებიან ნეკნთაშუა არტერიების ტოტებს. ნეკნთაშუა წინა ვენები – vv. intercostales anteriores მოთავსებულნი არიან ზემო 9 – 10 ნეკნთაშუა სივრცეში – Spatium intercostale და უერთდებიან  გულმკერდის შიგნითა მარჯვენა და მარცხენა ვენას – v. thoracica interna dextra et sinistra.

374

ნეკნთაშუა უკანა ვენები – vv. intercostales posteriores განლაგებულნი არიან თითოეულ ნეკნთაშუა სივრცეში, ნეკნთაშუა შიგნითა და გარეთა კუნთებს შორის. აქ თითოეული ნეკნთაშუა ვენა ნეკნთაშუა არტერიასთან და ნეკნთაშუა ნერვთან – n. intercostalis, ერთად წარმოქმნის ნეკნთაშუა ნერვულ – სისხლძარღვოვან კონას. XII ნეკნის ქვემო კიდის გასწვრივ მიმავალ ვენურ სისხლძარღვს ნეკნქვეშა ვენა – v. subcostalis ეწოდება. ვენები, რომლებსაც სისხლის გამოაქვთ ზედა ნეკნთაშუა სივრცეებიდან, ერთდებიან და წარმოქმნიან ნეკნთაშუა ზემო მარჯვენა და მარცხენა ვენებს – vv. intercostales superiores dextra et sinistra.

ნეკნთაშუა ზემო მარჯვენა ვენა – v. intercostalis superior dextra, სისხლს კრებს 3 ზემო ნეკნთაშუა სივრციდან (I – III) და ერთვის კენტ ვენას.

ნეკნთაშუა ზემო მარცხენა ვენას – v. intercostalis superior sinistra სისხლი გამოაქვს პირველი ნეკნთაშუა სივრციდან და ერთვის მარცხენა მხარ – თავის ვენას. 9 – 10 ნეკნთაშუა ზემო უკანა ვენები – vv. intercostales posteriores, წინა ნეკნთაშუა მიდამოში უერთდებიან ნეკნთაშუა წინა ვენებს – vv. intercostales anteriores, დანარჩენი ნეკნთაშუა უკანა ვენები და ნეკნქვეშა ვენა არ უერთდება გულმკერდის შიგნითა ვენას. თითოეული ნეკნთაშუა უკანა ვენა უკანა ნეკნთაშუა არეში ღებულობს: დორსალურ ვენებს – vv. dorsales, რომლებსაც სისხლი მოაქვთ ზურგის კუნთებიდან და კანიდან, ხერხემლის ვენური წნულიდან – plexus venosi vertebrales – მალთაშუა ტოტით – v. intervertebralis, და ზურგის ტვინისა და მისი გარსებიდან – ზურგის ტვინის ტოტებით – rr. spinales.

ნეკნთაშუა უკანა მარჯვენა ვენები – vv. intercostales posteriores dextrae, და მარჯვენა ნეკნქვეშა ვენა – v. subcostalis dextra, ერთვიან კენტ ვენას – v. azygos.

ნეკნთაშუა უკანა მარცხენა ვენებს – vv. intercostales posteriores sinistrae, ასევე მარცხენა ნეკნქვეშა ვენას – v. subcostalis sinistra, სისხლი მოაქვთ ნახევრად კენტ ვენაში – v. hemiazygos. დანარჩენი ნეკნთაშუა უკანა ვენები ერთვიან დამატებით ნახევრად კენტ ვენას – v. hemiazygos accessoria. გარდა ამისა, ზედა ნეკნთაშუა სივრცეებიდან სისხლი გაედინება ნეკნთაშუა ზემდებარე მარჯვენა და მარცხენა ვენებში – vv. intercostales supremae dextra et sinistra.

ნეკნთაშუა ზემდებარე მარცხენა ვენა – v. intercostalis suprema sinistra, სისხლს კრებს 3 – 4 ნეკნთაშუა ზემო ვენებიდან და ერთვის კენტ ვენას – v. azygos, ან ნახევრად კენტ ვენას – v. hemiazygos.

ნეკნთაშუა ზემდებარე მარჯვენა ვენა – v. intercostalis suprema dextra, სისხლს კრებს 2 – 3 ნეკნთაშუა ზემო ვენებიდან და ერთვის მარჯვენა მხარ – თავის ვენას – v. brachiocephalica dextra, იშვიათად – კენტ ვენას – v. hemiazygos.

 

გვერდ–სტატიის მომზადებაზე მუშაობდნენ: ლალი დათეშიძე (1997 წლიდან), არჩილ შენგელია, ლევან შენგელია, (1998 წლიდან), მანანა კიკნაძე (2006 წლიდან), ამირან დათეშიძე (2006 წლიდან), ვასილ შენგელია (2006 წელს), თამარ პაპავა (2008 წლიდან). 2008 წლის რედაქცია მოამზადა მანანა კიკნაძემ.

vaka