ჰიპოფიზი

ჰიპოფიზი – (hipophysis, glandulapituitaria; სინ.: თავის ტვინის დანამატი)  შინაგანი სეკრეციის ჯირკვალი; მდებარეობს ჰიპოთალამუსის ქვეშ, თურქულ კეხზე. წარმოადგენს ენდოკრინული სისტემის რეგულაციის ძირითად რგოლს. შედგება წარმოშობით და ფუნქციურად განსხვავებული 2 წილისაგან. გამოიმუშავებს რიგ პეპტიდურ ჰორმონებს, რომლებიც არეგულირებენ ენდოკრინული ჯირკვლების ფუნქციას გაფრთხილება! ლალი Read More …

ცხიმოვანი ქსოვილი

ცხიმოვანი ქსოვილი – ცოცხალი ორგანიზმების შემაერთებელი ქსოვილის სახესხვაობა, რომლის შემადგენელი უჯრედები თითქმის მთლიანადაა ამოვსებული ცხიმოვანი წვეთებით; ასრულებს ენერგეტიკული დეპოს ფუნქციას, იცავს ორგანიზმს სითბოს დაკარგვისაგან. გაფრთხილება! ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი

ცენოგენეზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ცენოგენეზი – 1. (cenogenesis ბერძნ.kainos – ახალი და genesis – წარმოშობა) – ემბრიონული განვითარების დროს ისეთი ახალი ნიშნების წარმოქმნა, რომლებიც წინაპრებს არ ახასიათებდათ. ამ ნიშნებს ჩანასახისთვის აქვს შემგუებლობითი მნიშვნელობა. ცენოგენეზური ნიშანია მაგ., Read More …

ჩონჩხის ქსოვილები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ჩონჩხის ქსოვილები – (textus skeletales)    შემაერთებელი ქსოვილები (ხრტილოვანი და ძვლოვანი), ასრულებენ საყრდენ ფუნქციას და მონაწილეობენ ნივთიერებათა წყალ  –  მარილოვან ცვლაში. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) Read More …

ყვითრის პარკი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ყვითრის პარკი – (saccus vitellinus) ჩანასახსგარე (პროვიზორული) ორგანო, რომელიც ასრულებს ტროფიკულ ფუნქციას. იგი უვითარდება თევზების, რეპტილიების, ფრინველებისა და ძუძუმწოვრების ჩანასახებს. ყვითრის პარკის კედელს ქმნის ყვითრის ეპითელიუმი, მეზენქიმა და გარეთა ეპითელიუმი. ყვითრის პარკის Read More …

ფუნქციური დამოკიდებულება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფუნქციური დამოკიდებულება – ობიექტურ მოვლენებს ან მათ ამსახველ სიდიდეებს შორის მდგრადი ურთიერთკავშირის ფორმა, რომლის დროსაც ერთ მოვლენათა ცვლა მეორეთა გარკვეულ რაოდენობრივ ცვლას იწვევს. ობიექტურად ფუნქციური დამოკიდებულება გამოვლინდება  კანონებისა და მიმართებების სახით, რომელთაც Read More …

ფუნქციონალური სისტემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფუნქციონალური სისტემა – functional system  ორგანოთა კომპლექსი, რომელებიც  ასრულებენ გარკვეულ ფუნქციას. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

უმცროსი ექიმი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უმცროსი ექიმი – დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატის არმქონე პირის თანამდებობა, რომლის დაკავების უფლება აქვს სახელმწიფო აკრედიტაციის მქონე უმაღლესი სამედიცინო სასწავლებლის დიპლომირებულ კურსდამთავრებულს; ექიმის ფუნქციას უმცროსი ექიმი ასრულებს დამოუკიდებელი საექიმო Read More …

ტონოფიბრილები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტონოფიბრილები – (tonofibrillae ბერძნ. tonos  –  დაჭიმვა და ლათ. fibrilla  –  ბოჭკო)  უჯრედების სპეციალური ორგანოიდები მეტაპ­ლაზმური წარმონაქმნების ტიპისა, რომლებიც წარმოიქმნებიან ეპი­თელური  უჯრედების ციტოპლაზმის სპეციფიკური დიფერენცირების შედეგად. მათ აქვს 1 მკმ დიამეტრის წვრილი Read More …

ტენოდეზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტენოდეზი – (tenodesis; ბერძ. Tenon მყესი, ძარღვი + dosis დაკავშირება)სახსრის ფუნქციონალურად ხელსაყრელ მდგომარეობაში სტაბილიზაციის ოპერაცია, რომელიც ხორციელდება სახსრების მოძრაობის შეზღუდვის გზით; ოპერაციის დროს მყესებს აფიქსირებენ ძვლებთან, რომლებიც წარმოქმნიან სახსარს; აგვარად, ისინი ასრულებენ Read More …

