ციტოლიზომები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოლიზომები – (cytolysomata იხ.ციტოლიზი) ციტოპლაზმაში ვაკუოლები, რომლებიც ციტოპლაზმის დროს წარმოიქმნებიან. ისინი შეიცავენ უჯრედის მიტოქონდრიების მთლიან ან სხვა სტრუქტურული კომპონენტების ნარჩენებს და მჟავე ფოსფატაზაზე დადებით რეაქციას იძლევიან. ტერმინი შემოიღო (1962) ა.ნოვიკოვმა. (ც. გაჩეჩილაძე, Read More …

ცთომილი უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ცთომილი უჯრედები – (cellulae migrantes) უჯრედები, რომლებსაც გადაადგილების უნარი აქვთ. ეს თვისება ახასიათებს მიკროფაგებს (ნეიტროფილურ ლეიკოციტებს) და როგორც ჰემატოგენურ (ლიმფოციტები და მონოციტები), ისე ჰისტოგენურ მაკროფაგებს, რომლებიც წარმოიქმნებიან ჰისტიოციტებიდან, რეტიკულური უჯრედებიდან და ზოგიერთი Read More …

შმიდტ – ლანტერმანის ნაჭდევები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი შმიდტ – ლანტერმანის ნაჭდევები – (incisio myelini  –  მიელინის ნაჭდევი)   შვანის  უჯრედების ციტოპლაზმაში ძაბრისებრი შუაშრეები, რომლებიც ნერვული ბოჭკოს სიგრძისადმი მახვილი კუთხით მიემართებიან და მიელინის გარსს ფრაგმენტებად ყოფენ. ისინი წარმოიქმნებიან მეზაქსონის რამდენადმე განშრევების Read More …

ქონდრომა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქონდრომა – კეთილთვისებიანი სიმსივნე, განვითარებული  ხრტილოვანი ქსოვილიდან, რომელიც აზიანებს ძირითადად მტევნებისა და ტერფების გრძელ ძვლებს. განასხვავებენ 2 ფორმას: ენქონდრომები, რომელიც ვითარდება ძვლის სიღრმეში, და ეკქონდრომები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ძვლის ზედაპირული შრიდან და იზრდებიან Read More …

ქონდრინის ბოჭკოები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქონდრინის ბოჭკოები – (fibrae chondrinae ბერძნ.chondros  –  ხრტილი)   ხრტილოვანი ქსოვილის უჯრედშორისი ნივთიერების ხრტი­ლოვანი ფიბრილური სტრუქტურები. წარმოიქმნებიან ქონდრობ­ლასტებისა და ქონდროციტების მონაწილეობით. ეს ბოჭ­კოები თავისი წარმოშობითა და აღნაგობით ძალიან ჰგავს შემაერთებელი ქსოვილის კოლაგენურ ბოჭკოებს Read More …

ფსევდოპოდიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფსევდოპოდიები – (pseudopodiae ბერძნ.pseudos  –  ცრუ და pus, podos  –  ფეხი)  უჯრედების ციტოპლაზმის თითისებრი წანაზარდები, რომელთაც გადაადგილების უნარი აქვთ. ისინი წარმოიქმნებიან შიგნიდან ციტოპლაზმის დაწოლის შედეგად. ფსევდოპოდიები შეიწევს უკან, ციტოპლაზმის სიღრმეში. ამ წარმონაქმნების Read More …

ფილტვების თანდაყოლილი ცისტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფილტვების თანდაყოლილი ცისტები – ცისტები შეიძლება  იყოს ჰაერით ან სითხით ავსებული, ერთეული ან მრავლობითი. ისინი წარმოიქმნებიან ემბრიოგენეზის იმ პერიოდში, როდესაც ფორმირდება ბრონქები და ალვეოლები. ადრეულ სტადიებზე ორგანოგენეზის დარღვევის დროს ვითარდება ერთეული ცისტები, Read More …

უჯრედის ფენოტიპი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედის ფენოტიპი – (phaenotypus cellulae ბერძნ.phaino – ვუჩვენებ და typos – სახე, ანაბეჭდი) უჯრედის სტრუქტურული და ფუნქციური ცვლილებების ერთობლიობა, რომლებიც წარმოიქმ­ნებიან გარემოს ამა თუ იმ პირობებში უჯრედის განვითარების პროცესში. ამ ცვლილებების განვითარების Read More …

უჯრედის ბირთვი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედის ბირთვი – (nucleus cellulae სინ.caryon) – უჯრედის ძირითადი კომპონენტი, რომელიც უზრუნველყოფს მათ რეპროდუქ­ციას,­ გენეტიკურ დეტერმინაციას და ცილის სინთეზის რეგულაციას. უჯრედის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი, რომლის მოქმედებასთანაა და­კავშირებული გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემა. გარეგნულად ბირ­თვი უფრო Read More …

ტრავმული ფსიქოზები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტრავმული ფსიქოზები – (ბერძ. Trauma დაზიანება, ჭრილობა)ეგზოგენური, ორგანული და ენდოფორმული კლინიკური მდგომარეობები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ქალა – ტვინის ტრავმის მწვავე, ქვემწვავე და შორეულ პერიოდებში. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა Read More …

