ჰისტოგენეზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ჰისტოგენეზი – (histogenesis ბერძნ. histos  –  ქსოვილი და genesis  –  განვითარება)  –  ქსოვილის განვითარება ემბრიონული საწყისების უჯრედული მასალისაგან. ჰისტოგენეზს ახასიათებს უჯრედის სპეციალიზაციასთან დაკავშირებული უჯრედოვანი დიფერენცირების გაძლიერება. ამას თან სდევს ბირთვულ – ციტოპლაზმური Read More …

ციტოტოქსინი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოტოქსინი – ანტისხეულების განსაკუთრებული სახე, რომლებიც აზიანებენ უჯრედებს; განასხვავებენ ლეიკოტოქსინებს, რომლებიც აზიანებენ ლეიკოციტებს, ჰემოლიზინებს – აზიანებენ ერითროციტებს და ა. შ. გამოიყენებიან კლინიკურ პრაქტიკაში შრატების სახით უჯრედთა სტიმულაციისათვის ან დათრგუნვისათვის. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო Read More …

ციტოტოქსიკური T – ლიმფოციტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოტოქსიკური T – ლიმფოციტები – (T – lymphocyti cytotoxici) – ლიმფოციტები, რომელთა პროლიფერაცია და დიფერენცირება ეფექ­ტორულ უჯრედებად მიმდინარეობს პერიფერიულ სისხლმბად ორგა­ნოებში ანტიგენის მოქმედების საპასუხოდ. უზრუნველყოფენ ორგანიზ­მის შიგა გარემოს გენეტიკურ მუდმივობას – შლიან Read More …

შუამდებარე ადენოჰიპოფიზის შუა წილი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი შუამდებარე ადენოჰიპოფიზის შუა წილი – (pars intermedia)   მრავალშრიანი ეპითელიუმის ვიწრო ზოლი. ადენოციტები გამოიმუშავებს სეკრეტს, რომელიც უჯრედებს შორის გროვდება კოლოიდური მასის მსგავსად. შუა წილი შეიცავს მელანოციტომასტიმულირებელ ჰორმონს და ლიპოტროპინს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. Read More …

ყვითელი უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ყვითელი უჯრედები – (cellulae luteae) ნაწლავის ეპითელიუმის უჯრედები, რომელთაც უფრო ხშირად უწოდებენ არგიროფილურ უჯრედებს ან კულჩიცკის უჯრედებს . მათ ყვითელს უწოდებენ მკრთალი ყვითელი ფერის ბაზალური მარცვლოვანების გამო, რომე­ლიც ჩანს ახალი შეუღებავი პრეპარატების Read More …

ქრომოსომების ნაკრები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქრომოსომების ნაკრები – უჯრედში ქრომოსომების ერთობ­ლიობა. არჩევენ ქრომოსომების ნაკრების ორ ძირითად ტიპს: 1. ჰაპლოიდურს, ერთმაგს, ანუ გამეტურს, რომელიც მომწიფებულ სას­ქესო უჯრედებს ახასიათებს, და 2. დიპლოიდურს, ორმაგს, ანუ ზიგოტურს, რომელიც ახასიათებს ზიგოტასა და Read More …

ქრომოსომები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქრომოსომები – ორგანიზმის მემკვიდრულობის ინფორმაციის მატარებელი უჯრედის ბირთვის სტრუქტურული ელემენტები. თითოეულ ქრომოსომას გააჩნია სპეციფიკური ზომა და ფორმა. ქრომოსომების თვითგაორება და კანონზომიერი განაწილება შვილეულ უჯრედებს შორის უზრუნველყოფს ორგანიზმის მემკვიდრეობითი თვისებების გადაცემას თაობიდან თაობაში. Read More …

ფიბრომიომა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფიბრომიომა – ტერმინი, რომლითაც აღნიშნავენ საშვილოსნოს მიომას, რამდენადაც ამ ახალწარმონაქმნთა უმრავლესობა  შეიცავს შემაერთებელი ქსოვილის მნიშვნელოვან რაოდენობას, რომელიც გავრცელებულია გლუვკუნთოვან სიმსივნურ უჯრედებს შორის. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და Read More …

ფიალისებრი უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფიალისებრი  უჯრედები – / ეგზოკრინოციტი ფიალისებრი / (cellulae calyculares / exocrinocyti calyciformes ბერძნ. exo  –  გარეთ, crinein  –  გამოყოფა, ლათ. calyx, calycis  –  ფიალა / ) ნაწლავის, აგრეთვე მრავალრიგიანი წამწამოვანი ეპითელიუმის  უჯრედები, Read More …

ფარისებრი ჯირკვლის ფოლიკული

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფარისებრი ჯირკვლის ფოლიკული – (folliculus \glandulae thyroideae\)  სხვადასხვა ზომის, ღრუს შემცველი სფეროსებრი დახშული წარმონაქმნი, რომლის კედელს ერთშრიანი კუბური ეპითელიუმი ქმნის. ფოლიკულის ამომფენ ეპითელურ უჯრედებს თიროციტები (thyrocyti) ეწოდებათ. ფოლიკულის ღრუში გროვდება სეკრეციის პროდუქტი  Read More …

