წინასწარ დასაბუთებული თანხმობა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი წინასწარ დასაბუთებული თანხმობა – პრინციპი, რომლის თანახმად, ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის მიზნით, აკრძალული ან მკაცრად შეზღუდული საშიში ქიმიური ნივთიერების გადატანა აკრძალულია იმპორტიორი ქვეყნის შესაბამისი ორგანოს, თუ ასეთი არსებობს, თანხმობის გარეშე, ან Read More …

ქრომატინული შრე

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქრომატინული შრე – (stratum chromatinosum ბერძნ.chroma  –  ფერი)   ინტერფაზური უჯრედის ბირთვის ღებვადი გარეთა შრე, რომელიც ციტოპლაზმასა და კარიოლიმფის საზღვრებზე მდებარეობს. ს.ი.შჩელნუკოვის (1962) მონაცემების თანახმად, ის შედგება დნმ – ის შემცველი ქრომატინისაგან და Read More …

ფსიქოანალიზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფსიქოანალიზი – (ფსიქოლოგია) (ბერძ. psyche – სული და analysis – განცალკევება, დაშლა, გამოკვლევა) – 1. თეორიული მიმდინარეობა ფსიქოლოგიაში, გამომდინარე ზ. ფრეიდის იდეებიდან (იხ. ფრეიდიზმი, ნეოფრეიდიზმი; ანალიზური ფსიქოლოგია; ინდივიდუალური ფსიქოლოგია და სხვ.); 2. Read More …

ფსიქიკა (ფსიქოლოგია)

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფსიქიკა (ფსიქოლოგია) – საგნობრივ სამყაროსადმი ცოცხალი არსებების ურთიერთკავშირის უმაღლესი ფორმა, გამოხატული მათი უნარით მოახდინონ რეალიზება თავიანთი განზრახვებისა და იმოქმედონ მათ შესახებ ინფორმაციის საფუძველზე. ფსიქიკა ადამიანის დონეზე იძენს თვისებრივად ახალ ხასიათს, იმდენად, რომ Read More …

უჯრედული თეორია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედული თეორია – უმნიშვნელოვანესი ფართო ბიოლოგიური განზოგადება, რომელიც შეიცავს შემდეგ ძირითად დებულებებს: 1. უჯრედი ელემენტარული სტრუქტურული და ფუნქციური ერთეულია, რომელიც ქმნის ყველა მცენარეული და ცხოველური ორგანიზმის აგებულებისა და განვითარების საფუძველს; 2. ყველა Read More …

საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება – შეთანხმება, რომელიც ადგენს  მგზავრებისა და ტვირთების ზღვით გადაყვანისა და გადაზიდვის პირობებს, საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულების თანახმად, გადამზიდავი ვალდებულებას იღებს მიიღოს და ჩაიტანოს ტვირთი დანიშნულების ადგილას და ჩააბაროს. გამგზავნი კი Read More …

საგარანტიო წერილი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი საგარანტიო წერილი – დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც გარანტი (მიმღები) თავის თავზე იღებს გარკვეულ ვალდებულებებს. მხედველობაშია, რომ ეს ვალდებულებები უნდა შესრულდეს საბუთში აღწერილი პირობის დადგომისას. სანაოსნო პრაქტიკაში საგარანტიო წერილის გაცემა ხდება შემდეგ შემთხვევაში: 1. Read More …

რეაბსორბცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რეაბსორბცია – 1. (რე… და აბსორბცია) (ფიზიოლ.), პირველადი შარდიდან წყლისა და მასში გახსნილი ნივთიერებების უკუშეწოვა თირკმლის მილაკებში მისი გავლისას, რაც განაპირობებს საბოლოო , ორგანიზმიდან გამოსაყოფი შარდის წარმოქმნას . 150 – 180 ლ Read More …

პლაზმოდესმოსები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პლაზმოდესმოსები – (plasmodesmi იხ.პლაზმა და ბერძნ.desmos – კავშირი) – ციტოპლაზმური შეერთება მეზობელ უჯრედებს შორის, რომელთაც უჯრედშორისი ხიდების სახე აქვთ. ელექტრონული მიკროსკოპიის მონაცემების თანახმად, თითოეული უჯრედის ციტოპლაზმა პლაზმოდესმოსების შემადგენლობაში შემოსაზღვრულია ციტოპლაზმური მემბრანით და Read More …

პერინუკლეური სივრცე

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პერინუკლეური სივრცე – (spatium perinucleare ბერძნ. peri – ახლოს და ლათ.nucleus – ბირთვი) სივრცე ბირთვის მემბრანის გარე და შიგა ფურცლებს შორის. მისი ზომა ფართო ფარგლებში მერყეობს. საშუალოდ ის 100 – 200 Ao Read More …

ორთოვეზიკულური ფორმაცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ორთოვეზიკულური ფორმაცია – (formatio orthovesicularis – იხ.სინ. გოლჯის კომპლექსი, აგრეთვე ორთოვეზიკულური მემბრანები) ეს ტერმინი ძირითადია უჯრედშიგა ბადისებრი აპარატის აღსანიშნავად „ჰისტოლოგიური ნომენკლატურის“ პროექტის თანახ­მად, რომელიც მომზადდა მორფოლოგების მორიგი საერთაშორისო კონგრესისათვის ვ.გ.ელისეევის რედაქციით (1965). Read More …

