ციტოპლაზმის მატრიქსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოპლაზმის მატრიქსი – (matrix cytoplasmatis ლათ.matrix – დედა; აქ ნივთიერება, რომლისგანაც წარმოიქმნება ციტოპლაზმური სტრუქტურები; სინ.ჰიალოპლაზმა) – ციტოპლაზმის ძირითადი ჰომოგენური ნივთიერება, რომელიც ავსებს ენდოპლაზმური ბადის მემ­ბრანებს, ორგანოიდებს, მეტაპლაზმურ წარმონაქმნებს, ჩანართებსა და სხვა სტრუქტურებს Read More …

ციტოზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტოზი – 1. (cytosis ბერძნ. cytos – უჯრედი) ნივთიერებათა შესვლა უჯრედში ან მისგან გამოსვლა არა დიფუზიის გზით, არამედ პინოციტოზისა და ფაგოციტოზის მეშვეობით. არჩევენ ენდოციტოზსა (ნივთიერებების შესვლას უჯრედებში) და ეგზოციტოზს (ნივთიერებების გამოსვლას უჯრედებში). Read More …

ჩონჩხის ქსოვილები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ჩონჩხის ქსოვილები – (textus skeletales)    შემაერთებელი ქსოვილები (ხრტილოვანი და ძვლოვანი), ასრულებენ საყრდენ ფუნქციას და მონაწილეობენ ნივთიერებათა წყალ  –  მარილოვან ცვლაში. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) Read More …

შუალედური ცვლა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი შუალედური ცვლა – უჯრედში მიმდინარე ნივთიერებათა ქიმიური გარდაქმნები, რომელიც ხდება ცვლის საბოლოო პროდუქტების მიღებამდე. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

შტეინბრინსკის სინდრომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი შტეინბრინსკის სინდრომი – ნივთიერებათა ცვლის იშვიათი მემკვიდრეობითი დაავადება. ახასიათებს პიოგენურ – ინფექციური პროცესების მორეციდივე მიმდინარეობა, ზოგადი ჰიპოპიგმენტაცია, ალბინიზმი, ოფლიანობა, ჰეპატოსპლენომეგალია, ანემია, ლეიკოპენია, თრომბოციტოპენია, გენერალიზებული ლიმფადენოპათია, რაც დაკავშირებულია გრანულოციტების ფუნქციის დარღვევასთან. ნეიტროფილებში არის Read More …

ყნოსვის უჯრედები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ყნოსვის უჯრედები – / უჯრედები ყნოსვის ნეიროსენსო­რული / (cellulae olfactoriae / cellulae neurosensoria olfactoria / ) ყნოსვის ორგანოს ნერვული უჯრედები, რომლებიც შეიგრძნობენ სუნიან ნივთიერებათა მოლეკულების გაღიზიანებებს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის Read More …

ქსოვილოვანი სითხე

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქსოვილოვანი სითხე – სითხე, რომელიც ავსებს უჯრედშორის სივრცეებს ქსოვილებსა და ორგანოებში; წარმოადგენს  უჯრედების  ერთგვარ გარემოს, რომლიდანაც იგი შთანთქვას საკვებ ნივთიერებებს და რომელშიც გადააქვთ ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტები. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო Read More …

ქსანთომა

ქსანთომა – 1. xanhtoma (ბერძნ. Xanhtos ყვითელი,  – oma სიმსივნე)  მოყვითალო ფერის კვანძოვანი სიმსივნე, რომელიც შედგება ლიპოიდების შემცველი შემაერთებელქსოვილოვანი უჯრედებისაგან; ვითარდება კანში, ხშირად თვალის ქუთუთოში. 2.   კანსა და ზოგიერთ ქსოვილში ტრიგლიცერიდებისა და ქოლესტერინის კეროვანი ჩალაგება; გამოწვეულია ნივთიერებათა ცვლის  პროცესების მოშლით. Read More …

ქრონიკული კონიუნქტივიტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქრონიკული კონიუნქტივიტი – (თვალის დაავ.) – ეტიოლოგია. მტვერით,  კვამლით, ქიმიური და სხვა ნივთიერებებით თვალზე ხანგრძლივი ზემოქმედება, კუჭ – ნაწლავის ტრაქტის ქრონიკული დაავადებები, გლისტური ინვაზიები, ანემიები, კვების უკმარისობა, ავიტამინოზები, ცხვირხახის და ცხვირის დანამატი Read More …

ფერმენტოპათია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფერმენტოპათია – ენზიმოპათია, დაავადება, რომელსაც იწვევს ნივთიერებათა ცვლის დეფექტი, განვითარებული ფერმენტული სისტემის დარღვევის შედეგად; განარჩევენ თანდაყოლილ (მემკვიდრეობით) და შეძენილ ფერმენტოპათიას. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