სახსრის მენისკი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სახსრის მენისკი – (menisci articulares; ბერძ. Meniskos მთვარის ნამგალი)სახსარშიგა ხრტილოვანი ბრტყელი წარმონაქმნი მუხლის სახსარში, რომელიც ზრდის სასახსრე ზედაპირების შეხების ფართს და კონგრუენტობასა და ასრულებს  ერთგვარი ბუფერის ფუნქციას. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა Read More …

საშვილოსნოს მილები

საშვილოსნოს მილები – (tubae uteri, salpinx; სინ.: ფალოპის მილები, კვერცხსავალები) წყვილი მილოვანი ორგანო, რომლებიც ახორციელებენ კვერცხუჯრედისა და სპერმატოზოიდების ტრანსპორტირების ფუნქციას, ქმნიან კეთილსაიმედო გარემოს განაყოფიერების პროცესისათვის, კვერცხუჯრედის განვითარებისათვის ორსულობის ადრეულ ვადებში და ჩანასახის გადადგილებისათვის საშვილოსნოში. გაფრთხილება! ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი Read More …

პროვიზორული ორგანოები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პროვიზორული ორგანოები – (გერმ. Provisorisch – წინასწარი, დროებითი), ცხოველებისა და ადამიანის დროებითი ორგანოები, რომლებიც ასრულებენ ამა თუ იმ ფუნქციას ონტოგენეზის მხოლოდ გარკვეული დროის განმავლობაში. მას შემდეგ, რაც განვითარდება იმავე ფუნქციის შემსრულებელი საბოლოო Read More …

პირველადი სასქესო ნიშნები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პირველადი სასქესო ნიშნები – ადამიანისა და ცხოველთა საქესო ორგანოები, ე. ი. მდედრისა და მამრის განმასხვავებელი ორგანოები, რომლებიც უშუალოდ გამრავლების ფუნქციას ასრულებენ. პირველადი სასქესო ნიშნებს შეადგენენ გონადები (საკვერცხე, სათესლე), სასქესო გზები და გარეგანი Read More …

პერიციტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პერიციტი – 1. (pericytus, LNH; პერი – + ჰისტ. cytus უჯრედი; სინ.: ადვენტიციური უჯრედი, პერივასკულარული უჯრედი) ნაკლებდიფერენცირებული შემაერთებელქსოვილოვანი უჯრედი, რომელიც ეკვრის კაპილარის, არტერიოლებისა და ვენულების კედელს გარედან; პერიციტი ასრულებს ფაგოციტურ ფუნქციას, მონაწილეობს Read More …

პაროდონტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პაროდონტი – (სტომატ.) წარმოადგენს ფუნქციონალურ კომპლექსს, რომელშიც შედის, კბილისა და კბილის ირგვლივი ყველა ქსოვილი, და რომელიც განაპირობებს კბილების ერთ მთლიან ძირითად ფუნქციას ღეჭვის აქტის დროს – ღეჭვის წნევის მიღებას, გადაცემას, ტრანსფორმირებას. გაფრთხილება! Read More …

პარაგანგლიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პარაგანგლიები – (paraganglia; ბერძ. Para მახლობლად, ახლოს + ganglion ნერვული კვანძი) ენდოკრინული სისტემის ორგანოები; აპროდუცირებენ უმთავრესად კატექოლამინებსა და ერთდროულად წარმოადგენენ ნევრული სისტემის დამატებით ორგანოებს, რომლებიც ახორციელებენ ქემორეცეპტორულ ფუნქციას; ყველაზე მსხვილ პარაგანგიას წარმოადგენს Read More …

ნერვული ქსოვილი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნერვული ქსოვილი – ქსოვილი, რომელიც ქმნის ნერვულ სისტემას. ნერვული ქსოვილის ძირითადი სტრუქტურულ – ფუნქციური ერთეულია ნეირონი  –  რთულად დიფერენცირებული უჯრედი, რომელიც ახორციელებს მთელ ნერვულ მოქმედებას. ნეირონებთან ერთად ნერვულ ქსოვილს შეადგენენ ნეიროგლიის უჯრედები, Read More …

ნეიროგლია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნეიროგლია – (ნეირო… და glia  –  წებო), გლია, ერთობლიობა უჯრედებისა, რომლებიც ნეირონებთან ერთად შეადგენენ ნერვულ ქსოვილს. ნეიროგლიის უჯრედებით (ნეიროგლიოციტებით ანუ გლიოციტებით) ტვინში ამოვსებულია შუალედები ნეირონებსა და სისხლის კაპილარებს შორის. მათი რაოდენობა ტვინის Read More …

მეხსიერება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეხსიერება – 1. (ფსიქოლოგია)წარსული გამოცდილების ორგანიზაციისა და შენახვის პროცესები, რომელიც შესაძლებელს ხდის მის განმეორებით გამოყენებას საქმიანობაში, ან აბრუნებს ცნობიერების სფეროში. მეხსიერება აკავშირებს სუბიექტის წარსულს მის აწყმოსთან და მომავალთან და წარმოადგენს მნიშვნელოვან შემეცნებით Read More …

