დეპრესია გარდატეხის ასაკში

ჩვენი გამარჯვებები და დამარცხებები ნაწილობრივ დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ ვუმკლავდებოდით სტრესსა და იმედგაცრუებებს თინეიჯერულ ასაკში. საინტერესოა, რა აძლევს ადამიანთა ნაწილს ძალასა და ენერგიას უმტკივნეულოდ გადალახოს ცხოვრებისეული პრობლემები, მაშინ როდესაც უმრავლესობა უმნიშვნელო წინააღმდეგობასაც კი უდიდეს ბარიკადად აღიქვამს და პრობლემათა ხლართებში ვერანაირ პერსპექტივას ვერ ხედავს. Read the rest of this entry »

გარდატეხის ასაკი და სექსუალობა

გარდატეხის ასაკი, იგივე სქესობრივი მომწიფების, თინეიჯერობის ასაკი უხეშად რო ვთქვათ იწყება 11-12 წლიდან და გრძელდება 18-19 წლამდე. ამ პერიოდში ბავშვი იზრდება და ყალიბდება, როგორც დიდი. იცვლება მისი ფიზიკური გარეგნობა, იზრდება სწრაფად, უყალიბდება აბსტრაქტული აზროვნება უკეთ, იძენს საკუთარ სექსუალურ და სოციალურ იდენტობას. გარდატეხის ასაკში მოზარდი ამჟღავნებს სექსუალურ ინტერესს. იწყებს მასტურბაციას, სქესობრივ ცხოვრებას, სხვადასხვა გამოვლინებებით. საზოგადოებრივი ხედვით, მშობლები როგორც წესი ცდილობენ გააკონტროლონ მოზარდის სქესობრივი ქცევა და სექსუალობა სანამ მას საკუთარი კარიერა და შემოსავალი არ ექნება, იმისთვის რომ დამოუკიდებლად იცხოვროს და მიიღოს გადაწყვეტილებები.

ხშირად მოზარდობის კონცეპტუალიზება ხდება, როგორც პრობლემად. ვინაიდან ამ ასაკს მართლაც ახლავს თავისი სირთულეები და გამოწვევები, რომლის წინაშეც სქესობრივი მომწიფების პერიოდში მყოფი მოზარდი განიცდის. ამ პერიოდს ხშირად ახლავს თან შფოთვა, წინააღმდეგობები, ავტორიტეტების (მშობლები, მასწავლებლები) მიმართ აჯანყების სურვილი და მცდელობები. ზოგჯერ ამის უკუნტროლო ჰორმონებით ხსნიან, ვინაიდან ამ პერიოდში ჰორმონების პულსური გამომუშავება ხდება და შეიძლება ხასიათის არასტაბილურობის მიზეზი ეს გახდეს. მიიჩნევა, რომ მოზარდებს ახასიათებთ ექსტრემალური და დაუფიქრებელი კონფორმიზმი, ოღონდ თანატოლებთან მიმართებაში, უფროსებთან ურთიერთბაში შეიძლება პირიქით იყოს. მოზარდები მეტად ორიენტირებული არიან, არა სწორ ქმედებაზე, არამედ თანატოების შეხედულებებთან მორგებულ ქმედებებზე. მოზარდების 20-25 % -ს მშობლებთან სერიოზული პრობლემები აქვთ. რაც ასაკი ემატებათ კონფლიქტების ოდენობა მცირდება.

მოზარდები გამოირჩევიან თანატოლების მიმართ კონფორმისტულობით. მოსწონთ ის, რაც სხვას, იცვამენ იმას, რასაც სხვა, უყვარ ის ჯგუფი და ა.შ. მშობლების გავლენა ამ დროს ნაკლებია, თუმცა მოზარდები მეგობრებად ძირითადად მსგავსი სოციოეკონომიკური წრიდან წამოსულ თანატოლებს ირჩევენ, ამიტომ ნაწილობრივი ფასეულობების თანხვედრა ხდება ოჯახთან.

მოზარდებს შორის მეტია რისკის შემცველი ქცევა. ამის მიზეზებია: თანატოლების მიმართ მაღალი კომფორმიზმი, მეტი დროის გატარება გარეთ, მეტი თავისუფლება, დამოუკიდებლად გადაწყვეტილების მიღების მეტი შანსი, აქვთ მცირე გამოცდილება უფროსებთან შედარებით და ა.შ.

