საშვილოსნოს გახევა

საშვილოსნოს გახევა hysterorrhexis

არჩილ შენგელიალალი დათეშიძე

საშვილოსნოს გახევა წამოადგენს ორსულობისა და მშობიარობის უმძიმეს გართულებას. შესაძლებელია იყოს თავისთავადი, წარმოქმნილი გარეგანი ზემოქმედების გარეშე, და იძულებითი – გარეშე ჩარევით გამოწვეული; გამოხატულების ხარისხის მიხედვით – სრული, რომელიც მოიცავს საშვილოსნის კედლის ყველა შრეს, და არასრული, როდესაც გახევა მოიცავს ენდომეტრიუმსა და მიომეტრიუმს, მაშინ როდესაც პერიმეტრიუმი რჩება დაუზიანებელი. საშვილოსნოს გახევები ვითარდება ნაყოფის წინმდებარე ნაწილსა და მენჯს შორის შეუსაბამობით, თავის გაშლილი და ასინკლიტური მდებარეობით (დიდი ნაყოფი, სამშობიარო არხის რბილი ქსოვილების ნაწიბუროვანი შევიწროება, მცირე მენჯის სიმსივნეები). საშვილოსნოს გახევა აღინიშნება ასევე მისი კედლის პათოლოგიური ცვლილებებით, რაც უკავშირდება ანთებით და დისტროფიულ პროცესებს.

საშვილოსნოს გახევა – სიმპტომები, მიმდინარეობა. განასხვავებენ მოსალოდნელ, დაწყებით და დამთავრებულ გახევებს. მოსალოდნელი მიმდინარეობს კლინიკურად სხვადასხვანაირად და დამოკიდებულია გახევის მექანიზმზე. მენჯისა და ნაყოფის ზომების სივრცითი შუსაბამობისას მძაფრი სამშობიარობის მოქმედების დროს სანაყოფო წყლების დაღვრის შემდეგ ვლინდება საშვილოსნოს ქვედა სეგმენტის გაწელვის ნიშნები; საშვილოსნოს იწელება სიგრძეში, კონტრაქციული რგოლი მდებარეობს მაღლა (ჭიპის დონეზე) და ირიბად, საშვილოსნოს კონტურები მოგვაგონებს ქვიშის საათს, საშვილოსნოს მრგვალი იოგები დაჭიმული და მტკივნეულია. საშვილოსნოს ქვედა სეგმენტის პალპაციით მოისინჯება დაჭიმულობა და მტკივნეულობა. მშობიარე მოუსვენრადაა, ბრუნავს, ყვირის; სწრაფად ვითარდება ნაყოფის მუცელშიგა ასფიქსია. საშვილოსნოს მოსალოდნელი გახევის კლინიკური სურათი, რომელიც განპირობებულია საშვილოსნოს კედლის პათოლოგიური ცვლილებებით, ნაკლებ გამოხატულია, ამიტომ იგი ძნელად დიაგნოსტირდება; სამშობიარო მოქმედება სუსტია, ჭინთვები მტკივნეულია, მიუხედავად რეგულარული სამშობიარო მოქმედებისა. ჩნდება უნებლიე და არაეფექტური ჭინთვები თავის მაღლა დგომის დროს მცირე მენჯის შესასვლელში. საშვილოსნოს დაწყებითი გახევისათვის დამახასიათებელია მოსალოდნელი გახევის სიმპტომები, იმ ნიშნების დამატებით, რომლებიც მიუთითებენ საშვილოსნოს კედლის გახევას: საშოდან სისხლიანი გამონადენი, შარდში სისხლის შერევა, ნაყოფის ასფიქსია. საშვილოსნოს დასრულებული გახევა მიმდინარეობს ტიპიური კლინიკური სიმპტომატიკით და ჩვეულებრივ არ იწვევს სირთულეს დიაგონისტიკაში. გახევის მომენტში მშობიარე გრძნობს ძლიერ ტკივილის მუცელში, სამშობიარო მოქმედება შეწყვეტილია, ვლინდება შოკის ნიშნები. ნაყოფი სწრაფად იღუპება, ვლინდება მეტეორიზმი, შჩოტკინ-ბლუმბერგის სიმპტომი, საშოდან გამოედინება სისხლი. ნაყოფის მუცლის ღრუში გამოსვლისას მუცელი ღებულობს არასწორ ფორმას, მუცლის კედლიდან მკაფიოდ პალპირდება ნაყოფის წვრილი ნაწილები. ზოგჯერ დიაგნოზი დაგვიანებულია – მშობიარობის ან მშობიარობის შემდგომი პერიოდის პირველ დღეებში, რაც ქმნის პერიტონიტისა და სეფსისის განვითარების საშიშროებას. ამასთან დაკავშირებით, საშვილოსნოს გასკდომაზე ეჭვი ჩნდება მაშინ, როდესაც მშობიარობის შემდეგ და მომყოლის გამოყოფის შემდეგ მშობიარეს უეცრად ეწყება გარეგანი სისხლდენა, საშვილოსნოს ნორმალური შეკუმშვის დროს. საშვილოსნოს გახევაზე ეჭვი ჩნდება ასევე მაშინ, როდესაც მომყოლი რჩება საშვილოსნოში; ასეთ შემთხვევებში საშვილოსნოს ხელით გამოკვლევისას ვლინდება გახევა.