მერკელის უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მერკელის უჯრედები – მგრძნობიარე ნერვული ბოჭკოების (მერკელის სხეულაკების) – ტერმინალური აპარატების შემადგენლო­ბაში გლიური ეპითელიუმის ნათელი უჯრედები. მერკელის სხეულაკები კანის ეპითელიუმის ღრმა შრეშია და ასრულებს შეხებით ფუნქციას. ასე ეწოდათ ჰისტოლოგ მერკელის გვარის მიხედვით, Read More …

მდგომარეობა (ადამიანის)

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მდგომარეობა (ადამიანის) – (ფსიქოლოგია) ეს არის ნებისმიერი სისტემის დახასიათება, რომელიც ასახავს მის მდგომარეობას გარემოს ობიექტებთან შეფარდებით. ადამიანის მდგომარეობა შესაძლებელია იყოს შინაგანად და გარეგანად დაკვირვებადი. შინაგანად დაკვირვებადი მდგომარეობა – ესაა გარკვეულ მომენტში სუბიექტის Read More …

მაკროგლია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მაკროგლია – ექტოგლია (მაკრო… და ბერძნ. glia – წებო) ნეიროგლიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ასტროგლიას, ოლიგოდენდროგლიას, და ეპენდიმის უჯრედებს. მაკროგლიასა და ნეირონებს საერთო წარმოშობა აქვთ. უმთავრესად ტროფიკულ, დაცვით და საყრდენ ფუნქციას ასრულებს. მაკროგლიის, Read More …

ლიზოსომები

ლიზოსომები – (lysosoma ბერძნ.lysis  –  გახსნა და soma, somatos  –  სხეული) უჯრედის სპეციალიზირებული ციტოპლაზმური სტრუქტურები, რომლებიც შეიცავენ ჰიდროლიზურ ფერმენტებს მაღალი კონცენტრაციით; ლიზოსომების ძირითად ფუნქციას წარმოადგენს ბიოლოგიური მაკრომოლეკულების დაშლა.(2) გაფრთხილება! ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი  

კბილის დაბჟენა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი კბილის დაბჟენა – კბილის კარიესული ღრუს დახურვა რომელიმე ხელოვნური საბჟენი მასალით. კბილის დაბჟენის მიზანია შეაჩეროს კბილის კარიესის განვითარება, აღადგინოს კბილის ანატომიური მთლიანობა და ფიზიოლოგიური ფუნქცია. კბილის დაბჟენამდე აუცილებელია კბილის მექანიკური დამუშავება – Read More …

გარეთა საზღვროვანი ეპითელიოციტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გარეთა საზღვროვანი ეპითელიოციტი – – / სპირალური – (კორ­ტის) ორგანოსი / – (epitheliocytus limitans externus ბერძნ.epi – ზევით, thele – დვრილი, cytos – უჯრედი; ლათ. limitans – სასაზღვრო და externus – გარეგანი) Read More …

განგლიონი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი განგლიონი – (ბერძნ. ganglion – კვანძი), ნერვული უჯრედების (ნეირონების), ნერვული ბოჭკოების და მათი თანმხლები ქსოვილების ანატომიურად გამოცალკევებული გროვა. აქვს მრავალ უხერხემლოს, ყველა ხერხემლიანს და ადამიანს. ტოპოგრაფიულად განარჩევენ მალთაშუა, მალებთანა და მალისწინა განგლიონებს. Read More …

გამა – ამინოერბოს მჟავა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გამა – ამინოერბოს მჟავა – (გაემ) ასრულებს მედიატორულ და მეტაბოლურ ფუნქციას ტვინში; წარმოადგენს უნივერსალურ დამამუხრუჭებელ მედიატორს. მონაწილეობს მოტორული აქტივობის რეგულაციაში, ემოციური ქცევის ფორმირებაში, თავის ტვინის უმაღლესი ინტეგრაციული ფუნქციების განხორციელებაში, ჰიპოფიზის წინა წილის Read More …

ბაზალური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ბაზალური მემბრანა – (membrana basalis ბერძნ.basis – სა­ფუძველი) რთული, დინამიური, აქტიური ნახშირწყლოვან – ცილოვან – ლიპიდური კომპლექსია და მაორგანიზებელ ფუნქციას ასრუ­ლებს შე­მაერთებელი ქსოვილის უჯრედებს, მის წარმონაქმნებსა და სხვა მუშა ქსოვილოვან ელემენტებს შორის. Read More …

ასტროციტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ასტროციტები – (astrocyti ბერძნ.aster – ვარსკვლავი და cytos – უჯრედი) ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში მაკროგლიის ვარ­სკვლავისებრი უჯრედები (მრავალმორჩიანი). ასრულებენ საყრდენ ფუნქციას და ქმნიან თავისებურ კარკასს. ცენტრალური ნერვული სისტემის საყრდენი აპარატია. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. Read More …