შეუთავსებლობა იმუნოლოგიური

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი შეუთავსებლობა იმუნოლოგიური – – დონორისა და რეციპიენტის უჯრედების ანტიგენური  შემადგენლობაში გენეტიკურად განპირობებული განსხვავება, რაც იწვევს იმუნოლოგიური კონფლიქტის განვითარებას. მის ძირითად გამოვლინებას წარმოადგენს ორგანიზმის უჯრედული და ჰუმორული რეაქციები, რომელიც მიმართულია ანტიგენურად უცხო უჯრედებისა Read More …

ქსოვილოვანი სუნთქვა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ქსოვილოვანი სუნთქვა – ცოცხალი ორგანიზმის ორგანოებსა და ქსოვილებში მიმდინარე აერობული ჟანგვა – აღდგენითი პროცესები, რომლებიც იწვევენ სხვადასხვა ორგანული ნაერთების ჟანგვით დაშლას, ცვლის საბოლოო პროდუქტების წარმოქმნით და ენერგიის გამოთავისუფლებით, რომელსაც ორგანიზმი იყენებს ფიზიოლოგიური Read More …

ფილტვ – თირკმლის სინდრომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფილტვ – თირკმლის სინდრომი – ფილტვები და თირკმლები ძალზე სიმეტრიული ორგანოებია, აქვთ მსგავსი შენება (გლომერულები და ალვეოლები კაპილარული ქსელით). რიგ შემთხვევებში ასევე აღინიშნება მსგავსი მორფოლოგიური ცვლილებები და პათოლოგიური პროცესის ერთდროული მიმდინარეობა. მაგალითად, Read More …

ფიბრომატოზები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ფიბრომატოზები – დისპლაზიური პროცესები შემაერთებელ ქსოვილში, რომლებიც მოკლებულნი არიან ანთებითი რეაქციების ნიშნებსა და თავისებურებებს, რომლებიც დამახასიათებელია რაიმე გარკვეული სიმსივნისათვის. თანდაყოლილი ფიბრომატოზები აღინიშნება ახალშობილებში, ჩვილ ბავშვებში, სკოლამდელებში და მოზარდებში. თანდაყოლილი გენერალიზებული ფიბრომატოზი ხასიათდება Read More …

სუბსენსორული პროცესები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სუბსენსორული პროცესები – (ლათ. წინსართი sub –  ქვევით, ქვემოთ + sensus გრძნობა, შეგრძნება) ადამიანის ფსიქიკური მოქმედების სახე, რომელიც ხორციელდება ცნობიერების მონაწილეობის გარეშე, შეუცნობელ დონეზე. მათ მიეკუთვნება ე. წ. გაურკვეველი, დაბინდული შეგრძნებები, რომლებიც Read More …

სმენის დაქვეითება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სმენის დაქვეითება – სმენის მყარი დაქვეითება, რომელიც აძნელებს მეტყველების აღქმას. ბავშვებს ხშირად უვითარდებათ მწვავე ან ქრონ. ოტიტის, ცხვირისა და ცხვირ – ხახის დაავადებების (მაგ., ადენოიდები) დროს. სმენის მკვეთრი დაქვეითების მიზეზია შუა ყურისა Read More …

სითბოპროდუქცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სითბოპროდუქცია – სითბოს წარმოშობა ცოცხალ ქსოვილებში, მათში მიმდინარე ენერგეტიკულ გარდაქმნათა შედეგად. ეს პროცესი სხვადასხვა ქსოვილში სხვადასხვა ინტენსივობით მიმდინარეობს. აქტ. ქსოვილებში (კუნთებსი, ღვიძლში, თირკმლებში) სითბოს უფრო დიდი რაოდენობა გამოიყოფა, ვიდრე ნაკლებად აქტიურ ქსოვილებში Read More …

სეგრეგაცია (ბიოლოგიაში)

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სეგრეგაცია (ბიოლოგიაში) – (segregatio გამოყოფა) ცოცხალი მატერიის რაიმე ახალი სტრუქტურული ერთეულის (ბიოცენოზების, სახეობების, პოპულაციების, უჯრედების, ბირთვების, ქრომოსომების, გენების და სხვ.) გამოყოფა მისი განვითარების პროცესში. აგრეგაციის პროცესები საფუძვლად უდევს ორგანული სამყაროს ევოლუციასა და Read More …

