ლალი დათეშიძე
გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები
გულის დაავადება, განპირობებული მისი სისხლმომარაგების მწვავე უკმარისობითა და გულის კუნთში ნეკროზული კერის წარმოქმნით; წარმოადგენს გულის იშემიური დაავადების უმნიშვნელოვანეს კლინიკურ ფორმას. პათოგენეზის მთავარი ფაქტორები:
- კორონაროთრომბოზი (არტერიის სანათურის მწვავე დაცობა), რაც იწვევს მსხვილკეროვან, ხშირად ტრანსმურალურ ნეკროზს;
- კორონაროსტენოზი (არტერიის სანათურის მწვავე დაცობა გაბერილი ათეროსკლეროზული ბალთით, კედლისმიერი თრომბით), რაც იწვევს მიოკარდის მსხვილკეროვანი ინფარქტის განვითარებას;
- მასტენოზირებელი გავრცელებული კორონაროსკლეროზი (2 – 3 კორონარული არტერიის სანათურის მკვეთრი შევიწროება) მნიშვნელოვნად გამოხატული მიოკარდიოსკლეროზის ფონზე, რაც იწვევს ე. წ. წვრილკეროვან, ხშირად სუბენდოკარდულ ინფარქტს.
ეს უკანასკნელი კატეგორია სრულებით არ წარმოადგენს ,,მცირეს” თავისი კლინიკური მნიშვნელობით, გართულებების სიხშირითა და შედეგებით, განსაკუთრებით ეს ეხება სუბენდოკარდულ ინფარქტებს იმ შემთხვევებში, როდესაც მათ აღმოაჩენენ ელექტროკარდიოგრაფულად მარცხენა პარკუჭის ყველა კედელზე (ლეტალობა ამგვარი ინფარქტების დროს არსებითად აღემატება ლეტალობის რიცხვს ტრანსმურალური ინფარქტების დროს).
კლინიკური სურათი
მიოკარდის ინფარქტის დასაწყისად ითვლება მკერდუკანა ტკივილების (ანგინოზური მდგომარეობა) ინტენსიური და გახანგრძლივებული შეტევები (30 წუთზე მეტი, ზოგჯერ რამოდენიმე საათის განმავლობაში), რომელიც ვერ კუპირდება ნიტროგლიცერინის განმეორებითი მიღებით; იშვიათად შეტევის სურათში სჭარბობს მოხრჩობის შეგრძნება ან ტკივილი ფერდქვეშა მიდამოში (მწვავე ინფარქტის შეტევის ასთმური ან გასტრალგიური ფორმა). მწვავე შეტევის გართულებებია: კარდიალური შოკი; მწვავე მარცხენა პარკუჭოვანი უკმარისობა, თითქმის ფილტვების შეშუპების განვითარებამდე; მძიმე ტაქიარითმიები არტერიულ ჰიპერტენზიასთან ერთად, უეცარი კლინიკური სიკვდილი პარკუჭების ფიბრილაციის (იშვიათად ასისტოლიის) შედეგად. პარკუჭოვანი ექტოპური არითმიები მწვავე შეტევიდან პირველ საათებში ხშირად ასახავენ გვირგვინოვანი არტერიის გამავლობის აღდგენას (თრომბის ლიზისი), რომელიც ან სპონტანურად ხდება, ან თრომბოლიზური თერაპიით. მწვავე პერიოდში აღინიშნება: არტერიული ჰიპერტენზია (ხშირად მნიშვნელოვანი), რომელიც ქრება ტკივილის შესუსტებისთანავე და არ მოითხოვს ჰიპოტენზული საშუალებების გამოყენებას; პულსის გახშირება (ყოველთვის არა); სხეულის ტემპერატურის მომატება (მე – 2 – 3 დღიდან); ჰიპერლეიკოციტოზი, რომელიც იცვლება ედს – ის მყარი მომატებით; სისხლის შრატში – გლიკემიის, აზოტემიის, ფიბრინოგენიის, ფერმენტების – კრეატინკინაზას და მისი მიოკარდიალური იზოფერმენტის გარდამავალი ზრდა;