მოზარდებში სექსუალური ქცევა კიდევ უფრო რთული და საკამათო საკითხია. გარემო განსაკუთრებით დასავლუ ქვეყნებში ძლიერ სექსუალიზებულია, მაგრამ მათ ეუბნებიან, რომ ჯერ არ შეიძლება სექსი, მზად არ არიან. ეს იწვევს გაორებას მათში დაახლოებით იმ მდგომარეობას ემსგავსება როცა მანქანებისთვის წითელი და მწვანე ერთ დროულად ანთია. ნელ-ნელა დროსთან ერთად სხეულის ზრდა და ჰორმონები კიდევ უფრო ამწვანებს და ამზადებს მოზარდს სექსისთვის. წესით მოზარდების სექსუალური ქცევა – სექსი პრობლემა არ არის, რომ არა არასასურველი ორსულობები და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები. თუ ეს რისკები თავიდან იქნება აცილებული + სექსი იქნება თანხმობით და ადგილი არ ექნება ძალადობას, მოზარდების სექსი არ არის პრობლემა . თუმცა რეალობიდან გამომდინარე ყველაზე ეფექტური და უსაფრთხო სექსუალური დაკმაყოფილების გზა მოზარდებისთვის მასტურბაციაა. სწორედ ამ პერიოდში იწყებენ მოზარდები მასტურბაციას და ასეთი სექსუალური ქცევა მათ ასაკში დიდი სიხშირითაც კი ნორმალური მოვლენაა.

წყარო: http://geosexmd.com/2013/02/05/გარდატეხის-ასაკი-და-სექს/

_______________________________________

აღებულია:  http://life.mediamall.ge/?id=47153

გადასვლა >>> ,,თინეიჯერი”

.

 

რას აღიქვამენ მოზარდები ტრაგედიად და რა რჩევას აძლევს ფსიქოლოგი მშობლებს

გარდატეხის ასაკი ეს არის ადამიანის ცხოვრების ის ეტაპი, რომელიც სხვადასხვა სახის ბიოლოგიურ, ინტელექტუალურ და სოციალურ ცვლილებებს უკავშირდება და შესაბამისად, გარკვეულ პრობლემებს წარმოშობს. ეს არის გარდამავალი პერიოდი ბავშვობასა და მოზრდილობას შორის.
ამ დროს ზოგს ჩაცმის სტილზე, ზოგს ქცევაზე, ზოგსაც შეცვლილ ვარცხნილობაზე ეტყობა. ყველაზე ხშირად ამ ფაქტს მშობლები განიცდიან და მტკივნეულად აღიქვავენ. მათ ვერ გაუგიათროგორ მიუდგნენ საკუთარ შვილს, რათა ესა თუ ის პრობლემა მათთან ერთად დაძლიონ.

გარდატეხის ასაკის უარყოფით და დადებით თვისებებზე, ბავშვთა ფსიქოლოგი _ თეონა ლოდია გვესაუბრება და სასარგებლო რჩევებსაც გვაძლევს.

– რა პერიოდი ითვლება გარდატეხის ასაკად და რა თავისებურებით გამოვლინდება მოზარდებში?

– გარდატეხის ასაკის დასაწყისი გოგონებსა და ბიჭებს შორის განირჩევა. ეს პერიოდი გოგონებში ცხრა-ათი წლიდან, ხოლო ბიჭებში თერთმეტი-თორმეტი წლიდან იწყება და დაახლოებით 14 _ 18 წლამდე მერყეობს.