სანგვინიკი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სანგვინიკი – (ფსიქოლოგია)  (ლათ. san – quis – სისხლი) სუბიექტი, რომელსაც გააჩნია ტემპერამენტის ოთხი ტიპიდან ერთ – ერთი, დამახასიათებელი მაღალი ფსიქიკური აქტივობით, ენერგიულობით, შრომისუნარიანობით, ცოცხალი და სწრაფი მოძრაობით, მიმიკის მრავალფეროვნებითა და სიმდიდრით, Read More …

საინფორმაციო კომპლექსის სტანდარტული სერვისები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი საინფორმაციო კომპლექსის სტანდარტული სერვისები – (ინტ.) ყველა ტიპის საინფორმაციო კომპლექსებისათვის უნიფიცირებული, მომ ხმარებლებისა და ფუნქციური მოდულების მომსახურების პროცესები. მათ მიეკუთვნება: ადმინისტრატიული სისტემა, ვირტუალური ოფისი, ანგარიშსწორების სისტემა, სავაჭრო სისტემა, სარეგისტრაციო – საძიებო სისტემა, Read More …

რეტრობულბური ნევრიტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რეტრობულბური ნევრიტი – (თვალის დაავ.) თვალბუდის უკან მხედველობის ნერვის ანთება ან დისტროფიული ცვლილებები. ეტიოლოგია. თვალბუდეზე ანთებითი პროცესები, მრავლობითი სკლეროზი, მეთილის სპირტით, ქინინით, პლაზმოციდით, ტყვიით, ეთილირებული ბენზინით მოწამვლა, ალკოჰოლურ – ნიკოტინური ინტოქსიკაცია. სიმპტომები. Read More …

პერსევერაცია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პერსევერაცია – (ფსიქოლოგია) (ლათ. perseveratio – შეუპოვრობა) რაიმე მოქმედების, აზრების, ან განცდების ციკლური განმეორება ან დაჟინებული კვლავწარმოქმნა, ხშირად შეგნებული განზრახვის მიუხედავად. განასხვავებენ პერსევერაციას მოტორულ, ემოციურ, სენსორულ – პერცეპტიულ (იხ. ეიდეტიზმი) და ინტელექტუალურ Read More …

პერიკარიონი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პერიკარიონი – (pericaryon ბერძნ.peri – ახლოს და caryon – ბირთვი) უჯრედის ციტოპლაზმის ნაწილი, რომელიც ბირთვს გარს ეკვრის და რომლის ცხოველმყოფელობასთანაც დაკავშირებულია ტროფიკული პროცესები. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა Read More …

ორგანოგენეზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ორგანოგენეზი – (organogenesis ბერძნ.organon – ორგანო, genesis – განვითარება) ემბრიოგენეზის პერიოდი, რომელიც იწყება გასტრულაციის შემდეგ, როდესაც მიმდინარეობს ჩანასახის ორგანოების წარმოქმნა – განვითარება. ჩვეულებრივ ორგანოგენეზი ჰისტოგენეზთან ერთად მიმდინარეობს, თუმცა ეს პროცესები ერთმანეთისაგან შედარებით Read More …

ნეიროფსიქოლოგია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნეიროფსიქოლოგია – ფსიქოლოგიის დარგი, რომელიც სწავლობს ფსიქიკურ პროცესებს თავის ტვინთან და მის ცალკეულ სისტემებთან კავშირში. საუკუნეების მანძილზე ტრად. – იდეალისტურ ფსიქოლოგიას მიაჩნდა, რომ ტვინისა (ფიზიოლოგიური) და ცნობიერების (ფსიქიკური) პროცესები მიმდინარეობს პარალელურად ან Read More …

მხედველობის ნერვის ნევრიტი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მხედველობის ნერვის ნევრიტი – მხედველობის ნერვის ანთებითი დაზიანება. მიზეზები შესაძლოა იყოს გაფანტული სკლეროზი, პოსტინფექციური ან პოსტვაქცინური ენცეფალომიელიტი, მეთილის სპირტით ან ტყვიით მოწამვლა. კლინიკურად ვლინდება მხედველობის სიმახვილის დაქვეითებით, მხედველობის ველის ცენტრალური დეფექტით, ტკივილით Read More …