ნობელის პრემიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნობელის პრემიები – საერთაშორისო პრემიები, რომელიც დაწესებულია შვედი ინჟინერ – ქიმიკოსის და გამომგონებლის ალფრედ ნობელის მიერ (A. Nobel, 1833 – 1896) და გაიცემა ყოველწლიურად ფიზიკის, ქიმიის, ფიზიოლოგიის ან მედიცინის, ლიტერატურის სფეროებში უდიდესი Read More …

ნეოპრეფორმიზმი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნეოპრეფორმიზმი – კონცეფციაა, რომლის თანახმად, ინდივიდუალური განვითარება დაყვანილია ადრე არსებულ მემკვიდრეობით ფაქტორთა (ვეისმანის „დეტერმინანტი“ გენები და სხვ.) განაწილებამდე უჯრედებს შორის მათი არათანაბარი მემკვიდრეობითი გაყოფის გზით. სინამდვილეში, უჯრედთა დიფერენცირება გულისხმობს არა გენების განაწილებას, Read More …

ნეირონული თეორია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნეირონული თეორია – კონტაქტური თეორია, ერთ – ერთი შეხედულება ნერვული ქსოვილის აღნაგობაზე, რომლის თანახმად ნეირონები ერთმანეთს კონტაქტით უკავშირდებიან. ნეირონული თეორიის თანახმად, ნეირონები ყოველთვის ინარჩუნებენ თავიანთ სტრუქტურულ და ფუნქციურ ინდივიდუალობას და აგზნება ერთი Read More …

მემკვიდრეობითი ინფორმაციის კოდი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მემკვიდრეობითი ინფორმაციის კოდი – (ფრანგ. code – პირობითი შემოკლება, შიფრი, ლათ.informare – შეტყობინება) გენეტიკური კოდი, რომელსაც ახასიათებს მემკვიდრეობის მატერია­ლურ სუბსტრატში – დნმ – ის მოლეკულაში აზოტური ფუძეების გარკვეული მონაცვლეობით განლაგება. უოტსონისა და Read More …

ლიოფილიზაცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ლიოფილიზაცია – (lyophilisatio ბერძნ. lyo  –  ვხსნი და philia  –  სიყვარული) „გაყინვის  –  გაშრობის“ მეთოდი, რომელსაც იყენებენ ციტო და ჰისტოლოგიური ობიექტების სწრაფი ფიქსაციისათვის. ამ მეთოდის თანახმად, ქსოვილების ნაჭრებს მათი ღრმა და ძლიერ Read More …

ენტროპია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ენტროპია – (ინტ.) entropy ინფორმაციის თეორიის ფუნდამენტური ცნება, რომელიც საინფორმაციო სისტემის შინაგანი მოუწესრიგებლობის ზომას განსაზღვრავს. ჩაკეტილი სისტემის ენტროპიას და მოუწესრიგებლობას ყოველთვის ზრდის ტენდენცია გააჩნია; თუ სისტემა, ვთქვათ, ლოკალური ქსელი, ჩაკეტილი არაა და Read More …

დოკუმენტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დოკუმენტი – (ინტ.) document მატერიალური ობიექტი, რომელიც გაფორმებულია დადგენილი წესების შესაბამისად და ფიქსირებული სახით შეიცავს ინფორმაციას, რომელსაც, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, სამართლებრივი მნიშვნელობა გააჩნია. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.საპატრიარქოს ქართული Read More …

ბაზალური სხეულაკები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ბაზალური სხეულაკები – (corpuscula basalia ლათ. corpus – სხეული, ბერძნ. basis – საფუძველი; სინ. კინეტოსომა) – პატარა სხეულა­კები წამწამების და შოლტის ფუძეზე. თავისი ულტრასტრუქ­ტურითა­ და საღებარებისადმი დამოკიდებულებით ისინი ცენტრიოლის მსგავსია. მევესის თეორიის Read More …

აქსიომა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი აქსიომა – (ბერძნ. Axioma – მიღებული დებულება) რაიმე მეცნიერული თეორიის ამოსავალი დებულება (წინადადება), რომელიც მოცემულ თეორიაში მიჩნეულია არადასაბუთებადად და რომლისგანაც (ანდა რომელთა ერთობლიობისაგანაც) გამომდინარეობს თეორიის ყველა დანარჩენი წინადადება ამ თეორიაში მიღებული გამომდინარეობის Read More …

ანიმა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ანიმა – (ლათ. anima სული) ფსიქიკის კომპონენტი, რომელიც თანახმად კ. იუნგის კონცეფციისა, ასრულებს კავშირის ფუნქციას ცნობიერსა და არაცნობიერს შორის; ტერმინი გამოიყენება ფსიქოანალიზის თეორიაში. ბმულები: 1. ლალი დათეშიძის საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2. სამედიცინო Read More …