გლომერულონეფრიტი

გლომერულონეფრიტი

არჩილ შენგელიალალი დათეშიძე

გლომერულონეფრიტი (glomerulonephritis) – თირკმლის ინფექციურ-ალერგიული დაავადება, რომელიც მიმდინარეობს გორგლოვანი აპარატის უპირატესი დაზიანებით.

გლომერულონეფრიტი – ეტიოლოგია, პათოგენეზი. დიფუზური გლომერულონეფრიტის განვითარება დაკავშირებულია სტრეპტოკოკური წარმოშობის მწვავე ან ქრონიკული დაავადებებთან. ბავშვის ნორმალური იმუნოლოგიური რეაქტიულობის დროს სტრეპტოკოკური ინფექცია იწვევს მწვავე დიფუზურ გლომერულონეფრიტს (მწვავე, დაავადების ციკლური მიმდინარეობა). იმუნური სისტემების თანდაყოლილი ან შეძენილი დეფექტები ქმნიან ქრონიკული გლომერულონეფრიტის ფორმირების პირობებს (დაავადების გახანგრძლივებული, ტალღისებური მიმდინარეობა), რაც ხშირად დაკავშირებულია გლომერულ მემბრანებზე დაფიქსირებულ იმუნურ კომპლექსებთან. შედარებით იშვიათ შემთხვევებში გორგლების დაზიანება განპირობებულია ბაზალური მემბრანებისადმი სპეციფიკური ანტისხეულების წარმოქმნით.

გლომერულონეფრიტი – კლინიკური სურათი. მწვავე დიფუზური გლომერულონეფრიტი ვლინდება საერთო სისუსტით, თავის ტკივილით, გულისრევით, ტკივილით წელის არეში, შემცივნებით, მადის დაქვეითებით. აღინიშნება სახის სიფერმკრთალე, ქუთუთოების შეშუპება; გამოყოფილი შარდის რაოდენობა მკვეთრად მცირდება, თუმცა მისი ხვედრითი წონა მაღალია. ოლიგოანურიული ფაზა გრძელდება 3-5 დღე, რის შემდეგაც დიურეზი მატულობს, ხოლო შარდის ხვედრითი წონა ქვეითდება. შარდი ღებულობს ხორცის ნარეცხის ფერს. მიკროჰემატურიის დროს შარდის ფერი შესაძლოა არ შეიცვალოს. დაავადების დასაწყისში სჭარბობს ახალი ერითროციტები.  პროტეინურია (ალბუმინურია) ზომიერია (3-6%-მდე) და გრძელდება 2-3 კვირა. შარდის ნალექის მიკროსკოპიის დროს ვლინდება ჰიალინური და მარცვლოვანი ცილინდრები, ჰემატურიის შემთხვევაში – ერითროციტული. შუშუპებები აღინიშნება სახეზე, განსაკუთრებით დილაობით, საღამოს კი მცირდება. ხილული შეშუპებების განვითარებამდე დაახლოებით 2-3 ლ სითხე შესაძლებელია შეკავდეს კუნთებში, კანქვეშა ქსოვილში. ფარული შეშუპებები ვლინდება მაკ-კლიურის სინჯით. მწვავე გლომერულონეფრიტის დროს გულს-სისხლძარღვთა სისტემის დაზიანება აღინიშნება ბავშვების 80-85%-ში. ჰიპერტენზია შედარებით იშვიათია, ვიდრე მოზრდილებში. აღინიშნება გულის საზღვრების გადიდება, ტონების მოყრუება, სისტოლური შუილი ან არამკაფიო პირველი ტონი მწვერვალზე, აორტაზე მეორე ტონის აქცენტი (ჰიპერტონიის დროს), ხშირად მეორე ტონის აქცენტი ფილტვის არტერიაზე, გულის რიტმის ცვლილება. ეკგ-ზე აღინიშნება Р კბილის დაქვეითება, SТ სეგმენტის ცდომა, ელექტრული სისტოლის გაგრძელება, Т კბილის ცვლილება. ზოგჯერ აღინიშნება ქოშინი სისხლმიმოქცევის მცირე წრეში შეგუბების დროს. ღვიძლი გადიდებულია 1-2-დან 5-6 სმ-მდე. ენდოგენური კრეატინინის კლირენსის გამოკვლევით ვლინდება თირკმლის ფილტრაციული უნარის დაქვეითება. ზიმნიცკის სინჯით ვლინდება დიურეზის დაქვეითება, ნიქტურია. შარდის მაღალი ხვედრითი წონა მიუთითებს თირკმელების შენარჩუნებულ კონცენტრაციულ უნარზე. სისხლში მატულობს ნარჩენი აზოტის შემცველობა (მწვავე აზოტემია), შარდოვანა. კრეატინინის, ქოლესტერინის შემცველობა მომატებულია, სისხლში ვლინდება აციდოზი. ცილოვანი ფრაქციის გამოკვლევებით ვლინდება ალბუმინების დაქვეითება, ალფა – და ბეტა-გლობულინის მომატება. ცუდ პროგნოზულ ნიშანს წარმოადგენს ხანგრძლივი დისპროტეინემია. სისხლში აღინიშნება ლეიკოციტოზი და ედსის მომატება. 2-3 კვირის შემდეგ შეშუპებები ქრება, ნორმალიზდება არტერიული წნევა, დგება პოლიურიული კრიზის პერიოდი. ჩვეულებრივ გამოჯანმრთელება დგება 2-2,5 თვის შემდეგ. დაავადების ექსტრაკაპილარული ფორმები ხასიათდება მწვავე დასაწყისით, მკვეთრად გამოხატული ექსტრარენული და შარდის სინდრომებით, თირკმლის უკმარისობის სწრაფი განვითარებით, ურემიით. როგორც გართულება, საწყის პერიოდში შესაძლებელია აღინიშნოს თირკმლის ეკლამფსიის სურათი, რომელიც დაკავშირებულია ტვინის შეშუპებასთან და ქალაშიგა წნევის მომატებასთან. გამოიყოფენ ჰემატურიულ, შეშუპებით-პროტეინულ და შერეულ ფორმებს. პათოლოგიური პროცესის აქტიურობის მიხედვით  – აქტიურ,  ჩაცხრომისა და არააქტიურ ფაზებს. ჰემატურიული ფორმა ვლინდება გამოხატული ჰემატურიით, სახის შეშუპებით, არტერიული ჰიპერტენზიით. აღინიშნება ზოგადი ინტოქსიკაციის სიმპტომები – საერთო სიფერმკრთალე, მადის დაქვეითება, მოთენთილობა. ხშირია გულის მხრივ ცვლილებები. აქტიურ ფაზაში – ტემპერატურის მომატება, ედსის აჩქარება, ლეიკოციტოზი. შესაძლებელია სხვადასხვა ხარისხის თირკმლის უკმარისობის განვითარება. პროტეინურია არ არის მკვეთრად გამოხატული და არ აღემატება 1-3%-ს. ნეფროზული ფორმა ხასიათდება გავრცელებული შეშუპებებით, პროტეინურიით, ჰიპო – და დისპროტეინემიით, ჰიპერლიპემიითა და ჰიპერქოლესტერინემიით. ჰიპერტენზია და ჰემატურია მკვეთრად გამოხატული არ არის. ნეფროზული ფორმისათვის დამახასიათებელია დუნე და ხანგრძლივი ტალღისებრი მიმდინარეობა გაუმჯობესების პერიოდებითა და ახალი გამწვავებებით. შერეული ფორმა მიმდინარეობს შედარებით მძიმედ. დამახასიათებელია მყარი ჰიპერტენზული სინდრომი, გამოხატული შეშუპებები, მყარი პროტეინურია, ჰემატურია, დისპროტეინემია, ურემიის განვითარება. ამ ფორმის დროს მწვავე პერიოდში შესაძლებელია ოლიგურია თირკმლის მწვავე უკმარისობის გავითარებით.

