აქტიური ტრანსპორტი

განმარტებითი ლექსიკონი აქტიური ტრანსპორტი – (ბიოქიმიაში) ენერგოდამოკიდებული პროცესი,რომლის დროსაც ხდება გარკვეული ნივთიერებების (იონების,ზოგიერთი სამკურნალო პრეპარატის და ამინომჟავების ჩათვლით) გადატანა მემბრანაში ელექტროქიმიური გრადიენტის საწინააღმდეგოდ.  

ციტომემბრანები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ციტომემბრანები – (cytomembranae ბერძნ.cytos – უჯრედი და ლათ. membrana – გარსი, კანი) სხვადასხვა ტიპის უჯრედშიგა ციტოპლაზმური მემბრანები, რომლებიც უჯრედების ულტრასტრუქტურული ორგანიზაციის ძირითადი (გრანულურთან ერთად) ელემენტებია. ტერმინი შემოიღო შესტრანდმა (1955). შესტრანდის კლასიფიკაციით, არჩევენ Read More …

უჯრედული გარსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი უჯრედული გარსი – (tunica cellularis) – ცელულოზისა და სხვა ნივთიერებისაგან შემდგარი მკვრივი კედელი, რომელიც გარს ეკვრის მცენარეულ უჯრედს და ასრულებს დამცავ და საყრდენ ფუნქციებს. ასეთი უჯრედული გარსი აქვს მხოლოდ მცენარეულ უჯრედებს, ცხოველურ Read More …

ტელოფრაგმა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ტელოფრაგმა  – (telophragma ბერძნ. telos  –  ბოლო და phragma  –  ტიხარი: სინ. T ან Z ზოლი; გერმ. Zwischenscheibe – დან)  –  შუალედური ზოლი, ძირითადი მემბრანა)   თხელი ტიხარი, რომე­ლიც შუაზე ყოფს განივზოლიანი კუნთოვანი Read More …

სისხლძარღვის შუა გარსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სისხლძარღვის შუა გარსი – (tunica media)   წარმოდგენილია გლუვკუნთოვანი  უჯრედებითა და ელასტიკური ელემენტების შემცვე­ლობის სიჭარბით, ფაშარი შემაერთებელქსოვილოვანი ჩანაფენებით. გარეთა გარსის საზღვარზეა გარეთა ელასტიკური მემბრანა; გარსის სისქე არტერიებსა და ვენებში იცვლება ჰემოდინამიკურ პირობებთან დაკავშირებით. Read More …

სისხლთძარღვის შიგნითა გარსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სისხლთძარღვის შიგნითა გარსი – (tunica interna)   შედგება ენდოთელიუმის, ბაზალური მემბრანისა და არა ყველგან კარგად გამოხატული სუბენდოთელური შრისაგან (ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილი). არტერიებში კიდევ ემატება შიგნითა ელასტიკური მემბრანა. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის Read More …

საფარი მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი საფარი მემბრანა – (membrana tectoria)  სმენის ორგანოს  –  სპირალური (კორტის) ორგანოს რეცეპტორული აპარატის ზევით მდე­ბარე საფარი ფირფიტა, კოლაგენური ბოჭკოებისა და მწებავი ნივთიერე­ბისაგან აგებული ფირფიტა, რომელიც იწყება სპირალური ლიმბის ეპი­თე­ლიუმიდან და ფარავს სპირალური Read More …

სარკოლემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სარკოლემა – (sarcolemma ბერძნ. sarx, sarcos  –  ხორცი, სხეული, lemma  –  გარსი)  კუნთოვანი ბოჭკოს პლაზმოლემა მის გარშემო მყოფ ბაზალურ მემბრანასთან ერთად. თხელი გარსი, რომელიც გარს ეკვრის ჩონჩხის განივზოლიან კუნთოვან ბოჭკოს. შედგება სამი Read More …

სათესლის კლაკნილი მილაკის ბაზალური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი სათესლის კლაკნილი მილაკის ბაზალური მემბრანა – (membrana basalis ბერძნ.basis  –  საფუძველი) სათესლის კლაკნილი მილაკის ეპითელურ – სპერმატოგენული შრის მემბრანა. ქმნის გამო­ნაბურცებს კლაკნილი მილაკის შიგნითა და გარეთა შრეებში. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, Read More …