რაც შეეხება თავისებურებებს. დავიწყოთ იქიდან, რომ გარდატეხის პერიოდს უწოდებენ ეგოცენტრულ ხანას. ეგოცენტრულობა ნიშნავს იმას, რომ ადამიანებს უჭირთ სხვისი პოზიციიდან მოვლენების შეფასება, მოვლენებს აღიქვამენ მხოლოდ საკუთარი თვალთახედვით. ამ პერიოდში, როდესაც რაიმე პრობლემა ექმნება მოზარდს ჰგონია, რომ ეს მხოლოდ მას გადახდა და მსგავსი პრობლემა არასოდეს არავის ჰქონია. გარდა ამისა ამ პერიოდში ჩნდება სურვილი მშობლებისაგან დამოუკიდებლად მოსინჯონ საკუთარი ძალები, ასე ვთქვათ “დიდობის” გრძნობა აქვთ. რაღაც მომენტში სურთ, რომ ჩაიდინონ “გმირობა”, შეიცვალონ გარეგნობა. გოგონებს ხშირად უჩნდებათ სურვილი დიდ ბიჭებთან მეგობრობისა, რადგან თავისი ტოლი ბიჭები მათთან შედარებით ნაკლებად მომწიფებულები არიან. ეს კი გარკვეულწილად არის თვითდამკვიდრების გზა. სურთ, რომ მიიქციონ ყურადღება. აუცილებელია მშობელმა არ შეუშალოს ხელი, გაგებით მოეკიდოს ამ ყველაფერს. არ დაუპირისპირდეს მას, რადგან მოზარდი თავს აღიქვამს ზრდასრულ ადამიანად, რომელსაც გარკვეული მოთხოვნილებები და ინტერესები გააჩნია. თვითგამორკვევის პროცესშია, აანალიზებს რა მოსწონს, რა არ მოსწონს, რა აინტერესებს, რა შეუძლია და ა.შ. ამ დროს ძალიან მნიშვნელოვანია უფროსების მხარდაჭერა. გეტყვით იმასაც, რომ გარდატეხის პერიოდში მოზარდებისთვის კომპედენტურები არიან მისივე თანატოლები. ამ დროს თითქოს მშობელი კარგავს ავტორიტეტს და მისთვის მისაღები და მნიშვნელოვანი მისი მეგობრის აზრი ხდება. ამგვარი ფაქტი მშობელმა არ უნდა აღიქვას მტკივნეულად და ტრაგედიად, რადგან ეს არის განვითარების თავისებურება.

– გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდების ასეთ ქცევას კი ხშირ შემთხვევაში მშობლები სწორედ, რომ ტრაგედიად აღიქვამენ. ეს რისი ბრალია?

– ამ დროს ხშირად მშობლებსაც ემართებათ ის, რაც მოზარდებს. ხდებიან ემპათიურები ანუ ვერ იგებენ, ან არ უნდათ გაითვალისწინონ სხვისი აზრი. ამ დროს უჭირთ მშობლებს მოზარდის თვალით დაინახონ ესა თუ ის პრობლემა. უმეტეს შემთხვევაში მოზარდის განსხვავებული მოქცევა იმის მიზეზია, რომ სურთ გამოჩნდნენ მათივე თანატოლების თვალში “კარგი ბიჭები” და “კარგი გოგოები”. ავიღოთ ასეთი მაგალითი. როდესაც მიდის კლასი გაკვეთილებიდან შესაძლოა ზოგს არ უნდოდეს წასვლა, მაგრამ მიდის ისევ იმიტომ, რომ კარგი გოგო ან ბიჭი გამოჩნდეს. ამ დროს თანაკლასელების აზრი გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე მასწავლებლისა.

– მშობლებსა და შვილებს შორის გაუგებრობა იმის ბრალი ხომ არ არის, რომ იცვლება ამ ასაკისათვის დამახასიათებელი ღირებულებები თაობათა შორის?

– თუ ისტორიას გადავხედავთ მივხვდებით, რომ იცვლება ღირებულებები, შესაძლებელია იცვლებოდეს გარდატეხის ასაკისათვის დამახასიათებელი გამოვლინებები. მიუხედავად ამისა მე ვფიქრობ, რომ შესაძლებელია ბევრი საერთოს დანახვა.
ჩემი აზრით მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რატომაც უჭირთ მშობლებს შვილის გაგება არის ის, რომ ჩვენი დღევანდელი ცხოვრების ტემპი გაცილებით ჩქარია ვიდრე იყო ჩვენი მშობლების დროს. გარდა ამისა ყოფითი პრობლემების გამო ვერ ახერხებენ მშობლები შვილებთან ურთიერთობას. როდესაც ისინი ზრუნავენ იმაზე, რომ შვილს ნორმალური საკვები ჰქონდეს, დაუკმაყოფილოს ფიზიოლოგიური თუ სხვა საჭირო მოთხოვნილებები. ამ ყველაფრის გამო აღარ რჩებათ შვილებთან საურთიერთობო დრო.

– როგორ მუშაობს დღეს საქართველოში ფსიქოლოგის ინსტიტუტი და რამდენად ხშირად ხდება საჭირო მათი რჩევა მოზარდებისთვის?