გლომერულონეფრიტი – დიაგნოზი ეყრდნობა შარდის ანალიზის, ზიმნიცკის სინჯის მონაცემებს, დიურეზის განსაზღვრას, არტერიული წნევის, სისხლის ბიოქიმიური ანალიზის, მაკ-კლიურის სინჯის მონაცემებს. დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება ინტერსტიციულ ნეფრიტთან, პიელონეფრიტთან, შარდკენჭოვან დაავადებასთან, მემკვიდრეობით ნეფრიტთან, ჰემორაგიულ დიათეზთან.

გლომერულონეფრიტი – მკურნალობა. აქტიურ ფაზაში აუცილებელია წოლითი რეჟიმი 4-6 კვირის განმავლობაში; ცილების იზღუდება მკურნალობის პირველ დღეებში, რის შემდეგადაც ბავშვი გადაჰყავთ სრულფასოვან კვებაზე. მიზანშეწონილია რაციონში მცენარეული ცხიმის შეყვანა. ყველა ავადმყოფს მწვავე პერიოდში ენიშნება ანტიბიოტიკები.

გლომერულონეფრიტი – პროგნოზიმწვავე მიმდინარეობის დროს შედარებით კეთილსაიმედოა. პროფილაქტიკა ითვალისწინებს ქრონიკული ანთებითი კერების მკურნალობას, შარდის გამოკვლევას კანის, ცხვირხახის მწვავე ჩირქოვან-ანთებითი დაავადებების დროს.

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com

ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია

ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები

თემატურად მომიჯნავე სტატიები

საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

პედიატრიული დაავადებები