საზღვროვანი წინა მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი საზღვროვანი წინა მემბრანა – (membrana limitans anterior)   თვალის რქოვანას წინა ეპითელიუმის ფიბრილური მემბრანა (გადაწ­ნული კოლაგენური ფიბრილები). მდებარეობს რქოვანას წინა ეპითე­ლიუმის ბაზალური მემბრანის ქვეშ. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა Read More …

რეტროლენტური ფიბროპლაზია

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი რეტროლენტური ფიბროპლაზია – (ლათ. Retro უკან + lens, lentis აქ – ბროლი; ლათ. Fibra ბოჭკო + ბერძ. Plasis ფორმირება; სინ.: დღენაკლთა რეტინოპათია) თვალის ორმხრივი დაავადება, რომლის დროსაც ბროლის უკან წარმოიქმნება მკვრივი შემაერთებელქსოვილოვანი Read More …

პრესინაფსური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პრესინაფსური მემბრანა – (membrana presynaptica) აქსონის ნეირიტის ტერმინალური გაგანიერება, შეიცავს სინაპსურ ბუშტუკებსა და მიტოქონდრიებს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) 2.  ნერვული ბოჭკოს ზედაპირული მემბრანის უბანი, Read More …

პოსტსინაფსური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პოსტსინაფსური მემბრანა – უჯრედის გასქელებული ზედაპირული მემბრანა სინაფსის მიდამოში, რომელიც მგრძნობარეა მედიატორის მიმართ. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.დიეტები 4.ორსულობა და მშობიარობა

პლაცენტური ბარიერი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პლაცენტური ბარიერი – / სისხლთაშორისი მემბრანა / (membrana interhaemalis / mininentum placentale / ) ქსოვილთა ერთობლიობა ქორიონული ეპითელიუმი, ქორიონის ხაზების შემაერ­თებელი ქსოვილი, ქორიონის სისხლძარღვთა ენდოთელიუმი, რომელიც ხელს უშლის ჩანასახისა და დედის სისხლის Read More …

პლაზმური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პლაზმური მემბრანა – (membrana plasmatica სინ. ციტოპ­ლაზმური მემბრანა, ციტოლემა, პლაზმოლემა, „უჯრედის გარსი“) თხელი ციტოპლაზმური აპკი, რომლის გარსის სისქე 70 – 120 Ao – ის ტოლია. ის შედგება ორი ელექტრონული მკვრივი შრისაგან (20 Read More …

პლაზმოლემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი პლაზმოლემა – (plasmolemma იხ.პლაზმა და ბერძნ.lemma – გარსი) – უჯრედის გარეთა მემბრანა, ყველაზე მუდმივი ყველა უჯრედის ზედაპირული აპარატის უნივერსალური სუბსისტემა. შედგება ლიპიდურ – ცილოვანი კომპლექსისაგან, ასრულებს გამმიჯნავ, რეცეპტორულ და ტრანსპორტულ ფუნქციებს (იხ.სინ.ციტოლემა, Read More …

ნეფრონის მკვრივი ხალი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნეფრონის მკვრივი ხალი – (macula densa) მომტან და გამომტან არტერიოლებს შორის მდებარე ნეფრონის დისტალური ნაწილის კედლის უჯრედთა ერთობლიობა. აქ არ არის ბაზალური მემბრანა და აღინიშნება ორგანელების განლაგების ინვერსია. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. Read More …

ნერვული ბოჭკოები

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნერვული ბოჭკოები – ნეირონების გამონაზარდები (აქსონები) თავის გარსიანად, რომლებიც ნერვულ იმპულსებს ატარებენ. ნერვული ბოჭკოების სისხო 0,5  –  30 მკმ აღწევს (ზოგჯერ ბევრად მეტსაც), სიგრძე კი იზომება მანძილით ტვინიდან საინერვაციო ორგანომდე. ყველა ნერვულ Read More …

ნევროლემა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ნევროლემა – (neurolemma, LNH; ნევრო –  + ბერძ. lemma გარსი) ბაზალური მემბრანა, რომელიც ფარავს მიელინურ ნერვულ ბოჭკოს. გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.საპატრიარქოს ქართული უნივერსიტეტი 4.დიეტები 5.ორსულობა და მშობიარობა

მეზოფრაგმა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეზოფრაგმა – (mesophragma ბერძნ.mesos – შუა და phragma – ტიხარი; სინ.ზოლი M გერმ. mittelscheibe – დან) უწვრილესი მემბრანა, რომელიც შუაზე ყოფს განივზოლიანი კუნთოვანი ბოჭკოს მიოფიბრი­ლების ა დისკოს (ანიზოტროპულ დისკოს). (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. Read More …

