ციტოტომია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოტომია – (cytotomia ბერძნ. cytos – უჯრედი და tome – გაკვეთა, გაყოფა) ორ შვილეულ უჯრედად დედისეული უჯრედის დაყოფის პროცესი მიტოზის ტელოფაზაში. იხ.სინ.ციტოკინეზი, პლაზმოტომია, ციტოპლაზმოტომია. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის Read More …

ქრომატიდა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქრომატიდა – (ბერძ . chroma ფერი + eidos სახე) ქრომოსომის სტრუქტურული და ფუნქციური ერთეული, რომელიც წარმოიქმნება უჯრედული დაყოფის პროცესში რედუპლიკაციის დროს. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

ტელოფაზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტელოფაზა – (ბერძ. Telos დასასრული + phasis გამოვლინება)უჯრედის დაყოფის საბოლოო სტადია (მეიოზის ან მიტოზის), რომლის განმავლობაშიც სრულდება შვილეული უჯრედების წარმოქმნა მათი ბირთვების რეკონსტრუქციით. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა Read More …

სხივური დაყოფა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სხივური დაყოფა – (fissio radialis)   სფეროსებრი ზიგოტის და­ყოფაა ბლასტომერების დაჯგუფებით კვერცხის ანიმალური ვეგეტატიუ­რი ღერძის გარშემო რადიალური სიმეტრიის შენარჩუნებით. დაყოფის ასეთი ტიპი ახასიათებთ ნაწლავღრუიანებსა და ხერხემლიანებს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და Read More …

სეგმენტაცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სეგმენტაცია – (ლათ.segmentum  –  მონაკვეთი, ნაწილი)  გასტრულის მეზოდერმული მასალის დაყოფის პროცესი თანმიმდევრულად განლაგებულ სეგმენტებად  –  სომიტებად (სომიტი  –  somitus ბერძნ.soma  –  სხეული, სინ.ზურგის სეგმენტი). მეზოდერმის დორსალური ნაწილის მეტამერული ნაწილი (წარმოიქმნება სეგმენტაციის პროცესის Read More …

პოლიპლოიდია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოლიპლოიდია – 1. მცენარეთა ან ცხოველთა უჯრედებში ქრომოსომული კომპლექტის ჯერადი ზრდის შემთხვევების საერთო სახელწოდება. 2. პოლიპლოიდია – (polyploidia ბერძნ.poly – ბევრი და ploos – დაგროვება) უჯრედებში ორზე მეტი, მაგალითად, სამი, ოთხი, ხუთი Read More …

პოლიემბრიონია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოლიემბრიონია – (პოლი… და ბერძნ. embryon – ჩანასახი) ცხოველებში, რამდენიმე ჩანასახის განვითარება ერთი ზიგოტიდან. პოლიემბრიონია შედეგია ადრეული ჩანასახის რამდენიმე ნაწილად გაყოფისა, უმეტესად – დაყოფის პროცესში ბლასტომერების ურთიერთდაცილებისა და თითოეული მათგანის დამოუკიდებელ ორგანიზმად Read More …

პირველადი სპერმატოციტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პირველადი სპერმატოციტი – (spermatocytus primarius) პირველადი მეიოზური დაყოფის დროს სპერმატოგონიის დიფერენცირების შედეგად წარმოქმნილი სპერმატოგენური ეპითელიუმის უჯრედია. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული Read More …

პერიბლასტულა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პერიბლასტულა – (periblastula) ამოვსებულია ყვითრით, რომელიც გარედან შემოვლებულია უჯრედთა ერთი შრით და წარმოიქმნება ზედაპირული დაყოფის შედეგად (ზოგიერთი მწერი). (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) გაფრთხილება! ბმულები: Read More …

მეტაფაზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეტაფაზა – (ბერძ. Meta შორის, შედგომ + phasis გაჩენა)მიტოზური დაყოფის ერთ – ერთი სტადია, რომლის დროსაც ხდება ეკვატორიალური ფირფიტის ფორმირება და ქრომოსომების შემდგომი გაცალკევება ქრომატიდებად. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა Read More …

მეორეული სპერმატოციტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეორეული სპერმატოციტი – (spermatocytus secundarius)  პირველი რიგის სპერმატოციტების მომწიფების პირველი დაყოფის შედეგად წარმოქმნილი სპერმატოგენული ეპითელიუმის უჯრედი, რომელიც ჰაპლოიდურ უჯრედებს – სპერმატიდებს აძლევს დასაბამს.­ (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა Read More …

მეიოზის ანაფაზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეიოზის ანაფაზა – (anaphasis meiosis იხ.ანაფაზა მიტოზის) I რიგის სპერმატოციტებისა და ოოციტების მომწიფების I გაყოფის (რედუქ­ციული დაყოფის) სტადია, რომლის განმავლობაში შეწყვილებუ­ლი ჰომო­ლოგიური ქრომოსომები ერთიმეორეს შორდება და საპირის­პირო პოლუ­სე­ბი­სკენ მიემართება. ამ მომენტში თითოეული Read More …

მეიოზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეიოზი – (ბერძ. Meiosis – შემცირება) უჯრედის გაყოფის მეთოდი, რომლის შედეგად ხდება ქრომოსომთა რიცხვის შემცირება შვილეულ უჯრედებში; წარმოადგენს სასქესო უჯრედების წარმოქმნაში ძირითად რგოლს. მეიოზის მსვლელობისას ერთი დიპლოიდური უჯრედი (რომელიც შეიცავს ქრომოსომთა 2 Read More …

დიქოფაზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დიქოფაზა – (dichophasis ბერძნ. dicha – ორ ნაწილად; აქ ორიდან ერთი რომელიმე შესაძლებელი გზის შერჩევის მნიშვნელობით და phasis – გამოვლინება) მოკლე პერიოდი ადრეულ ინტერფაზაში, რო­დესაც უჯრედი მიტოზური ციკლის დამთავრების შემდეგ „აირჩევს“ თავისი Read More …

დისკობლასტულა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დისკობლასტულა – (discoblastula) ბლასტულა, რომელიც წარ­მოიქმნება არასრული, არათანაბარი და დისკოიდური დაყოფის შედე­გად. დისკობლასტულა დისკოიდური დაყოფის შედეგია: დაყოფის ღრუს წარმოქმნა (სახეშეცვლილი ბლასტოცელი) ჩანასახოვან დისკოსა და ყვითრს შორის (ძვლოვანი თევზებში, რეპტილიებსა და ფრინველებში). (ც. Read More …

დეტერმინანტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დეტერმინანტები – (determinantae ლათ.determinare – განსა­ზღვრა) მემკვიდრეობის ჰიპოთეზური ერთეულები; ვეისმანის (1891) მიხედვით არათანაბრად განლაგდებიან კვერცხუჯრედის დაყოფის დროს, რის გამოც წარმოიქმნება სპეციფიკური დიფერენცირებული ქსოვი­ლოვანი უჯრედები. იხ.იდები. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და Read More …

დაყოფის ღარები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დაყოფის ღარები – (sulci fussionis) ჩანასახის ზედაპირზე ჩაღრმავებანია, რომლებიც შეესაბამებიან ბლასტომერების დაყოფის სიბრტყეებს. არჩევენ მერიდიანულ, განედურ, ეკვატორულ და ტანგენციურ დაყოფის ღარებს. დაყოფის სიბრტყეების (და ღარების) მიმართულება განპირობებულია კვერცხუჯრედის ციტოპლაზმის აქტიური მასის უპირატესი Read More …

დაყოფა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დაყოფა – (fissio) ბლასტომერების თანამიმდევრული დაყოფის სახე, შვილეული უჯრედების ზრდის გარეშე. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.საპატრიარქოს ქართული Read More …

გასტრულაცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გასტრულაცია – (gastrulatio ბერძნ.gaster – კუჭი) ემბრიოგენეზის პერიოდია, რომელიც დაყოფის მომდევნოა და რომლის დროსაც ბლას­ტულიდან წარმოიქმნება გასტრულა. მიმდინარეობს ჩანასახის განვითა­რების მეორე, მესამე კვირას გასტრულის – (gastrulata) წარმოქმნით. ნაწ­ლავღრუიანებსა და ღრუბელებში იგი ორშრიანია, Read More …

გამეტოპათიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გამეტოპათიები – თანდაყოლილი დაავადებების ჯგუფი, რომელთა განვითარება განპირობებულია გენეტიკური მასალის ცვლილებებით სასქესო უჯრედების მომწიფების პროცესში (გამეტოგენეზი) ან განაყოფიერების დროს და განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის (ზიგოტის) დაყოფის პირველ სტადიებზე; შესაძლებელია იყოს ქრომოსომთა რიცხვის (პოლიპლოიდია ან Read More …

ანაფაზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ანაფაზა – (anaphasis; ანა – + ბერძ. phasis გამოვლინება) უჯრედის დაყოფის სტადია (მიტოზი ან მეიოზი), რომელიც ხასიათდება ქრომოსომების გადაადგილებით უჯრედის პოლუსებისაკენ და ფიგურების წარმოქმნით, რომელთაც შვილეულ ვარსკვლავებს უწოდებენ. გაფრთხილება! ბმულები: 1. ლალი Read More …

ამფიბლასტულა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ამფიბლასტულა – (amphiblastula ბერძნ.amphi – გარშემო, blastula – პატარა ღივი, ჩანასახი) აქვს მრავალშრიანი კედელი გასქელებული ვეგეტატიური ნაწილით, რომლის ბლასტოცელი გა­დაადგილებულია ანი­მა­ლური პოლუსისკენ. ასეთი ბლასტულა წარ­მოიქმნება სრული არათა­ნაბარი დაყოფის დროს (ამფიბიები). (ც. გაჩეჩილაძე, Read More …

ადამიანის ზიგოტის ერთუჯრედიანი ჩანასახის პერიოდი

ლალი დათეშიძე ადამიანის ზიგოტის ერთუჯრედიანი ჩანასახის პერიოდი – (ბერძნ. zygote – შეწყვილებული) გრძელდება ერთი დღე – ღამე კვერცხუჯრედში სპერმატოზოიდის შეჭრის მომენტიდან. ზიგოტის პერიოდში ჩანასახის სტრუქტურული ორგანიზაცია ასეთია: 1. ციტოპლაზმა დანაწილებულია პრეზუმპციურ ნერგებად; 2. სხეულის ბილატერალური სიმეტრია ჩამოყალიბებულია; 3. გაყოფის თითისტარა Read More …

აგამოსპერმია

აგამოსპერმია – (agamospermia ბერძნ.a – უარყოფა, იხ.გამეტები და sperma, spermatos – თესლი) სქესობრივი გამრავლების გამარტივებული მეთოდი მდედრობითი გამეტების განვითარების საფუძველზე, რომლის პროცესში განაყოფიერება არ ხდება. მამრობითი გამეტები ამ პროცესში მხოლოდ ზიგოტის დაყოფის სტიმულატორების როლს ასრულებენ. იხ.პართენოგენეზი. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. Read More …