უჯრედული ქსოვილოვანი კულტურა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედული ქსოვილოვანი კულტურა – (ლათ.cultura – თესვა, მოყვანა, დამუშავება) – ციტო და ჰისტოლოგიური კვლევის მეთოდი ორგანიზმის გარეთ ხელოვნურ მკვებავ გარემოში ქსოვილთა ნაჭრების ან ცალკეული უჯრედების ცოცხლად შენარჩუნების გზით. უჯრედების კულტივირება in vitro^ Read More …

უჯრედული ტერიტორია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედული ტერიტორია – (teritoria cellularis) – ბირთვი გარშემოკრული ციტოპლაზმით (ანუ ბირთვულ – ციტოპლაზმური უბანი) სიმპლასტის შემადგენლობაში (მაგალითად, ჩონჩხის კუნთოვან ბოჭკოში). სიმპლასტის უჯრედებად გამოუცალკევებელ შემადგენლობაში უჯრედული ტერიტორია თავისი მორფო – ფიზიოლოგიური და გენეტიკური Read More …

უჯრედული გარსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედული გარსი – (tunica cellularis) – ცელულოზისა და სხვა ნივთიერებისაგან შემდგარი მკვრივი კედელი, რომელიც გარს ეკვრის მცენარეულ უჯრედს და ასრულებს დამცავ და საყრდენ ფუნქციებს. ასეთი უჯრედული გარსი აქვს მხოლოდ მცენარეულ უჯრედებს, ცხოველურ Read More …

უჯრედის აპოლარულობა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედის აპოლარულობა – (ბერძნ.a – უარყოფა და polaris – პოლარული) – უჯრედის სტრუქტურაში პოლარულობის არარსებობა, ე.ი. უჯრედის საპირისპირო მხარეების, ანდა ნაწილების აგებულების გა­ნუსხვავებლობა. აპოლარულობა ახასიათებს შიგა გარემოს ქსოვილების უჯრედებს, რაც დაკავშირებულია უჯრედის Read More …

უჯრედი – მარცვლები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედი – მარცვლები – (granulocyti) – ნათხემის ქერქის წვრილი ნერვული უჯრედები (მცირე მარცვალა ნეიროციტი – granoneurocytus parvus), რომლებიც ქმნიან მარცვლოვან შრეს. ამ უჯრედებს აქვს ციტოპლაზმის ძლიერ ვიწრო ფერსო პატარა მრგვალი ბირთვის გარშემო; Read More …

უჯრედი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედი – (ლათ. cellula; ბერძნ. cytos) ცოცხალი ნივთიერების ელემენტარული სტრუქტურული და ფუნქციური ერთეული, რომე­ლიც შედგება ბირთვისა და ციტოპლაზმისაგან და ცხოველური და მცენარეული ორგანიზმების განვითარებისა და აგებულების საფუძ­ველია. უჯრედი ურთულესი, მთლიანი, თვითმარეგულირებელი და Read More …

ტერმინალური ზღუდარები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტერმინალური ზღუდარები – დესმოსომების სახესხვაობა. ნაწლავის, თირკმლისა და ზოგიერთი სხვა ეპითელიუმის მეზობელი  უჯრედების ციტოპლაზმური მემბრანის  –  პლაზმოლემის სპეციალი­ზებული უბნები. ჩვეულებრივ, ტერმინალური ზღუდარები  უჯრედების აპიკალურ ნაწილშია მათი თავისუფალი ზედაპირის ქვევით. სინათლის მიკროსკოპიაში ეს Read More …

სტრომა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სტრომა – (ბერძნ. stroma  –  საფენი, საგებელი) (ბიოლ.), 1. ადამიანისა და ცხოველთა ორგანოების (ჯირკვლების, საკვერცხის, ელენთის, ლიმფური კვანძების და მისთ.) ქსოვილური ელემენტები (უმეტესად  –  შემაერთებელი ქსოვილის) ბოჭკოების წნულების ერთობლიობა, რ – იც Read More …

სტომა

სტომა – 1. (სტომატ.) ხვრელი, პირი (ხელოვნური ხვრელის შექმნა მაგალითად, ტრაქეოსტომა). 2.  ადამიანის ორგანოების ქსოვილური ელემენტების ბოჭკოების წნულების ერთობლიობა, რომელიც სხვა უჯრედებს უკავშირებს ერთმანეთს და საყრდენს უქმნის მათ [ქსე] გაფრთხილება! ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი  

სეროზული ნახევარმთვარე

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სეროზული ნახევარმთვარე – (semiluna serosa. ლათ. semi  –  ნახევარი) სანერწყვე ჯირკვლების ტერმინალური ნაწილის შერეული ჯირკვლების დამახასიათებელი სტრუქტურა, წარმოდგენილი სეროზული  უჯრედებით  –  გლანდულოციტებით (სეროციტი  –  serocytus), რომლებიც ნახევარმთვარისებრ გარს ევლება ლორწოვან უჯრედებს  –  Read More …