მეზაქსონი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი მეზაქსონი – (mesaxon ბერძნ.mesos – შუა და axon – ღერძი) შვანის უჯრედის ღარის საპირისპირო კიდეების ციტოპლაზმური მემბრანის შეხების დროს წარმოქმნილი ორმაგი მემბრანა – დუბლიკატურა, რო­მელშიც აქსონი ჩადის. შვანის უჯრედის შემდგომი ბრუნვა აქსონის Read More …

ლიმფოკაპილარი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ლიმფოკაპილარი – (vas lymphocapillare) საწყისი ლიმფური ძარღვი, დახშული ერთ ბოლოზე, რომელშიც ქსოვილებიდან ნივთიერე­ბათა ცვლის პროდუქტები შეაღწევს. კედელი შედგება ენდოთელური უჯრედებისაგან. არა აქვთ ბაზალური მემბრანა. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის Read More …

დიალიზი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დიალიზი – (ბერძნ. dyalysis – დაშლა, გამოყოფა), კოლოიდური სისტემებიდან და მაღალმოლეკულური ნაერთების ხსნარებიდან დაბალმოლეკულური მინარევების გამოყოფა ნახევრად შეღწევადი მემბრანების მეშვეობით. დიალიზისისთვის განკუთვნილი უმარტივესი მოწყობილობა – დიალიზატორი წარმოადგენს ნახევრად შეღწევადი მასალისაგან დამზადებულ პარკს Read More …

დეციდუური გარსი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დეციდუური გარსი – (membrana decidua) საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსი, რომელიც ექვემდებარება გარკვეულ გარდაქმნებს ორსულობის დროს და სცილდება მას მშობიარობის შემდეგ (გამოიდევნება საშვილოსნოდან) გაფრთხილება! ბმულები: 1.საავტორო ფარმაცევტული სკოლა 2.სამედიცინო ლიტერატურა 3.საპატრიარქოს ქართული უნივერსიტეტი 4.დიეტები Read More …

დაფის კედელი

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი დაფის კედელი – (paries tympanicus / membrana spiralis / ლათ. paries – კედელი) სმენისა და წონასწორობის ორგანო, წარმოდ­გენი­ლია სპირალური ორგანოს უჯრედებით, რომლებიც განლაგებუ­ლია ბაზალურ მემბრანაზე, ბაზილარულ ფირფიტასა და მეზენქიმური წარმოშობის უჯრედებზე. (ც. Read More …

გარეთა უჯრედის მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი გარეთა უჯრედის მემბრანა – (plasmolemma; membrana cellulae externae სინ.cytolemma externum ბერძნ.lemma – გარსი, კანი) ყველაზე მუდმივი, ყველა უჯრედისათვის უნივერსალური ზედაპირული აპარატის სუბსისტემა. შედგება ლიპოპროტეიდული კომპლექსისაგან, ასრულებს გამმიჯნავ, რეცეპტორულ, ტრანსპორტულ და სხვ. ფუნ­ქციებს. Read More …

არტერიის შიგნითა ელასტიკური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი არტერიის შიგნითა ელასტიკური მემბრანა – (membrana elastica interna) შერეული და კუნთოვანი ტიპის არტერიებში ლოკალიზდება შიგნითა და შუა გარსების საზღვარზე. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) (ც. Read More …

ბაზალური მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი ბაზალური მემბრანა – (membrana basalis ბერძნ.basis – სა­ფუძველი) რთული, დინამიური, აქტიური ნახშირწყლოვან – ცილოვან – ლიპიდური კომპლექსია და მაორგანიზებელ ფუნქციას ასრუ­ლებს შე­მაერთებელი ქსოვილის უჯრედებს, მის წარმონაქმნებსა და სხვა მუშა ქსოვილოვან ელემენტებს შორის. Read More …

აორტის ელასტიკური სარკმლისებრი მემბრანა

ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სამედიცინო ენციკლოპედიური განმარტებითი ლექსიკონი აორტის ელასტიკური სარკმლისებრი მემბრანა – (membrana fenestrata elastica / aortae / ) ფირფიტა ელასტიკური კარკასის ელემენტებით. იგი შეიცავს მრავალრიცხოვან ხვრელებს. (ც. გაჩეჩილაძე, ნ. ჩიკვილაძე. ჰისტოლოგიის, ციტოლოგიის და ემბრიოლოგიის ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი.”თბ.,”ცოდნა”.2000 წ.) Read More …