ეპისტენოკარდული პერიკარდიტი ეკგ – ზე აღინიშნება ST სეგმენტის მნიშვნელოვანი, ხშირად გუმბათისებრი აწევა, შემდეგ გაფართოებული Q კბილების გაჩენა, R კბილის ამპლიტუდის დაქვეითება ან QS ფორმის პარკუჭოვანი კომპლექსის წარმოქმნა (ზოგჯერ 24 – 48 საათის შემდეგ და შესაძლოა 3 – 5 დღის შემდეგაც მიოკარდის ინფარქტის დაწყებიდან) იმ განხრებში, რომლებიც შეესაბამებიან დაზიანებული კერის ლოკალიზაციას გულის კუნთში. დაახლოებით ј ყველა მსხვილკეროვანი ინფარქტებისა ან არ მიმდინარეობს ეკგ – ს უტყუარი ცვლილებებით, ან ამგვარი ცვლილებები ვლინდება მხოლოდ დამატებით განხრებში. დიაგნოზს ადასტურებს არა მხოლოდ ერთ ეკგ – ზე დაფიქსირებული ცვლილებები, არამედ QRS კომპლექსისა და ST სეგმენტის გარკვეული თანამიმდევრობა, რომელიც დარეგისტრირდა ეკგ – ზე. მიოკარდის ინფარქტის ჰოსპიტალური პერიოდის გართულებებია: ეიფორია, არაკრიტიკული ქცევები, ფსიქოზურ მდგომარეობამდე, ტკივილების განახლება გულმკერდში ინფარქტის რეციდივის გამო, ფიბრინოზული პერიკარდიტის წარმოქმნა, გულის რიტმის სიხშირისა და რეგულაციის ხშირი მერყეობები, ფილტვის ინფარქტის თანდართვა (პლევრიტი); ტაქიარითმიის პაროქსიზმები, ასევე ადრეული პოლიტოპური და ჯგუფური პარკუჭოვანი ექსტრასისტოლები; II – III ხარისხის ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა; სინუსური კვანძის სისუსტის სინდრომი: მარცხენა პარკუჭის ანევრიზმა, უეცარი სიკვდილი (ტერმინალური ხასიათის არითმია ან გულის გასკდომა პერიკარდის ჰემოტამპონადით); გულის მწვავე უკმარისობა; კარდიოგენური შოკი; ჯორჯალის არტერიების თრომბოემბოლია; პროფუზული სისხლდენა კუჭის, ნაწლავების ლორწოვანის მწვავე ტროფიკული წყლულებიდან; კუჭის მწვავე გაფართოება; ქვედა კიდურების არტერიების ემბოლია; ,,პოსტინფარქტული სინდრომი (დრესლერის); პარკუჭთაშუა ძგიდის გასკდომა; პაპილარული კუნთის გასკდომა. გულის უკმარისობა ხშირად ვლინდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ავადმყოფი იწყებს სიარულს, და ხდება მიზეზი ფილტვების ,,გვიანი ინფარქტისა. მიოკარდის ინფარქტის დიაგნოზი უტყუარია როდესაც ერთდროულად ადგილი აქვს ანგინოზური შეტევის არსებობას, ჰიპერფერმენტემიას ტიპიურ ვადებში, ზემოთ აღწერილ დამახასიათებელ ცვლილებებს ეკგ – ზე. ტკივილის შეტევის ტიპიური კლინიკური სურათი ჰიპერლეიკოციტოზის, ჰიპერთერმიის, მომატებული ედსი – ის, პერიკარდიტის ნიშნების გაჩენით, საფუძველს იძლევა ვივარაუდოთ მიოკარდის ინფარქტის არსებობაზე და ჩავატაროთ ავადმყოფის შესაბამისი მკურნალობა იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი ეკგ – ზე არ აღინიშნება ინფარქტის დამახასიათებელი ცვლილებები. დიაგნოზი დასტურდება დაავადების შემდგომი მიმდინარეობის ანალიზით.