– ფსიქოლოგის ინსტიტუტი საქართველოში არ არის ისეთი პოპულარული, როგორც მაგალითად ევროპასა და ამერიკაში. ამ საკითხთან დაკავშირებით იყო მოსაზრება, რომ ჩვენ რასაც ვუზიარებთ მეგობარს და ღიად ვსაუბრობთ ჩვენს პრობლემებზე მათთან, ამერიკაშსა და ევროპაში ამგვარი ურთიერთობების დეფიციტია რაც საჭიროებს შემდეგ უკვე ფსიქოლოგის ჩარევას. თუმცა საქმე მთლად ასე არ არის. პირადად ჩემთვის გაცილებით მნიშვნელოვანია მასწავლებლისა და მშობლის ფსიქოლოგიური ცოდნის ამაღლება, ვიდრე ის, რომ პრობლემა შეგექმნას და მიმართო ფსიქოლოგს. სასურველია, როცა არსებობს რაიმე პატარა პრობლემა მოზარდში, მისი მოგვარება თავად მშობელს შეეძლოს. გარდატეხის ასაკში გამოვლენილ პრობლემების გადაჭრისათვის მშობლები ფსიქოლოგს თითქმის არ მიმართავენ. ისინი მიდიან მასთან იმ შემთხვევაში, როცა ბავშვს აქვს სერიოზული პრობლემა. ვთქვათ აგრესიულ ქცევას ავლენს. ერთი სიტყვით მიმართავენ უკიდურეს შემთხვევაში. როდესაც ერთ-ერთ სკოლაში ფსიქოლოგად ვმუშაობდი ბავშვს დაჭირდა დახმარება, მშობელმა კი თქვა ჩემს შვილს ფსიქოლოგის დასახმარებელი არაფერი აქვსო. სამწუხაროდ საზოგადოების ნაწილი ასე ფიქრობს, რაც ძალიან სამწუხაროა.

– თქვენ სწავლობდით და მუშაობდით საზღვარგარეთ. რით განსხვავდება ჩვენი და მათი მიდგომა აღნიშნული პრობლემისადმი?

– მე უფრო ვსწავლობდი ვიდრე ვმუშაობდი საზღვარგარეთ, თუმცა რასაკვირველია ვაკვირდებოდი მათ მიდგომებს გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდების მიმართ. მაგალითად გერმანიასა და ნორვეგიაში მშობლების ფსიქოლოგიური განათლების დონე არის მაღალი. ამით კი ადვილად უმკლავდებიან გარდატეხის ასაკში მოზარდ თაობაში გამოწვეულ დაბრკოლებებს.

– ხშირად ისმის ხოლმე გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდების თვითმკვლელობის შესახებაც. რამ შეიძლება მიიყვანოს ადამიანი ამ მდგომარეობამდე?

– ასეთი ფაქტები სამწუხაროდ არსებობს. მიზეზები კი ისევ და ისევ არის ის, რომ რაც მათ გადახდებათ გონიათ, რომ სხვას არასოდეს დაემართება და ვეღარ პოულობენ ამ სიტუაციიდან გამოსავალს. ამ დროს უჭირთ საკუთარი ემოციების მართვა. ასეთ ბავშვებს ხშირად აქვთ მშობელთან ურთიერთობისა და ნდობის დეფიციტი. მათ რომ ჰქონოდათ საშუალება მოეყოლათ პრობლემები მშობლებისათვის ასეთი ფაქტები არ იქნებოდა.

– თქვენს შვილებთან თუ შეხვედრიხართ პრობლემებს გარდატეხის ასაკში და როგორ მოგიგვარებიათ?

– ჩემი გამოცდილება რა თქმა უნდა გამომადგა შვილებთან ურთიერთობაშიც. ცხადია არის რაღაც პრობლემები. ჩემი შვილი ახლაც გარდატეხის ასაკშია. რაც მას აცვია მე მაგალითად არ მომწონს, მაგრამ ისიც მესმის, რომ ამ ეტაპზე ჩემი აზრი მისთვის არც თუ ისე მნიშვნელოვანია.

– რას ურჩევთ მშობლებს, როგორ მოიქცნენ მოზარდებთან ურთიერთობაში?

