ახალშობილთა რესპირატორული დისტრეს–სინდრომი

ახალშობილთა რესპირატორული დისტრეს–სინდრომი

არჩილ შენგელიალალი დათეშიძე

ახალშობილთა რესპორატორული დისტრეს-სინდრომი არაინფექციური პათოლოგიური პროცესები (პირველადი ატელექტაზები, ჰიალინური მემბრანების დაავადება, შეშუპებით-ჰემორაგიული სინდრომი), რომელიც ფორმირდება ბავშვის პრენატალურ და ადრეულ ნეონატალურ პერიოდში და ვლინდება სუნთქვის დარღვევებით. რესპირატორული დისტრესს-სინდრომის განვითარების სიხშირე დამოკიდებულია დღენაკლულობის ხარისხზე და საშუალოდ შეადგენს 60%-ს, იმ ბავშვებისა, რომლებიც დაიბადნენ 28 კვირაზე ნაკლები ვადის ორსულობიდან, 15-20% – ორსულობის 32-36 კვირიან ვადებში და 5% – 37 კვირაზე მეტხანს.

ახალშობილთა რესპორატორული დისტრეს-სინდრომი – ეტიოლოგია, პათოგენეზი. ვითარდება ძირითადად დღენაკლულ ბავშვებში, რომელთა დედებს აღენიშნებათ დამძიმებული სამეანო ანამნეზი (გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, შაქრიანი დიაბეტი, ნეფროპათია, პლაცენტის პათოლოგია, საშვილოსნოსმიერი სისხლდენები). გარკვეული მნიშვნელობა აქვს მუცელშიგა ჰიპოქსიას, ასფიქსიასა და ჰიპერკაპნიას მშობიარობისას, ფილტვის ქსოვილის მოუმწიფებლობის დროს. ჰიპოქსიისა და ჰიპერკაპნიის დროს ირღვევა ფილტვის სისხლმიმოქცევა, ხდება ალვეოლათაშორისი ძგიდეების გაჟღენთა სეროზული სითხით და ალვეოლების სანათურში პლაზმის შემადგენელი ნაწილების, კერძოდ ფიბრინის გამოსვლა. ჰიალინური მემბრანების წარმოქმნა შესაძლებელია ასევე სისხლის ფიბრინოლიზური აქტიურობის დაქვეითების შედეგად. აღინიშნება ასევე ანტიატელექტაზური ფაქტორის (სურფაქტანტის) მკვეთრი დაქვეითება, რაც ხელს უწყობს ატელექტაზების წარმოქმნას. გარკვეული მნიშვნელობა აქვს პლაზმინოგენის დეფიციტს, ალფა-2-მაკროგლობულინისა და ლოკალური ან დისემინირებული სისხლძარღვშიგა შედედების განვითარებას. აღინიშნება ელასტიკური ქსოვილის განუვითარებლობა, ალვეოლების მოუმწიფებლობა, სანაყოფე წყლებისა და ლორწოს ასპირაცია, განსაკუთრებით ღრმად დღენაკლულ ბავშვებში.

ახალშობილთა რესპორატორული დისტრეს-სინდრომი – კლინიკური სურათი. ბავშვების უმრავლესობა იბადებიან ასფიქსიაში და თანდაყოლილი ჰიპოქსიის პირობებში, მაგრამ სუნთქვის დარღვევები ვლინდება არა მაშინვე, არამედ დაბადებიდან რამდენიმე საათში. ტიპიურია სუნთქვის უკმარისობის ნიშნები: ქოშინი სუნთქვის სიხშირით 60 და მეტი 1 წუთში, ციანოზი (პერიორალური, აკროციანოზი, გენერალიზებული), კანის სიფერმკრთალე, სუნთქვის აქტში დამხმარე მუსკულატურის მონაწილეობა, გულმკერდის რიგიდულობა, ზოგჯერ ქაფი პირის ირგვლივ; აღინიშნება მოძრაობითი აქტიურობის დაქვეითება, ჰიპორეფლექსია, კუნთების ჰიპოტონია. სუნთქვის დარღვევების ადრეული გამოვლენისა და მისი სიმძიმის შესაფასებლად ახალშობილებში გამოიყენება სილვერმანის შკალა; შეფასება ხდება დინამიკაში ყოველ 6 საათში, 2-3 დღის განმავლობაში. დაავადების პროგრესირებასთან ერთად მატულობს სუნთქვის დარღვევები და ნერვული სისტემის დათრგუნვის სიმპტომები, ძლიერდება ციანოზი, ჩნდება აპნოე, პარადოქსული სუნთქვა, გაფანტული კრეპიტაცია. ხშირად ვლიდება ადგილობირივი და გენერალიზებული შეშუპებები; ქაფიანი, ზოგჯერ კი სისხლიანი გამონადენი პირიდან. ზიანდება გულ-სისხლძარღვთა სისტემა, აღინიშნება ტაქიკარდია, გულის ტონების მოყრუება, მატულობს ფილტვისმიერი ჰიპერტენზიის ნიშნები, ვითარდება კარდიო – და ჰეპატომეგალია.

რესპირატორული დისტრეს-სინდრომის დიაგნოზი ემყარება კლინიკური სურათის მონაცემებს. დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება პნევმონიასთან, ფილტვებისა და გულის განვითარების მანკებთან, ქალაშიდა სამშობიარო ტრავმასთან, დიაფრაგმის თიაქართან.

ახალშობილთა რესპორატორული დისტრეს-სინდრომი – მკურნალობა. უპირველეს ყოვლისა ეს არის ბავშვის გაცივების თავიდან აცილება. კარგ შედეგებს იძლევა აციდოზის საწინააღმდეგო თერაპია; ფართოდ გამოიყენება ვიტამინები, საგულე საშუალებები და სხვ. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მოვლას; მძიმე მიმდინარეობის დროს, როდესაც დარღვეულია ყლაპვის კოორდინაცია, წოვა და სუნთქვა, ინიშნება კვება ზონდით. პროგნოზი შეშუპებით-ჰემორაგიული სინდრომისა და ჰიალინური მემბრანების დროს მძიმეა, დანარჩენ შემთხვევებში – კეთილსაიმედო.

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com

ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია

ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები

თემატურად მომიჯნავე სტატიები

საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

პედიატრიული დაავადებები