მოწამვლა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მოწამვლა – პათოლოგიური პროცესები, რომლებიც წარმოიქმნება ორგანიზმში ეგზოგენურად მოხვედრილი ქიმიური ნივთიერების ზემოქმედების შედეგად, რომელსაც უნარი აქვს გამოიწვიოს სხვადსხვა ფიზიოლოგიური ფუნქციების დარღვევა და შექმნას სიცოცხლისათვის სახიფათო მდგომარეობა; მოწამვლა საჭიროა განვასხვავოთ ენდოგენური და ინფექციური Read More …

მეხსიერება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეხსიერება – 1. (ფსიქოლოგია)წარსული გამოცდილების ორგანიზაციისა და შენახვის პროცესები, რომელიც შესაძლებელს ხდის მის განმეორებით გამოყენებას საქმიანობაში, ან აბრუნებს ცნობიერების სფეროში. მეხსიერება აკავშირებს სუბიექტის წარსულს მის აწყმოსთან და მომავალთან და წარმოადგენს მნიშვნელოვან შემეცნებით Read More …

მეტაბოლური ბირთვი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეტაბოლური ბირთვი – (nucleus metabolicus) უჯრედის ბირთვი ინტერფაზის პერიოდში, როდესაც უჯრედი მომატებული მეტა­ბოლური აქტივობის მდგომარეობაშია, მიტოზის პერიოდისაგან განსხ­ვავებით, რომლის დროსაც ნივთიერებათა ცვლის პროცესები უჯრედში მნიშვნელოვნად ჩერდება. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის Read More …

მარი – ბამბერგერის სინდრომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მარი – ბამბერგერის სინდრომი – (P. Marie, ფრან. ნევროპათოლოგი; Е. Bamberger, ავსტრიელი ექიმი; სინ.: მარის დაავადება, ფილტვისმიერი ოსტეოდისტროფია, ოსტეოპათია ჰიპერტროფული ფილტვისმიერი)გრძელი ლულისებრი ძვლების გასქელებისა და სკლეროზის შერწყმა ფრჩხილების ფალანგების გასქელებასთან დოლის ჩხირების Read More …

კონოვალოვ – ვილსონის დაავადება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი კონოვალოვ – ვილსონის დაავადება – ჰეპატოცერებრული დისტროფია, ჰეპატოლენტიკულური დეგენერაცია, პროგრესირებადი ლენტიკულური დეგენერაცია – მემკვიდრეობითი დაავადება, შეპირობებული ცილისა და სპილენძის ცვლის დარღვევით. ახასიათებს ღვიძლის დაზიანება ციროზის განვითარებით და თავის ტვინის მეორადი დაზიანება (უპირატესად Read More …

ინტერნეტიკის ობიექტი და საგანი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ინტერნეტიკის ობიექტი და საგანი – (ინტ.) ინტერნეტიკის კვლევის ობიექტია ინფორმაციული გარემო, მისი თვისებები და მასში მიმდინარე ისეთი პროცესები, რომლებიც მხედველობაში მიიღებიან გლობალური კომპიუტერული ქსელის საშუალებით კომუნიკაციების განხორციელების დროს. კვლევის საგანია ინფორმაციული ურთიერთქმედებები, Read More …

დროებითი მეხსიერება

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დროებითი მეხსიერება – მეხსიერების ქვესისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს მონაცემთა ოპერატიულ შენახვასა და გადამუშავებას, რომლებიც მომდინარეობენ გრძნობათა ორგანოებიდან და მუდმივი მეხსიერებიდან. სენსორული მეხსიერებიდან დროებით მეხსიერებაში მასალის გადაცემის აუცილებელი პირობაა მისდამი ყურადღების მიპყრობა. ცენტრალური როლს Read More …

გერვიგ – მაჟანდის სიმპტომი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გერვიგ – მაჟანდის სიმპტომი – (K. H. Hertwig გერმ. ფიზიოლოგი; F. Magendie, ფრანგ. ნევროპათოლოგი) შეძენილი სიელმის განსაკუთრებული ფორმა, რომელიც ხასიათდება თვალების თავისებური მდებარეობით, რომლის დროსაც ერთი თვალი მობრუნებულია ქვევით და შიგნით, ხოლო Read More …