– პირველ რიგში მინდა გითხრათ, რომ აუცილებელია მშობლებს ჰქონდეთ კონტაქტი შვილებთან. შესაძლოა მოხვიდეთ სახლში დაღლილ-დაქანცული, მაგრამ აუცილებლად დაუთმეთ შვილებს 15 წუთი მაინც. ჰკითხეთ რა მოხდა სკოლაში, რა იყო იმ დღეს მისთვის მნიშვნელოვანი. აუცილებელია ამ დროს იყოთ მასთან და არ იყოთ სხვა რამით დაკავებული. არსებობენ ისეთი დედებიც, რომლებიც მთელი დღის განმავლობაში არიან სახლში, მაგრამ არ აქვთ ურთიერთობა შვილებთან. ძალიან მნიშვნელოვანია, მშობელმაც გაუზიაროს პრობლემები შვილს, მოისმინოს მისი აზრი და ა.შ. გარდატეხის ასაკში აუცილებელია მშობელმა შვილს თავი აგრძნობინოს თანატოლად, რადგან ამ დროს აქვთ დიდობის მოთხოვნილება, წინააღმდეგ შემთხვევაში შვილს, ის მის რჩევას არ გაითვალისწინებს.

თუ გვსურს ჩვენი შვილი რეალიზებულ, საკუთარ შესაძლებლობებში დარწმუნებულ, მყარი ღირებულებების მქონე ადამიანად აღვზარდოთ, პირველ რიგში კარგად უნდა გავიცნოთ ისინი.

_______________________________________

წყარო: http://intermedia.ge/სტატია/17868-რას-აღიქვამენ-მოზარდები-ტრაგედიად-და-რა-რჩევას-აძლევს-ფსიქოლოგი-მშობლე/19/user:ჟანა%20გოგინაშვილი:show:channel

გადასვლა >>> ,,თინეიჯერი”

.

გარდატეხის ასაკი და მასთან დაკავშირებული პრობლემები

თამარ კაციტაძე – გარდატეხის ასაკი და მასთან დაკავშირებული პრობლემები
თარიღი: 22 ივნისი 2012
ავტორი: ავთანდილ შურღაია

მშობლებიც და მასწავლებლებიც მოზარდებთან ურთიერთობის ყველაზე რთულ პერიოდად გარდატეხის ასაკს მიიჩნევენ. თუმცა ზრდასრული ადამიანები, რომლებსაც, ფაქტობრივად, კარგად აქვთ დავიწყებული ის პრობლემები, რომლებიც ამ ასაკში თავადაც გაიარეს, მოზარდებს ხშირად არაადეკვატურად ექცევიან.


ფსიქოლოგები კი მიიჩნევენ, რომ გარდატეხის ასაკში, რომელსაც მედიცინაში პუბერტატულ პერიოდს უწოდებენ, მოზარდებს ყველაზე მეტად სწორედ გარშემო მყოფი ზრდასრული ადამიანების დახმარება სჭირდებათ. ამ ასაკში თავჩენილ სირთულეებს ხშირად თავად მოზრდილები – მშობლები, მასწავლებლები, ოჯახის სხვა წევრები – აპროვოცირებენ, რომლებიც უგულებელყოფენ მოზარდის თავისებურებებს, ანგარიშს არ უწევენ მის პიროვნებას. თუმცა სპეციალისტები იმასაც აღნიშნავენ, რომ მზა რეცეპტი, ვინ როგორ უნდა მოიქცეს ამა თუ იმ მოზარდთან, არ არსებობს. ერთადერთი გამოსავალი ამ ასაკის ფსიქოფიზიოლოგიურ თავისებურებათა ცოდნა და გათვალისწინებაა.

გარდატეხის ასაკი ინდივიდუალურია, საზოგადოდ კი ეს ეტაპი 12-13-დან 15-18 წლამდე პერიოდს მოიცავს. არის შემთხვევები, როცა მოზარდი ნაადრევად იწყებს მომწიფებას – შესაბამისად, გარდატეხის ასაკიც ნაადრევად ეწყება. გოგონებში ნაადრევი გარდატეხა – 8 წლამდე, ხოლო ვაჟებში 9 წლამდე შეინიშნება. ეს უმეტესად ამა თუ იმ დაავადებას უკავშირდება, რომლის მკურნალობა ნებისმიერ შემთხვევაში აუცილებელია, რადგან ნაადრევად გაჩენილი სასქესო ნიშნები მძიმე დაღს ასვამს მოზარდის ემოციურ სფეროს, გამოარჩევს მას თანატოლებისგან და უამრავ კომპლექსს უჩენს. არის შემთხვევები, როდესაც სქესობრივი მომწიფება იგვიანებს. თუ მეორეული სასქესო ნიშნები გოგონას – 13 წლამდე, ხოლო ვაჟს 14 წლამდე არ განუვითარდა, შეიძლება ითქვას, რომ პუბერტატული ასაკი გადაიდო. მიზეზი უმეტესად მემკვიდრეობითია, თუმცა არც ის არის გამორიცხული, რომელიმე დაავადების ბრალი იყოს.