ფანკონის სინდრომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფანკონის სინდრომი – ნივთიერებათა ცვლის მემკვიდრეობითი დაავადება; წარმოადგენს თანდაყოლილი ტუბულოპათიების მძიმე ფორმას, რომელიც ვლინდება თირკმლის მილაკებისმიერი აციდოზით, ოსტეოდისტროფიით, თირკმლისმიერი გლუკოზურიით,  ჰიპერფოსფატურიით, და ჰიპოფოსფატემიით, პიურიით, პროტეინურიით. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა Read More …

უჯრედშორისი ხვრელი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედშორისი ხვრელი – (apertura intercellularis) – ფორმები ღვიძლისა და ელენთის კაპილარებში ენდოთელიოციტებს შორის ფორები კაპილარის კედელში აადვილებს სხვადასხვა მიკრომოლეკულურ და კორპუსკულურ ნივთიერებათა შეღწევადობას. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა Read More …

უჯრედისმეტაბოლიზმი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედისმეტაბოლიზმი – (metabolismus cellulae ლათ.metabole – ცვლილება, გარდაქმნა) – ნივთიერებათა უჯრედშიგა ცვლა, რომელიც უფრო მეტადაა გამოხატული უჯრედის ცხოველმყოფელობის ინტერ­ფაზულ პერიოდში და მნიშვნელოვნადაა დათრგუნული მიტოზის გან­მავ­ლობაში. აქედან უჯრედის ინტერფაზულ, მიტოზშუა მდგომა­რეობას ხშირად მეტაბოლურს Read More …

უჯრედების დისტროფია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედების დისტროფია – (dystrophia cellularum ბერძნ.dys – მოშლა, დარღვევა და trophe – კვება) – უჯრედში ნივთიერებათა ცვლის – მეტაბოლიზმის დარღვევა. არჩევენ უჯრედული დისტროფიის შემდეგ ძირითად სახეებს: ცილოვანს, ცხიმოვანსა (ლიპიდურსა) და ნახშირ­წყლოვანს. თავის Read More …

ტუბულოპათიები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტუბულოპათიები – (ლათ. Tubula მილი + ბერძ. Pathos ტანჯვა, ავადმყოფობა) დაავადებების ჯგუფი, რომლებიც ხასიათდებან თირკმლის მილაკების ფუნქციის მყარი მოშლით. დაავადებას საფუძვლად უდევს სხვადასხვა ნივთიერებების ტრანსპორტის მოშლა თირკმლის მილაკებში. ტუბულოპათიები შესაძლოა იყოს თანდაყოლილი Read More …

ტოქსიკური სინდრომი (ბავშვებში)

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტოქსიკური სინდრომი (ბავშვებში) – (ბერძ. Toxikos შხამიანი)  პათოლოგიური მდოგმარეობა ადრეული ასაკის ბავშვებში, რომელიც ვითარდება ინფექციური აგენტის ზემოქმედების პასუხად; ხასიათდება ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანებით, პერიფერიული მიკროცირკულაციისა და ნივთიერებათა ცვლის  დარღვევით, ასევე ორგანიზმის მრავალი Read More …

სტანესკუს სინდრომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სტანესკუს სინდრომი – მემკვიდრეობითი ანომალიების კომპლექსი. სავარაუდოა გადაცემის ავტოსომურ – დომინანტური ტიპი. ნიშნები: თავის ქალას დიზოსტოზი  –  პატარა ზედა ნაწილი, ქალას ძვლები თხელია, აღინიშნება ჩაღრმავება, ქვედა ყბა განუვითარებელია, ეგზოფტალმი, დამოკლებული კიდურები. რენტგენოლოგიურად Read More …

სომატოტროპული ჰორმონი

სომატოტროპული ჰორმონი – (ბერძ. Soma, soma[tos] სხეული + tropos მიმართულება; სინ.: სომატოტროპინი, ზრდის ჰორმონი)ჰიპოფიზის წინა წილის ჰორმონი, რომელიც მონაწილეობს ადამიანისა და ცხოველის ორგანიზმში მიმდინარე ყველა სახის ნივთიერებათა ცვლის  რეგულაციაში; ჰორმონის ანაბოლურ ზეგავლენას ახდენს ცილოვან ცვლაზე, ასტიმულირებს ჩონჩხისა და სხეულის ზომების Read More …

სმის ცენტრი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სმის ცენტრი – 1. თავის ტვინის სტრუქტურების ერთობლიობა, რომლებიც არეგულირებენ წყურვილისა და სმის რეაქციებს. სმის ცენტრის აგზნება და შეკავება განპირობებულია ორგანიზმის შინაგანი გარემოს ფიზ. – ქიმ. მდგომარეობით და სიგნალებით, რომლებიც მოემართებიან ექსტერო Read More …

