საერთო ქოლესტერინი

საერთო ქოლესტერინი

,,ქოლესტერინი” – სათაო გვერდი

ქოლესტერინი ცხიმოვანი ცვლის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილია, მონაწილეობს ყველა ორგანოსა და ქსოვილის უჯრდების მემბრანების შენებაში; ქოლესტერინისაგან სინთეზირდება მთელი რიგი ჰორმონები – სასქესო ჰორმონები, ვიტამინი D. ქოლესტერინისაგან წარმოიქმნება ნაღვლის მჟავები, რომლებიც შედიან ნაღვლის შემადგენლობაში და მათი მეშვეობით ხდება ნაწლავებიდან ცხიმების შეწოვა. მიუხედავად ზემოთ აღნიშნულისა, ქოლესტერინის ჭარბი რაოდენობა ზრდის ათეროსკლეროზისა და მასთან დაკავშირებული გულ – სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების განვითარების რისკს.

ქოლესტერინი, ისევე როგორც ტრიგლიცერიდები  წყალში უხსნადი ნივთიერებაა, რის გამოც მისი გადაადგილება ორგანიზმში ხდება წყალში ხსნადი ფორმით, აპოლიპოპროტეინებთან (ApoC, ApoE და ა.შ) ერთად კომპლექსში, რომელთაც ლიპოპროტეიდები ეწოდებათ. სისხლში ცირკულირებს რამდენიმე ტიპის ლიპოპროტეიდები:

1. ქილომიკრონები;
2. ძალიან დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები;
3. დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები;
4. მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები.

დაბალი და ძალიან დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები ე.წ. „ცუდ ქოლესტერინს“ წარმოადგენენ, რადგან ისინი განაპირობებენ არტერიებში ათეროსკლეროზული ბალთების წარმოქმნას, ხოლო მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები ჭარბი ქოლესტერინი გამოდევნას უწყობენ ხელს.

საერთო ქოლესტერინი მოიცავს სისხლში მოცირკულირე ყველა სახის ლიპოპროტეიდების სუმარულ კონცენტრაციას.

საერთო ქოლესტერინი დისლიპიდემიის დიაგნოსტიკისათვის აუცილებელ   მაჩვენებელს წარმოადგენს. გამოკვლევის ჩატარებამდე 12 საათის განმავლობაში არ უნდა მივიღოთ საკვები, თავი უნდა ავარიდოთ ფიზიკურ და ემოციურ გადატვირთვას, ასევე 30 წუთით ადრე თამბაქოს მოწევას.

საერთო ქოლესტერინი განსაზღვრა აუცილებელია, რათა შეფასდეს ათეროსკლეროზის განვითარების რისკი და მოხდეს მასთან დაკავშირებული დაავადებების პროფილაქტიკა.

საერთო ქოლესტერინი განსაზღვრა აუცილებელია შემდეგი მდგომარეობების დროს:

ჰიპერქოლესტერინემიის მიზეზები:

მოზრდილებში პროფილაქტიკური გამოკვლევებისას შედეგების მიხედვით განარჩევენ  სამ ჯგუფს გულ – სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების განვითარების რისკის ხარისხის მიხედვით:

1. ქოლესტერინის მისაღები დონეა < 200 მგ/დლ – დაბალი რისკი
2. ქოლესტერინის ზღვრული დონე – 200-239 მგ/დლ – საშუალო რისკი
3. ქოლესტერინის მაღალი დონე – > 240 მგ/დლ – მაღალი რისკი

საშუალო და მაღალი რისკის შემთხვევაში დამატებით უნდა განისაზღვროს ლიპიდური სპექტრი, რათა გაირკვეს ქოლესტერინის რომელი ფრაქციის (მაღალი სიმკვრივის თუ დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინები) ხარჯზეა გაზრდილი საერთო ქოლესტერინი.

ქოლესტერინი დონის მატების მიზეზი შეიძლება იყოს:

1. ქოლესტაზინაღვლის შეგუბება, რომელიც შესაძლებელია გამოწვეული იყოს ღვიძლის  დაავადებებით (ჰეპატიტი, ციროზი) ან ნაღვლის ბუშტში  ქვების არსებობით;
2. ნეფროზული სინდრომი;
3. თირკმლის ქრონიკული უკმარისობა;
4. ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის დაქვეითება (ჰიპოთირეოზი);
5. არანამკურნალები  შაქრიანიდიაბეტი;
6. ალკოჰოლიზმი;
7. გაცხიმოვნება;
8. პროსტატის ან თირკმელზედა ჯირკვლის კიბო

ჰიპოქოლესტერინემიის მიზეზები:

1. მემკვიდრული ფაქტორი
2. ღვიძლის  მძიმე დაავადებები
3. ძვლის ტვინის ონკოლოგიური დაავადებები
4. ფარისებრი ჯირკვლის მომატებული ფუნქცია (ჰიპერთირეოზი)
5. ნაწლავში შეწოვის პროცესების დარღვევა
6. ფოლიუმდეფიციტური ან B 12 ვიტამინდეფიციტური ანემია
7. გავრცელებული დამწვრობა
8. ტუბერკულოზი
9. მწვავე ინფექციური დაავადებები
10. ფილტვების ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება

ქოლესტერინის დონის განსაზღვრისას აუცილებელია გათვალისწინებული იქნეს, რომ დროთა განმავლობაში მისი დონე იცვლება, რაც არ წარმოადგენს პათოლოგიას, ამიტომ მხოლოდ ერთჯერადი გამოკვლევით არ უნდა მოხდეს მდგომარეობის შეფასება. გარდა ამისა მხედველობაში უდა მივიღოთ ისეთი ფაქტორებიც, რომლებიც გავლენას ახდენს ქოლესტერინის დონეზე.

ქოლესტერინი დონის მატებას განაპირობებს:

1. ორსულობა (ქოლესტერინზე ტესტის ჩატარება უნდა მოხდეს არანაკლებ ექვსი კვირისა მშობიარობის შემდეგ)
2. ხანგრძლივი შიმშილობა
3. სისხლის აღება ანალიზისათვის მდგომიარე პოზიციაში
4. ანაბოლური სტეროიდების, ანდროგენების, კორტიკოსტეროიდების მიღება
5. თამბაქოს მოწევა

საერთო ქოლესტერინი დონეს ამცირებს:

1. სისხლის აღება მწოლიარე პოზიიციაში;
2. ალოპურინოლი, კლოფიბრატი, კოლხიცინი, სოკოსსაწინააღმდეგო პრეპარატები, სტატინები, ქოლესტერინამინი, ერითრომიცინი, ესტროგენები;
3. ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვა;
4. პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავებით მდიდარი დიეტა.

______________________________________________

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com
ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია
ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები
თემატურად მომიჯნავე სტატიები
საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

 ორგანოთა პათოლოგიები, კვლევის მეთოდები

გადასვლა >>> ,,ქოლესტერინი”

..