ერთი სიტყვით, გარდატეხის ასაკი საკმაოდ მძიმე პერიოდია. ორგანიზმში ამ დროს არსებითი ფიზიკური და ნერვულ-ფსიქიკური გარდაქმნები მიმდინარეობს, რაც საგრძნობლად ცვლის მოზარდის ქცევას, მის ყოველდღიურ რეჟიმს, სურვილებსა და მისწრაფებებს. ის მოუსვენარი, ჯიუტი და თავდაჯერებული ხდება.

ყოველივე ამის მიზეზი სისხლში მოცირკულირე სასქესო ჰორმონებია. ისინი აფხიზლებენ სქესობრივ სწრაფვას, რაც პირველ ხანებში – ცნობისმოყვარეობით, მერე კი საპირისპირო სქესისადმი მოჭარბებული ინტერესით გამოიხატება. მოზარდებს უცნობი შეგრძნებები და აზრები, ბუნების ინტიმურ საიდუმლოებათა შეცნობის სურვილი ებადებათ. ამავე დროს, მათ ცხოვრებაში შემოდის მოზრდილთა ქცევის ახალი სტერეოტიპები: სიკეთე, სიყვარული, პასუხისმგებლობა, ვალდებულებები სწავლის, ოჯახის, გარშემო მყოფების მიმართ. მაგრამ მოზარდმა არ იცის, როგორ იცხოვროს როგორც დიდმა, მას არ აქვს საამისო გამოცდილება. ფსიქოლოგები ამ დროს უმთავრეს როლს მშობლებს აკისრებენ. მათი მტკიცებით, მოზარდს, პირველ რიგში, მისთვის უსაყვარლესი ადამიანებისგან – მშობლებისა და ოჯახის სხვა წევრებისგან სურს სიყვარული და აღიარება. თუ მოზარდს ოჯახში არ აღიარებენ, იგი აღიარებას სხვაგან ეძებს: ქუჩაში, სკოლაში, უბანში. თვითდამკვიდრება კი ხშირად ძალადობის ხარჯზე ხდება. არა იმიტომ, რომ ეს ბავშვის თვისებაა, არამედ იმიტომ, რომ მასში მძლავრობს თვითრეალიზების, სამყაროში ადგილის დამკვიდრების მოთხოვნილება. ამიტომ მშობლებმა უნდა მოახერხონ შვილთან მეგობრული, თბილი ურთიერთობის დამყარება, ამასთან, ისე, რომ შეინარჩუნონ ავტორიტეტი მის თვალში და იმავდროულად მისცენ მას, როგორც დამოუკიდებელ პიროვნებას, არსებობის უფლება.

გარდატეხის ასაკში მოზარდს სურს, თვითრეალიზაცია მოახდინოს როგორც დამოუკიდებელმა, ძლიერმა და დიდმა ადამიანმა, ამიტომ მენტორული და დიდაქტიკური ტონი ხშირად არაფერის მომცემია და ზოგჯერ უარყოფითი შედეგიც კი მოაქვს. მშობელმა შვილს უნდა მოუსმინოს, გაუგოს და, ზომიერების ფარგლებში, დაუთმოს კიდეც. თუ მოზარდი არაფერს აშავებს, დამოუკიდებლად მოქმედების უფლება უნდა მივცეთ. ბავშვის ფსიქიკა ისეა მოწყობილი, რომ მისი თვითდამკვიდრებისა და ჰარმონიული განვითარებისთვის დამოუკიდებელი ნაბიჯი აუცილებელია.