ტონოფიბრილები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტონოფიბრილები – (tonofibrillae ბერძნ. tonos  –  დაჭიმვა და ლათ. fibrilla  –  ბოჭკო)  უჯრედების სპეციალური ორგანოიდები მეტაპ­ლაზმური წარმონაქმნების ტიპისა, რომლებიც წარმოიქმნებიან ეპი­თელური  უჯრედების ციტოპლაზმის სპეციფიკური დიფერენცირების შედეგად. მათ აქვს 1 მკმ დიამეტრის წვრილი Read More …

სპერმატიდები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სპერმატიდები – (spermatidia ბერძნ. sperma  –  თესლი და eidos  –  მსგავსი) განვითარებადი მამრობითი სასქესო  უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან პრესპერმატიდებისაგან მომწიფების შედეგად. ჩამოყალიბების პერიოდის გავლის შემდგე სპერმატიდები შემდგომი გაყოფის გარეშე გადაიქცევა მომწიფებულ მამრობით სასქესო Read More …

სისხლის აირები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სისხლის აირები – 1.  აირები, რომლებიც ცხოველებისა და ადამიანის სისხლში შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკურად გახსნილ მდგომარეობაში, ისე ქიმიურად შეკავშირებული არამდგრადი ნაერთების სახით. არტერიული სისხლი შეიცავს 18 – 20 მოცულობით პროცენტ ჟანგბადს, 50 Read More …

სებორეული ეგზემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სებორეული ეგზემა – (კანისა და ვენ. დაავ.) პროცესი ლოკალიზებულია სახის, თავის თმიანი ნაწილის, გულმკერდის, ბეჭთაშორის სამკუთხედის მიდამოში და უხშირესად აღენიშნებათ პირებს, რომლებიც დაავადებულნი არიან ცხიმოვანი სებორეით. ხასიათდება მოყვითალო – ვარდისფერი, წვრილი, წერტილოვანი, Read More …

სასქესო ჰორმონები

სასქესო ჰორმონები – სტეროიდული ჰორმონები, რომლებიც წარმოიქმნებიან სასქესო ჯირკვლებში და არეგულირებენ სასქესო დიფერენციაციასა და სქესობრივ გამრავლებას ხერხემლიან ცხოველებსა და ადამიანში. გაფრთხილება! ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი

სასქესო უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სასქესო უჯრედები – (cellulae sexuales)   უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან სასქესო ჯირკვლების (სპერმატოზოიდებისა და კვერ­ცხ უჯრედების) ეპითელიუმის განვითარების პროცესში. ისინი სპეციალ­დებიან ორგანიზმთა კვლავწარმოსაქმნელად. განაყოფიერების დროს მამრობითი და მდედრობითი სასქესო  უჯრედები წარმოქმნიან ზიგოტას , რომლისგანაც Read More …

რილიზინგ – ჰორმონები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რილიზინგ – ჰორმონები – (ინგ. Release – გათავისუფლება)  ნეიროჰორმონები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ჰიპოთალამუსში და არეგულირებენ ჰიპოფიზში ე. წ. ტროპული ჰორმონების (მაგ. გონადოტროპული, ადრენოკორტიკოტროპული და სხვ.) წარმოქმნასა და გამოყოფას. რილიზინგ – ჰორმონები წარმოადგენენ ორგანიზმში Read More …

პირველი რიგის სპერმატოზოიდები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პირველი რიგის სპერმატოზოიდები – (spermatozoida primaria ბერძნ. sperma – თესლი, zoon – ცხოველი და eidos – მსგავსი სინ. პირველადი სპერმატოციტები) განვითარებადი მამრობითი სასქესო უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან სპერმატოგონიებიდან და სპერმატოგენეზის ზრდის პერიოდში არიან, Read More …

პირველადი სასქესო ნიშნები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პირველადი სასქესო ნიშნები – ადამიანისა და ცხოველთა საქესო ორგანოები, ე. ი. მდედრისა და მამრის განმასხვავებელი ორგანოები, რომლებიც უშუალოდ გამრავლების ფუნქციას ასრულებენ. პირველადი სასქესო ნიშნებს შეადგენენ გონადები (საკვერცხე, სათესლე), სასქესო გზები და გარეგანი Read More …

პინოსომები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პინოსომები – (პინოსoმატა ბერძნ.pino – ვსვამ და soma, somatos – სხეული) ვაკუოლები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ციტოპლაზმაში­ პინოციტოზის პროცესში. ტერმინი შემოიღო ა.ნოვიკოვმა (1962). (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 Read More …

ოსტეოკლასტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ოსტეოკლასტები – (oseoclasti ბერძნ.osteon ძვალი და klao – ვანგრევ; სინ.ოსტეოკლასტოციტი – osteoclastocytus) – ძვლოვანი ქსოვილის მრავალბირთვიანი უჯრედები, რომლებიც მეზენქიმიდან წარმოიქმნებიან ემბრიონული განვითარების პროცესში და ძვლის ქსოვილის რეპარაციული და ფიზიოლოგიური რეგენერაციის დროს. ლიოციტოზისადმი Read More …