სისხლის პლაზმა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სისხლის პლაზმა – სისხლის თხიერი ნაწილი, რომელშიც შეწონილ მდგომარეობაშია იმყოფება სისხლის ფორმიანი ელემენტები. მის შემადგენლობაში შედის ცილები, ნახშირწყლები, ლიპიდები, ელექტროლიტები, ჰორმონები, ვიტამინები, გახსნილი აირები და ნივთიერებათა ცვლის შუალედი პროდუქტები. სისხლის პლაზმის ცილები, Read More …

სინციტიური ტროფობლასტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სინციტიური ტროფობლასტი – (syncytiotrophoblastus, syn­trophoblastus) ადამიანის ჩანასახის ტროფობლასტის გარეთა სიმპლასტური ნაწილი, რომელიც იმპლანტაციის პროცესში წარ­მოიქმნება და მკვეთრად გამოხატული ჰიდროლიზური და ინვაზიური თვისებების გამო უზრუნველყოფს იმპლანტაციას. იმპლანტაციის პროცესში ბლასტოციტის პირველადი ტროფობლასტი (ციტოტრო­ფობლასტი  –  Read More …

რიბულოზა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რიბულოზა – მონოსაქარიდი. ნივთიერებათა ცვლის ერთ – ერთი კომპონენტი. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

რეტიკულურ-ენდოთელური სისტემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რეტიკულურ-ენდოთელური სისტემა – რეს, მაკროფაგული სისტემა, მაკროფაგების, ე. ი. ისეთი უჯრედების ერთობლიობა, რომელთაც აქვთ ორგანიზმში მოხვედრილი მიკროორგანიზმების, უცხო ნაწილაკებისა და თვით დაშლილი უჯრედების შეტაცების, შთანთქმის, დაგროვებისა და მონელების, ე. ი. ფაგოციტოზის უნარი Read More …

პროტეიდები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პროტეიდები – 1. რთული ცილები; შედგება მარტივი ცილებისა (პროტეინები) და არაცილოვანი კომპონენტისაგან – პროსთეტიული ჯგუფისაგან. არაცილოვანი კომპონენტის მიხედით პროტეიდებს ყოფენ 5 ჯგუფად: გლიკოპროტეიდები, ლიპოპროტეიდები, ნუკლეოპროტეიდები, ქრომოპროტეიდები და ფოსფოპროტეიდები. პროტეიდებს განეკუთვნება მრავალი ცილა Read More …

პროგესტერონი

პროგესტერონი – ქალის სტეროიდული სასქესო ჰორმონი. გამომუშავდება საკვერცხეების ყვითელ სხეულში; ამზადებს საშვილოსნოს განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის იმპლანტაციისათვის და კვებისთვის, არეგულირებს ნივთიერებათა ცვლას ქალის ორგანიზმში ორსულობის პერიოდში. (2)  პროგესტერონი  – ჰორმონი, რომელიც გამომუშავდება ყვითელი სხეულის მიერ ან პლაცენტით. აუცილებელია მენსტრუალური ციკლის ნორმალური მეორე Read More …

პოტენცირება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოტენცირება – ერთი ნივთიერების მიერ, მეორე ნივთიერების ბიოლოგიური (ფარმაკოლოგიური) მოქმედების გაძლიერება, უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე ამ ნივთიერებათა ცალკეული მოქმედებების ჯამი. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

პოლიოდისტორფია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოლიოდისტორფია – დეგენერაციული პროცესი, რომელშიც ჩართულია უპირატესად თავის ტვინის რუხი ნივთიერება და ჩვეულებრივ ვითარდება ნივთიერებათა ცვლის მემკვიდრეობითი დარღვევების დროს. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

პოლიდისტროფია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოლიდისტროფია – პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება რამდენიმე ქსოვილის ან სტრუქტურის ერთდროული დისტროფიით; ჩვეულებრივ აღინიშნება ნივთიერებათა ცვლის მემკვიდრეობითი დარღვევების დროს. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

პიოდერმია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პიოდერმია – 1. დერმატოზების საერთო სახელწოდება, რომელიც გამოწვეულია სტრეპტოკოკებით, სტაფილოკოკებით, იშვიათად სხვა გამომწვევევბით და ხასიათდება კანის ჩირქოვანი ანთებით. 2. კანის ჩირქოვანი დაზიანება. შეიძლება იყოს რომელიმე მქავანა დაავადების გართულების ან კანში ჩირქმბადი კოკების Read More …

პინოციტოზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პინოციტოზი – (pinocytosis ბერძნ.piein, pino – ვსვამ, ვიწოვ და cytos – უჯრედი) უჯრედის მიერ სითხის და თხიერ მდგომარეობაში მყოფი და მაკრომოლეკულური ნაერთების შეწოვა გარემოდან. პინოციტოზის მექანიზმი შეიცავს შემდეგ ფაზებს: 1. გარეთა ციტოპლაზმურ Read More …