ბავშვი მარტო სიტყვით კი არა, მაგალითითაც იზრდება. ჩხუბით, აყალმაყალით, ულტიმატუმებით, პრეტენზიებით რამის მიღწევა შეუძლებელია. თუ ბავშვი არ იხსნება მშობელთან, მაშინ მშობელი თავად უნდა დააკვირდეს მის ინტერესებს, განვითარებას, თუ შესაბამისი განათლება არ აქვს, მიიღოს საჭირო ინფორმაცია და ამის შემდეგ მიაწოდოს შვილს გარკვეული ცნობები. ასეთი ფორმით მიწოდებული ცოდნა გაცილებით პოზიტიურია, ვიდრე ინტერნეტიდან, წიგნიდან თუ ქუჩიდან მიღებული მშრალი ინფორმაცია.

მნიშვნელოვანია ბავშვის ფიზიკური დატვირთვაც. ამ ასაკში დიდია საკუთარი სხეულისა და სქესობრივი სფეროს მიმართ ინტერესი. ეს ბუნებრივია. არსებობს სქესობრივი ენერგეტიკა, ლიბიდო. მოზარდისთვის არამც და არამც არ არის სასურველი ჭარბი ინტერესი ამ ენერგიის მიმართ. უმჯობესია, ლიბიდოს სუბლიმირებისთვის ის არა მარტო გონებრივად, არამედ ფიზიკურადაც იღლებოდეს, ანუ სქესობრივი ენერგია სხვა სფეროებზე გადაჰქონდეს. ვინც ამას ახერხებს, წარმატებით სწავლობს. ვინც ვერ ახერხებს ან სათანადოდ არ უწყობენ ხელს, იკეტება თავის სექსუალურ ენერგეტიკაში, თავად ეძებს კითხვებზე პასუხებს და განმუხტვის გზებს, ამიტომ უამრავ შეცდომასაც უშვებს.

გარდატეხის ასაკში მხოლოდ წმინდა ფსიქოლოგიური პრობლემები როდი იჩენს თავს; ორგანიზმში მიმდინარე რთული ანატომიურ-ფუნქციური ცვლილებები მოზარდის ფიზიკურ მდგომარეობაზეც აისახება. მედიკოსების თქმით, ამ ასაკში ყველაზე ხშირია სისუსტე, ანუ ასთენიური სინდრომი, რომელიც გონებრივი და ფიზიკური შრომისას მომეტებული დაღლილობით, ფიზიკური და ფსიქიკური დისკომფორტის მუდმივი შეგრძნებით გამოიხატება. მოზარდებს ხშირად და უმიზეზოდ ეცვლებათ გუნება, ეტირებათ, უქვეითდებათ შრომის უნარი და ყურადღების კონცენტრაცია. ზოგი მეხსიერების დაქვეითებასაც უჩივის. ამის კვალობაზე, იკლებს აკადემიური მოსწრების დონეც, რაც თვითდამკვიდრების მოსურნე მოზარდის მდგომარეობას უფრო მეტად აუარესებს – უჩენს პესიმისტურ განწყობას, არასრულფასოვნების განცდას, ურთულებს თანატოლებსა და ახლობლებთან ურთიერთობას. მრავალი მოზარდი გამუდმებით უჩივის თავის ტკივილს, რომელსაც სხვადასხვა ლოკალიზაცია აქვს: შესაძლოა, მოიცვას შუბლი, წარბი, კეფა, მთელი თავი, – ხასიათით კი დამწოლი, მოპულსირე ან მქაჩავია. ისინი ვერ იტანენ ხმაურს, სკოლის ზარი მათში უსიამოვნო შეგრძნებებს იწვევს, ზედმეტად მგრძნობიარენი არიან სინათლის, სუნის, შეხების მიმართ; ამ ფაქტორთა გავლენით უძლიერდებათ თავის ტკივილი, ოფლიანდებიან, უვითარდებათ სისხლძარღვოვანი რეაქციები. შეინიშნება ძილის დარღვევაც. ძილი ხანმოკლე და მშფოთვარე ხდება. ამასთან, ერთნი სწრაფად იძინებენ, მაგრამ მალევე იღვიძებენ და ხელახლა ჩაძინება უჭირთ, მეორენი კი ძნელად ხუჭავენ თვალს, გამოუძინებლები დგებიან, დღის პირველ ნახევარში მოთენთილები არიან და მხოლოდ მეორე ნახევარში ახერხებენ მობილიზებას.

