ასთენიური სინდრომი

ასთენიური სინდრომი

ასთენიური სინდრომი (ბერძნ. Astheneia სისუსტე, უძლურობა) – ფსიქოპათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც ვლინდება დაქანცულობით, და ასევე გამაღიზიანებელი სისუსტით (ძლიერი აგძნებადობა შესაძლებელია შეიცვალოს ტირილით ან სინანულის შეგრძნებით), არამდგრადი, როგორც წესი, დაქვეითებული ხასიათით. შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა სომატური დარღვევების, ინტოქსიკაციების, ქალა-ტვინის ტრავმების  შედეგი. ასეთი დაავადებების დროს აღინიშნება  ჰიპერტონული დაავადება, თავის ტვინის სისხლძარღვების ათეროსკლეროზი, პროგრესირებადი დამბლა, ენცეფალიტი და სხვა.

ასთენიური სინდრომის განვითარებას უკავშირებენ პრემორბიდას და კონსტიტუციის თავისებურებებს. ასთენიური სინდრომის გაჩენა აიხსნება ასევე ნერვული ელემენტების გამოფიტვით ენერგიის ჭარბი ხარჯვის, არასრულფასოვანი კვების, უჯრედშიდა ცვლის დარღვევის შედეგად და სხვა.

საბოლოო ჯამში ასთენიური სინდრომი უმჯობესია განიხილებოდეს როგორც  ადამიანის ადაპტაციური რეაქცია, რომელსაც თან სდევს სხვადსხვა ორგანთა სისტემების მოქმედების ინტენსივობის შემცირება  დარღვეული პროცესების შემდგომი აღდგენის შესაძლებლობით.

ასთენიური სინდრომის პირველ გამოვლინებებს წარმოადგენენ  დაქანცულობა და გაღიზიანებადობა, რომელიც თანდართულია მოუთმენლობით და ქმედებისადმი  მუდმივი მისწრაფებით ნებისმიერ სიტუაციაში, თუნდაც დასვენებისათვის განკუთვნილ ვითარებაში. დამახასიათებელია ჰიპერესთეზია – კაშკაშა შუქის, ხმამაღალი ხმების, მძაფრი არომატების აუტანლობა. არაიშვიათად აღინიშნება თავის ტკივილები, ძილის დარღვევები მუდმივი ძილიანობის ან უძილობის სახით, ვეგეტატიური დარღვევები. ავადმყოფებს აღენიშნებათ ფსიქიკური მდგომარეობის ცვლილება ატმოსფერულ წნევაზე დამოკიდებულებით, მისი დავარდნისას ძლიერდება დაქანცულობა, გაღიზიანებადობა, სისუსტე, ჰიპერესტეზია (პიროგოვის სიმპტომი, განსაკუთრებით გამოკვეთილია ცნს-ის ორგანული დაზიანებების დროს). ასთენიური დარღვევები, როგორც წესი, ვითარდება უეცრად, მზარდი ინტენსივობით. მძიმე შემთხვევებში შესაძლებელია თანხლებული იყოს ასპონტანურობით, პასიურობით, აპათიით.

კლინიკური სურათი

კლინიკურ სურათს გააჩნია რიგი თავისებურებები ასთნიური სინდრომის გამომწვევი მიზეზების მიხედვით. სომატური დაავადებების შემდეგ არაიშვიათად ვითარდება ემოციურ-ჰიპერსთენიული სისუსტის მდგომარეობა, რომლის დროსაც დაქანცულობის შეგრძნება და არამდგრადი გუნებაგანწყობა თანხლებულია უმნიშვნელო ემოციური დაძაბულობის აუტანლობით, ასევე ჰიპერტენზიით. ქალა-ტვინის ტრავმის შემდგომ ასთენიური დარღვევები ხასიათდება გამაღიზიანებელი სისუსტით, არამდგრადი გუნეგანწყობით, მენთიზმით, რომელიც თანდართულია თავის ტკივილებით და ვეგეტატიური დარღვევებით.  ჰიპერტონული დაავადების საწყის პერიოდში ასთენიური სინდრომი იღებს „ მოუსვენარი დაღლილობის“ ხასიათს;  თავის ტვინის სისხლძარღვების ათეროსკლეროზის დროს  ვითარდება მკვეთრად გამოხატული დაღლილობა,  გამაღიზიანებელი სისუსტე, გუნებაგანწყობის დავარდნა ტირილიანობით.

დიაგნოზი

დიაგნოზი დგინდება კლინიკური სურათის საფუძველზე.  ასთენიური სინდრომის თავისებურებები, ასევე ასთენიური სინდრომის შეხამება დაავადების სხვა გამოვლინებებთან იძლევა საშუალებას განისაზღვროს მდგომარეობის ნოზოლოგიური კუთვნილება. აუცილებელია ასთენიური სინდრომი  განვასხვავოთ არამკაფიოდ გამოხატული დეპრესიულ მდგომარეობებისაგან, რომელიც ვლინდება არამხოლოდ დავარდნილი გუნებაგანწყობით, არამედ სისუსტის, გარემომცველი გარემოსადმი გულგრილობის, შეუძლოთ ყოფნის სუბიექტური შეგრძნებით.

მკურნალობა

მკურნალობა მიმართულია ასთენიური სინდრომის გამომწვევი მიზეზების აღმოფხვრისაკენ.

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com
ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია
ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები
თემატურად მომიჯნავე სტატიები
საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988