მიგრენული ნევრალგია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მიგრენული ნევრალგია – საფეთქელ – ორბიტალური მიდამოს მკვეთრი ტკივილების პაროქსიზმები, რომლებიც მეორდება დღის განმავლობაში რამდენიმეჯერ. ეტიოლოგია, პათოგენეზი ცნობილი არ არის. სიმპტომები, მიმდინარეობა. პროდრომული სიმპტომები არ აღინიშნება. აღინიშნება ცალმხრივი ტკივილის შეტევები ირადიაციით ყბაში, Read More …

მეჭეჭები

მეჭეჭები – (კანისა და ვენ. დაავ) კანის კონტაგიოზური, ვირუსული დაავადება, რომელიც ნებისმიერ ასაკში გვხვდება. სიმპტომები. განასხვავებენ ჩვეულებრივ (მარტივ), ბრტყელ (სიყმაწვილის) და ლანჩისებურ მეჭეჭებს. ჩვეულებრივი მეჭეჭები – ქინძისთავის ან ბარდის მარცვლის ზომის, მკვრივი, არაანთებითი კვანძები, რომელთაც გააჩნიათ არასწორი ზედაპირი დვრილისებრი წანაზარდებით; Read More …

მეორე რიგის სპერმატოციტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეორე რიგის სპერმატოციტები – (spermatocyti secundarii ბერძნ. sperma – თესლი, cytos – უჯრედი, სინ.პრესპერმატიდები, მეორადი სპერმატოციტები) განვითარებადი მამრობითი სასქესო უჯრედებია, რომლებიც წარმოიქმნებიან პირველი რიგის სპერმატოციტებისაგან მომწიფების პირველი გაყოფის შედეგად. ისინი შეიცავენ ქრომოსომების Read More …

მეორე რიგის ოოციტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეორე რიგის ოოციტები – (oocyti secundarii ბერძნ.oon – კვერცხი და cytos – უჯრედი; სინ.ოვოციტები) მდედრობითი სასქესო უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან მომწიფების პირველი გაყოფის შედეგად პირველი რიგის ოოციტებიდან. პირველი რიგის ოოციტებისაგან განსხვავებით, მათ აქვთ Read More …

მახსოვრობის T – ლიმფოციტები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მახსოვრობის T – ლიმფოციტები – (T – lymphocyti memoriae)  მცირე ლიმფოციტები, რომლებიც ანტიგენის მოქმედების საპასუხოდ პერიფერიულ სისხლმბად ორგანოებში წარმოიქმნებიან, ინფორმაციას ამ მოცემული ანტიგენის შესახებ რამდენიმე წლის განმავლობაში ინარ­ჩუნებენ, განმეორებული კონტაქტისას პასუხობენ პროლიფერაციითა Read More …

ლიპოქონდრიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ლიპოქონდრიები – (lipochondria ბერძნ.lipos  –  ცხიმი და chondros  –  ხრტილი)   ციტოპლაზმაში სფერული ცხიმოვანი სხეულაკები, რომლებიც, როგორც ჩანს, წარმოიქმნებიან გოლჯის კომპლექსის მიკრობუშტუკების ტრანსფორმაციის დროს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა Read More …

ლეიკოტრიენები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ლეიკოტრიენები – შენაერთები, რომლებიც წარმოიქმნებიან არაქიდონის მჟავიდან ლიპოოქსიგენაზის (არაქიდონის მჟავას მეტაბოლიტები) მონაწილეობით, გამოიყოფიან ლეიკოციტებით, ღრუბლისებრი უჯრედებით და სხვ.; ლეიკოტრიენების დაკავშირება ნეიტროფილებთან აძლიერებს ნეიტროფილების აგრეგაციას, ახდენს ლიზოსომური ფერმენტების გამოყოფის ინდუცირებასა და სხვ.; ზოგიერთი Read More …

კარიომერები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი კარიომერები – (caryomeri ბერძნ.caryon  –  ბირთვი და meros  –  ნაწილი)  ბირთვის წვრილი ბუშტუკისებრი ნაწილები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ცალკეული ქრომოსომის გარშემო ატიპური მიტოზე­ბის ზოგიერთი ფორმის შემთხვევაში. კარიომერები შეიძლება წარმოიქ­მნას აგრეთვე პოლიპლოიდური ბირთვების ფრაგმენტაციის დროს. Read More …

კანის აქტინომიკოზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი კანის აქტინომიკოზი – ღრმა ფსევდომიკოზის ყველაზე ხშირი ფორმა. გამომწვევია სხივისებრი სოკოები  –  აქტინომიცეტები. განასხვავებენ პირველად და მეორად აქტინომიკოზს. კლინიკური გამოვლინებები მსგავსი აქვთ. პირველადი აქტიმომიკოზის დროს ხდება ეგზოგენური დაინფიცირება (კანის საფარველის დაზიანებისას), მეორადის Read More …