გარდატეხის ასაკში ხშირია ტკივილი გულის არეში. არცთუ იშვიათად მას გულის ფუნქციური ცვლილებებიც ახლავს თან. ხშირდება მაჯისცემა, იმატებს გულის ფუნქციური ხმაური, არტერიული წნევა ხშირად იცვლება. ეს ყოველივე იწვევს განგაშის შეგრძნებას და ქმნის საიმისო ნიადაგს, რომ მოზარდს სიკვდილის ან სხვა ფობია გაუჩნდეს. ხშირია საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის სეკრეტორული და მოტორული ფუნქციის დარღვევები, რაც ვლინდება მუცლის ტკივილით, მადის დაქვეითებით, დეფეკაციის დარღვევით. თავს იჩენს გარდატეხის ასაკის ანორექსია, გოგონები თავს მსუქან და არასრულფასოვან ადამიანებად მიიჩნევენ და საკვებზე უარს ამბობენ, ხოლო გარკვეული ხნის შემდეგ ჭამა საერთოდ აღარ შეუძლიათ, მიუხედავად იმისა, რომ ჭამის სურვილი უკვე აქვთ. ეს მდგომარეობა სპეციალურ მკურნალობას მოითხოვს.

ნევროზის დროს ხელსაყრელი ფსიქოლოგიური გარემოს შექმნით მოზარდები ყოველგვარი ჩარევის გარეშე იბრუნებენ წონასწორობას, მაგრამ თუ ეს ცვლილებები გარდატეხის ასაკის შემდეგაც (18-20 წელი) გაგრძელდა, ჯობს, დახმარებისთვის ფსიქოლოგს მივმართოთ.

მოზარდებში ხშირია ისტერიკის შეტევები, რომელთა მიზეზად სპეციალისტებს ყურადღების მიპყრობის სურვილი მიაჩნიათ. მოზარდი ყვირის, ტანსაცმელს იხევს, თმას იგლეჯს, ამტვრევს ჭურჭელს, იკბენს ხელებს, იფურთხება, თავს ესხმის უდანაშაულოს. შეტევის ხანგრძლივობა მაყურებელთა რაოდენობასა და რეაქციაზეა დამოკიდებული: რაც უფრო მეტია მაყურებელი და მეტ თანაგრძნობას გამოხატავენ ისინი, მით უფრო მეტ ხანს გრძელდება შეტევა. თავს იჩენს ვეგეტატიური მოშლილობაც – ბრონქოსპაზმი, რომელიც შეუძლებელს ხდის ლაპარაკს, ყლაპვას, იწვევს კრუნჩხვით ხველას, ისტერიულ ღებინებას, ჰაერის უკმარისობას, ასთმურ შეტევას, ტემპერატურის მატებას. ხშირია აკვიატებული აზრებით გამოწვეული პრობლემებიც – მოზარდი აიკვიატებს ხოლმე არარეალურ სურვილს, რომლის შეუსრულებლობას ძალზე განიცდის. მშობლები ამ შემთხვევაში განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყვნენ და აუცილებლობის შემთხვევაში კვალიფიციური სამედიცინო ჩარევისთვის სპეციალისტს მიმართონ.

ფსიქოლოგები მშობლებსა და მასწავლებლებს ურჩევენ:

. მშვიდად, აუღელვებლად მიიღონ მოზარდის ხასიათსა და ყოფა-ქცევაში მომხდარი ცვლილებები;

. ზომიერად დატვირთონ იგი ფიზიკურად და გონებრივად, რათა ჭარბმა დატვირთვამ გული და სხვა სისტემები არ დააზიანოს;

. სწორად, სრულფასოვნად შეურჩიონ კვების რაციონი და მოუწესრიგონ კვების, შრომისა და ძილის რეჟიმი.

_______________________________________

წყარო: http://mastsavlebeli.ge/?action=page&p_id=19&id=70

გადასვლა >>> ,,თინეიჯერი”

.

 

გარდატეხის ასაკის 5 ძირითადი პრობლემა და როგორ გავუმკლავდეთ მათ

ავტორი ქრისტინა ფრანკი

ალბათ არავინ უარყოფს იმას, რომ მშობლების უმეტესობისთვის რთულია შვილის გარდატეხის ასაკის თავისებურებებთან გამკლავება. ბევრი მშობელი, რომლის შვილიც ჯერ კიდევ საკმაოდ პატარაა, შესაძლებელია ფიქრობს, რომ მისთვის და მისი შვილისთვის ეს ასაკი უპრობლემოდ ჩაივლის. როგორც იტყვიან, ოცნებას არავინ მოუკლავს. Read the rest of this entry »