სასქესოთეორია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სასქესოთეორია – / ჩანასახოვანი / გზის ანუ ჩანასახოვანი პლაზმის უწყვეტობის შესახებ  –  ამ თეორიის მიხედვით, სასქესო ნერგისა და სხვა დანარჩენი ნერგების განვითარების გზის გამოცალკევება მიმდინარეობს ემბრიოგენეზის ადრეულ ეტაპებზე. ვეისმანის მიხედვით, სასქესო ნერგი Read More …

სასქესო ქრომოსომები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სასქესო ქრომოსომები – 1. ცალსქესიანი ორგანიზმების ქრომოსომები, რომლებშიც მოთავსებულია გენები, რომლებიც განსაზღვრავენ სქესს და შეჭიდულნი არიან ორგანიზმის სქესის ნიშნებთან.  2.  სასქესო ქრომოსომები –  (chromosomata sexualia სინ. ჰეტეროქრომოსომები, იდიოსომები, ალოქრომოსომები, X – ქრომოსომები, Read More …

სასქესო ქრომატინი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სასქესო ქრომატინი – (chromatinum sexuale) ქრომატინის 0,5 მკმ – მდე დიამეტრის მცირე სხეულაკი, რომელიც მდედრობითი ორგა­ნიზმის სომატური  უჯრედების ინტერფაზური ბირთვების 70 – 75% – შია. როგორც წესი, მამრობითი სქესის ინდივიდების უჯრედებში ის Read More …

სასქესო უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სასქესო უჯრედები – (cellulae sexuales)   უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან სასქესო ჯირკვლების (სპერმატოზოიდებისა და კვერ­ცხ უჯრედების) ეპითელიუმის განვითარების პროცესში. ისინი სპეციალ­დებიან ორგანიზმთა კვლავწარმოსაქმნელად. განაყოფიერების დროს მამრობითი და მდედრობითი სასქესო  უჯრედები წარმოქმნიან ზიგოტას , რომლისგანაც Read More …

სათესლის საყრდენი ეპითელიოციტი, სუსტენტოციტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სათესლის საყრდენი ეპითელიოციტი, სუსტენტოციტი – კლაკნილი მილაკის ამომფენი (epitheliocytus sustentans / sustentocytus / ბერძნ.epi  –  ზევით, thele  –  დვრილი, cytos  –  უჯრედი ლათ.sustentans  –  საყრდენი) ეპითელო – სპერმატოგენული შრის უჯრედებს შორის მდებარე Read More …

სათესლის ეპითელო – სპერმატოგენური შრე

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სათესლის ეპითელო – სპერმატოგენური შრე – (epithelium spermatogenicum / testis / ) ამოფენს სათესლის კლაკნილი მილაკის კედელს; შედგება საყრდენი  უჯრედების  –  სუსტენტოციტების (sustentocyti) და სპერმატოგენული  უჯრედებისაგან (სპერამტოგენული ეპითელიუმის  –  epithelium spermatogenum). დასაბამს Read More …

რეგიოკრინული უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რეგიოკრინული უჯრედები  – (cellulae regiocrinae ბერძნ.regio  –  უბანი და crinein  –  გამოყოფა)    უჯრედები, რომლებიც გამოყოფენ ციტოპლაზმის ნაწილაკებს. ამ მოვლენას ეწოდება კლაზმატოზი, ხოლო თვით უჯრედებს  –  კლაზმატოციტები (clasmatocyti) . იხ.აგრეთვე სინონიმები: ჰისტიოციტები, მაკროფაგები, Read More …

რანვიეს შევიწროება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რანვიეს შევიწროება – / კვანძის შევიწროება / (isthmus nodi) რბილგარსიანი ნერვული ბოჭკოების გარსის გათხელებული რგოლის­ებრი უბნები, რომელთა ადგილას შვანის  უჯრედების ციტოპლაზმაში მიელინის ჩანართები არ არის. რანვიეს შევიწროება შეესაბამება შვანის მეზობელ უჯრედებს შორის Read More …

პოხიერი უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოხიერი უჯრედები – (ჰეპარინოციტები – ლაბროციტი – labrocytus ქსოვილოვანი ბაზოფილი – basophilus textus) ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილის უჯრედები, რომლებიც ციტოპლაზმაში შეიცავენ ბაზოფილური ლეიკოციტების მარცვლოვანების მსგავს სპეციფიკურ ბაზოფილურ მარცვლოვანებას. პოხიერი უჯრედების გრანულები შეიცავს ჰეპარინს Read More …

პოლიცენტრული მიტოზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოლიცენტრული მიტოზი – (mitosis ბერძნ.mitos – ძაფი, poly – ბევრი და centrum – ცენტრი; სინ.მიტოზი მულტიპოლარული) მრავალპოლუსიანი მიტოზი, რომლის დროს წარმოიქმნება რამდენიმე უჯრედის ცენტრი ცენტროსომის გაყოფის გამო არა ორ, როგორც ჩვე­ულებრივ, არამედ Read More …