წვრილკეროვანი ინფარქტის დიაგნოსტირებისათვის აუცილებელია ზემოთ აღწერილი 3 კომპონენტის არსებობა, მაგრამ ტკივილის შეტევის ინტენსივობა და ხანგრძლივობა, რეაქტიული გადახრები სისხლის მხრივ, სხეულის ტემპერატურა, შრატის ფერმენტების აქტივობა, ასევე ცვლილებები ეკგ – ზე ამ დროს გამოხატულია ნაკლები ხარისხით. დიაგნოზის სარწმუნოობა, რომელიც ეფუძნება მხოლოდ უარყოფითი “” კბილის გაჩენას ეკგ – ზე, უტყუარი კლინიკურ – 
ლაბორატორიული მონაცემების არარსებობისას, საეჭვოა. როგორც წესი, წვრილკეროვანი ინფარქტი აღინიშნება პირებში, რომლებსაც აღენიშნებათ გულის იშემიური დაავადება და კარდიოსკლეროზი, მისი სხვადასხვაგვარი გართულებებით, რომელთა რიცხვი და სიმძიმე, ასევე მიდრეკილება რეციდივებისადმი იზრდება ინფარქტის თანდართვით, რითაც განისაზღვრება როგორც ამ უკანასკნელის ხანგრძლივობა და სიმძიმე, ასევე მისი უახლოესი და შორეული პროგნოზების სერიოზულობა. თუკი იგი წამოიქმნება გულის იშემიური დაავადების ადრეულ, საწყის ფაზაში, მაშინ იგი ხშირად ხდება მაუწყებელი გულის მძიმე ტრანსმურალური ინფარქტისა, რომელიც ვითარდება რამოდენიმე დღის ან კვირის შემდეგ. ამ ორი თავისებურებით ხდება წვრილკეროვანი ინფარქტის კლინიკური და პროგნოზული შეფასება და მკურნალობის ტაქტიკის არჩევა.
მიოკარდის ინფარქტის დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება პერიკარდიტთან, ფილტვის არტერიის ემბოლიასთან, სპონტანურ პნევმოთორაქსთან, მასიურ შინაგან სისხლდენასთან, მწვავე პანკრეატიტთან, აორტის აშრევებად ჰემატომასთან. წვრილკეროვან ინფარქტს განასხვავებენ კორონაროგენულ მიოკარდის კეროვანი დისტროფიისაგან, დისჰორმონალურ კარიოპათიისაგან.
ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები
ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს ვთხოვთ მოგვაწოდონ ინფორმაცია საქართველოში ოფიციალურად რეკომენდებული პრეპარატების შესახებ mpifarm@gmail.com. თქვენს მიერ მოწოდებულ მასალების მიხედვით აღიწერება თქვენი პრეპარატის გამოყენების სპეციფიკა ამ დაავადების მკურნალობის დროს და პრეპარატის მოკლე დახასიათება,რომელიც გავა პრეპარატის აღწერის სპეციალურ გვერდზე.
ფიტოთერაპია
იხილეთ “ემპირიული და კლინიკური ფიტოთერაპია”
ვის მივმართოთ
იხილეთ ექიმთა კატალოგი
თემატურად მომიჯნავე სტატიები
საავტორო უფლებები
მასალა წარმოადგენს “ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. საიტებს უფლება ეძლევათ ეს სტატია, არაკომერციული მიზნით, გადააკოპირონ თავიანთ ინტერნეტ-გვერდებზე და ფორუმებში. სტატიის თავში აუცილებლად უნდა დაეწეროს: აღებულია “ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიიდან www.medgeo.net “
სტატიის განვითარება და სრული ვერსიები
MedGeoNet-ზე წარმოდგენილი მასალების სრული და ახალი ვერსიები პერიოდულად გამოდის დისკების ფორმით. იხ. >>>
გაფრთხილებები
ლიტერატურა
- დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
- დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
- Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988
Viewed 5066 times by 2718 viewers
Posted in გულ-სისხლძარღვთა |