საშვილოსნოს გახევა – მკურნალობა. მოსალოდნელი და დაწყებითი გახევის დროს აუცილებელია სასწრაფოდ შეწყვეტილ იქნას სამშობიარო მოქმედება ღრმა ნარკოზის დახმარებით. მშობიარე მოსალოდნელი და დაწყებითი გახევის დროს არატრანსპორტაბელურია. მშობიარობა ტარდება ადგილზე. ოპერაციული მეთოდის არჩევა დამოკიდებულია სამეანო სიტუაციაზე (საკეისო კვეთა და სხვ.); დასრულებული გახევა მოითხოვს დაუყონებლივ მუცლის კვეთას ნაყოფის წინასწარი მოცილების გარეშე. ერთდროულად ტარდება შოკისა და კოლაფსიის საწინააღმდეგო ღონისძიებები. ქირურგიული ჩარევის მოცულობა დამოკიდებულია გახევის ხანდაზმულობაზე, ინფექციის არსებობაზე, საშვილოსნოს გახეული ქსოვილების მდგომარეობაზე, გახევის ლოკალიზაციაზე.

საშვილოსნოს გახევა – პროფილატიკა. ყველა დამძიმებული სამეანო ანამნეზის მქონე ქალი (საკეისრო კვეთა, მიომატოზური კვანძების ამოკვეთა, საშვილოსნოს პერფორაცია აბორტისდროს და სხვ.), რომელთაც აქვთ ვიწრო მენჯი, ნაყოფის არასწორი მდებარეობა, დიდი ნაყოფი და სხვა გართულებები, ქალთა კონსულტაციაში იმყოფებიან განსაკუთრებული მეთვალყურეობის ქვეშ და ახორციელებენ მათ ჰოსპიტალიზაციას მშობიარობამდე 2 კვირით ადრე.

ფარმაკოთერაპია და პრეპარატები: ფარმაცევტული ფირმების წარმომადგენლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მოგვაწოდონ ელფოსტაზე mpifarm@gmail.com

ფიტოთერაპია: იხილეთ კლინიკური და ემპირიული ფიტოთერაპია

ვის მივმართოთ – იხ. მედიკოსთა პერსონალური გვერდები

თემატურად მომიჯნავე სტატიები

საავტორო უფლებები და რეკლამა პოსტ-სტატიაზე: მასალა წარმოადგენს “არჩილ შენგელიას და ლალი დათეშიძის სამედიცინო ენციკლოპედიის” ნაწილს. საავტორო უფლებები დაცულია. სტატიის გამოყენებისათვის, აგრეთვე მასზე ბანერის განსათავსებლად მიმართეთ mpifarm@gmail.com

ლიტერატურა, წყაროები, გაფრთხილება

  1. გაფრთხილება
  2. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
  3. დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
  4. Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

მეანობა